HDRS: Odpowiedź na Leczenie i Remisja Depresji
Skala HDRS jest podstawowym narzędziem do obiektywnej oceny odpowiedzi na leczenie przeciwdepresyjne i weryfikacji osiągnięcia remisji. Standaryzowane progi punktowe umożliwiają porównywanie wyników między wizytami i podejmowanie decyzji o modyfikacji terapii.
Progi Odpowiedzi Terapeutycznej wg HDRS-17
| Pojęcie kliniczne | Definicja wg HDRS-17 | Znaczenie kliniczne |
|---|---|---|
| Odpowiedź (response) | Redukcja wyniku ≥ 50% | Istotna poprawa kliniczna |
| Remisja (remission) | HDRS-17 ≤ 7 pkt | Brak lub minimalne objawy |
| Nawrót (relapse) | Wzrost HDRS-17 > 7 pkt po remisji | Ponowne nasilenie w trakcie leczenia |
| Brak odpowiedzi | Redukcja wyniku < 25% po 4–6 tyg. | Wskazanie do zmiany terapii |
Skala Depresji Hamiltona (HDRS/HAM-D) — Nasilenie Depresji
HAM-D — kliniczna ocena nasilenia depresji i odpowiedzi na leczenie farmakologiczne
• ze strony przewodu pokarmowego (suchość w ustach, wzdęcia, niestrawność, biegunka, skurcze, odbijanie);
• sercowo-naczyniowe (kołatanie serca, bóle głowy);
• oddechowe (hiperwentylacja, wzdychanie);
• częstotliwość oddawania moczu;
• potliwość.
Kiedy Stosować HDRS do Monitorowania Leczenia
- Przed włączeniem leczenia: wyjściowy wynik HDRS jako punkt odniesienia
- Po 2–4 tygodniach: ocena wczesnej odpowiedzi (redukcja ≥ 20% sugeruje odpowiedź)
- Po 6–8 tygodniach: ocena pełnej odpowiedzi i decyzja o augmentacji lub zmianie leku
- Po osiągnięciu remisji: co 1–3 miesiące w fazie podtrzymania
- Przy podejrzeniu nawrotu lub zaostrzenia objawów
Ograniczenia
- Progi odpowiedzi (50% redukcja) i remisji (≤ 7 pkt) są konwencją statystyczną, a nie biologicznym markerem poprawy
- Pacjent spełniający kryterium odpowiedzi może nadal prezentować istotne objawy rezydualne wpływające na funkcjonowanie
- HDRS-17 ≤ 7 pkt przy wyjściowym HDRS-17 = 8 pkt (łagodna depresja) ma inne znaczenie kliniczne niż przy wyjściowym 28 pkt (ciężka depresja)
Często Zadawane Pytania
Co zrobić przy braku odpowiedzi po 6–8 tygodniach leczenia? Przy braku odpowiedzi (redukcja HDRS < 50%) po 6–8 tygodniach adekwatnego leczenia wytyczne psychiatryczne zalecają ocenę: zgodności przyjmowania leku, adekwatności dawki, ewentualnych chorób współistniejących, a następnie zmianę leku lub augmentację. Opcje augmentacji obejmują: aripiprazol, kwetiapinę, lit, hormony tarczycy.
Jaki jest cel terapeutyczny HDRS przy intensywnej terapii ECT? Przy elektrowstrząsach (ECT) celem jest osiągnięcie HDRS-17 ≤ 7 pkt (remisja). Typowy kurs ECT obejmuje 6–12 sesji. HDRS jest oceniany po każdych 3 sesjach; kurs kończy się przy osiągnięciu remisji lub braku dalszej odpowiedzi po pełnym kursie.
Jak długo utrzymywać leczenie po osiągnięciu remisji wg HDRS? Po osiągnięciu remisji (HDRS-17 ≤ 7 pkt) wytyczne PTPs i European Psychiatric Association zalecają kontynuację leczenia przez co najmniej 6–12 miesięcy w pierwszym epizodzie. Przy nawracającej depresji (≥ 3 epizody lub ciężkie epizody) rozważana jest terapia podtrzymująca przez 2 lata lub dłużej.
Źródła
- Hamilton M. A rating scale for depression. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1960;23(1):56-62.
- Keller MB, et al. The results of the STARD trial: A comprehensive summary.* Psychiatr Serv. 2007;58(9):1213-1222.
