Skala EDSS: Ocena Niepełnosprawności Neurologicznej w Stwardnieniu Rozsianym
EDSS (Expanded Disability Status Scale) to standaryzowana skala do ilościowej oceny niepełnosprawności neurologicznej w stwardnieniu rozsianym (SR). Opracowana przez Kurtzke w 1983 roku, pozostaje złotym standardem monitorowania przebiegu choroby i oceny odpowiedzi na terapię.
EDSS
Rozszerzona skala stanu niepełnosprawności
Układy funkcjonalne
Ocena zdolności poruszania się
Wyniki
Zdolność poruszania się: 0
Wynik FS: 0
Skala EDSS (0–10)
| EDSS | Opis |
|---|---|
| 0 | Prawidłowe badanie neurologiczne |
| 1,0–1,5 | Brak niepełnosprawności — minimalne objawy w 1–2 SF |
| 2,0–2,5 | Minimalna niepełnosprawność w 1–2 SF |
| 3,0–3,5 | Umiarkowana niepełnosprawność — w pełni chodzi |
| 4,0–4,5 | Względnie ciężka niepełnosprawność — chodzi bez pomocy ≥ 500 m (4,0) lub ≥ 300 m (4,5) |
| 5,0–5,5 | Niepełnosprawność ogranicza pełną aktywność — chodzi bez pomocy ≥ 200 m (5,0) lub ≥ 100 m (5,5) |
| 6,0 | Okazjonalne lub jednostronne pomoce — chodzi ≥ 100 m |
| 6,5 | Stałe obustronne pomoce — chodzi ≥ 20 m |
| 7,0–7,5 | Głównie ograniczony do wózka inwalidzkiego |
| 8,0–8,5 | Głównie przykuty do łóżka lub krzesła — zachowane czynności rąk |
| 9,0–9,5 | Bezradny chory leżący — może komunikować się (9,0); przy 9,5 nie komunikuje się skutecznie |
| 10 | Śmierć spowodowana SR |
Systemy Funkcjonalne (SF) w EDSS
- Piramidowy: Słabość kończyn, spastyczność
- Móżdżkowy: Ataksja, dysmétria
- Pnia mózgu: Oczopląs, dyzartria, dysfagia
- Czuciowy: Parestezje, niedoczulica
- Zwieraczy: Zaburzenia pęcherza i jelit
- Wzrokowy: Ostrość wzroku, mroczek
- Mózgowy/Psychiczny: Zaburzenia poznawcze, depresja
Zastosowanie Kliniczne
- Wyjściowa ocena neurologiczna przy rozpoznaniu SR
- Monitorowanie przebiegu choroby (zalecane co 3–12 miesięcy)
- Ocena odpowiedzi na leczenie modyfikujące przebieg choroby (DMT)
- Dokumentacja niepełnosprawności dla celów społecznych i ubezpieczeniowych
- Kryterium włączenia do badań klinicznych
Ograniczenia
- Nadmierne uzależnienie od zdolności chodzenia (EDSS 4,0–7,0)
- Niedocenia „niewidocznych" objawów: zmęczenie, zaburzenia poznawcze, ból przewlekły
- Wysoka zmienność między oceniającymi, szczególnie przy EDSS 3,0–6,0
- Nieliniowa skala — ta sama zmiana ma różne znaczenie kliniczne na różnych poziomach
Najczęściej Zadawane Pytania
Jaka minimalna zmiana EDSS jest klinicznie istotna? Wzrost ≥ 1,5 punktu przy wyjściowym EDSS 0, ≥ 1,0 punktu przy EDSS 1,0–5,5 lub ≥ 0,5 punktu przy EDSS ≥ 6,0, potwierdzony po 12–24 tygodniach, definiuje potwierdzone pogorszenie niepełnosprawności (CDP) w badaniach klinicznych.
Czy EDSS może się poprawić? Tak — szczególnie po ustąpieniu rzutu w RRMS lub po skutecznej neurorehabilitacji. Poprawa jest częstsza przy niskich wartościach EDSS.
Czy EDSS stosuje się we wszystkich postaciach SR? Tak — RRMS, SPMS, PPMS. Interpretacja różni się w zależności od typu choroby.
Źródła
- Kurtzke JF. Rating neurologic impairment in multiple sclerosis: an expanded disability status scale (EDSS). Neurology. 1983;33(11):1444–1452.
- Thompson AJ, et al. Diagnosis of multiple sclerosis: 2017 revisions of the McDonald criteria. Lancet Neurol. 2018;17(2):162–173.
