HDRS-17: Ciężkość Depresji – 17 Pozycji Skali Hamiltona
Wersja 17-pozycyjna Skali Hamiltona (HDRS-17) jest najszerzej stosowanym narzędziem heterooceny ciężkości depresji w psychiatrii klinicznej i badaniach farmakologicznych. Kalkulator przypisuje wynik 0–52 pkt na podstawie odpowiedzi z ustrukturyzowanego wywiadu.
Progi Ciężkości Depresji wg HDRS-17
| Wynik HDRS-17 | Interpretacja | Implikacja kliniczna |
|---|---|---|
| 0–7 | Brak depresji / remisja | Cel terapeutyczny |
| 8–13 | Łagodna depresja | Psychoterapia, obserwacja |
| 14–18 | Umiarkowana depresja | Farmakoterapia lub psychoterapia |
| 19–22 | Ciężka depresja | Farmakoterapia + psychoterapia |
| ≥ 23 | Bardzo ciężka depresja | Intensywne leczenie, hospitalizacja |
Skala Depresji Hamiltona (HDRS/HAM-D) — Nasilenie Depresji
HAM-D — kliniczna ocena nasilenia depresji i odpowiedzi na leczenie farmakologiczne
• ze strony przewodu pokarmowego (suchość w ustach, wzdęcia, niestrawność, biegunka, skurcze, odbijanie);
• sercowo-naczyniowe (kołatanie serca, bóle głowy);
• oddechowe (hiperwentylacja, wzdychanie);
• częstotliwość oddawania moczu;
• potliwość.
Kiedy Stosować HDRS-17 w Praktyce Klinicznej
- Przy ustaleniu wyjściowego nasilenia depresji przed doborem schematu leczenia
- Przy ocenie odpowiedzi na leczenie (redukcja ≥ 50% = odpowiedź; HDRS-17 ≤ 7 = remisja)
- Przy ocenie wskazań do zmiany leku lub dodania terapii augmentacyjnej (atypowe leki przeciwpsychotyczne, lit)
- Przy dokumentacji przebiegu leczenia w epikryzie i historii choroby
- Przy porównaniu skuteczności różnych strategii terapeutycznych w ramach kontroli jakości
Ograniczenia
- Maksymalny możliwy wynik HDRS-17 to 52 pkt, jednak wartości > 35 pkt są rzadkie klinicznie
- Skala nie ocenia pozytywnych emocji ani dobrostanu — koncentruje się wyłącznie na objawach patologicznych
- HDRS-17 nie zawiera pozycji oceniającej atypowe objawy depresji (hipersomnia, zwiększony apetyt, reaktywność nastroju); do ich oceny bardziej odpowiednia jest skala MADRS lub specjalistyczne kwestionariusze depresji atypowej
Często Zadawane Pytania
Jak zapewnić rzetelność oceny HDRS między różnymi klinicystami? Rzetelność między oceniającymi (interrater reliability) HDRS-17 wynosi kappa 0,80–0,90 przy stosowaniu standaryzowanego wywiadu (SIGH-D lub podobnych protokołów). Szkolenie z użyciem materiałów wideo referencyjnych jest standardem w badaniach klinicznych i poprawia zgodność ocen.
Czy HDRS można stosować u pacjentów w podeszłym wieku? Tak. HDRS jest stosowany u osób starszych, lecz domeny somatyczne (bezsenność, utrata apetytu) mogą być zawyżone ze względu na choroby somatyczne towarzyszące. Skala CORNEL i skala GDS (Geriatric Depression Scale) są alternatywnymi narzędziami opracowanymi specyficznie dla populacji geriatrycznej.
Czy HDRS-17 = 14 jest wystarczającym wskazaniem do farmakoterapii? HDRS-17 ≥ 14 pkt odpowiada umiarkowanej depresji i jest zazwyczaj wskazaniem do farmakoterapii. Decyzja o wdrożeniu leku uwzględnia jednak dodatkowe czynniki: nasilenie myśli samobójczych, historię choroby, preferencje pacjenta i dostępność psychoterapii. HDRS jest jednym z elementów kompleksowej oceny klinicznej.
Źródła
- Hamilton M. A rating scale for depression. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1960;23(1):56-62.
- Williams JB. A structured interview guide for the Hamilton Depression Rating Scale. Arch Gen Psychiatry. 1988;45(8):742-747.
