HDRS vs MADRS: Porównanie Skal Oceny Depresji
Skala depresji Hamiltona (HDRS) i skala Montgomery-Åsberg (MADRS) to dwie najczęściej stosowane skale oceny depresji wypełniane przez klinicystę. Obie mierzą nasilenie objawów, ale różnią się zakresem ocenianych domen, udziałem objawów somatycznych i czułością na zmianę w trakcie leczenia.
Skala Depresji Hamiltona (HDRS/HAM-D) — Nasilenie Depresji
HAM-D — kliniczna ocena nasilenia depresji i odpowiedzi na leczenie farmakologiczne
• ze strony przewodu pokarmowego (suchość w ustach, wzdęcia, niestrawność, biegunka, skurcze, odbijanie);
• sercowo-naczyniowe (kołatanie serca, bóle głowy);
• oddechowe (hiperwentylacja, wzdychanie);
• częstotliwość oddawania moczu;
• potliwość.
Podstawowe Różnice
| Cecha | HDRS-17 | MADRS |
|---|---|---|
| Rok publikacji | 1960 | 1979 |
| Liczba pozycji | 17 | 10 |
| Zakres punktacji | 0–52 | 0–60 |
| Skala pozycji | 0–2 lub 0–4 | 0–6 dla każdej pozycji |
| Objawy somatyczne | Liczne (lęk somatyczny, objawy żołądkowo-jelitowe, libido, hipochondria, masa ciała) | Ograniczone (sen, apetyt) |
| Wgląd | Oceniany | Nieoceniany |
| Czułość na zmianę | Dobra | Zaprojektowana z myślą o wysokiej czułości |
Progi Nasilenia Depresji
| Nasilenie | HDRS-17 | MADRS |
|---|---|---|
| Brak depresji | 0–7 | 0–6 |
| Łagodna | 8–16 | 7–19 |
| Umiarkowana | 17–23 | 20–34 |
| Ciężka | ≥ 24 | ≥ 35 |
Remisja najczęściej definiowana jest jako HDRS-17 ≤ 7 lub MADRS ≤ 10–12, a odpowiedź na leczenie jako redukcja wyniku o ≥ 50 % względem wartości wyjściowej w obu skalach.
Zalety i Ograniczenia
HDRS:
- Długa historia stosowania i ogromna baza porównawcza badań klinicznych
- Uwzględnia lęk i objawy somatyczne, istotne w depresji z komponentą lękową
- Objawy somatyczne mogą zawyżać wynik u pacjentów z chorobami somatycznymi lub działaniami niepożądanymi leków
MADRS:
- Koncentracja na podstawowych objawach depresji (smutek, anhedonia, pesymizm, myśli samobójcze)
- Mniejsza wrażliwość na działania niepożądane leków, np. zaburzenia żołądkowo-jelitowe
- Często stosowana jako główny punkt końcowy w nowszych badaniach, m.in. nad esketaminą i w depresji dwubiegunowej
Kiedy Wybrać Którą Skalę
- Monitorowanie leczenia przeciwdepresyjnego w praktyce — obie skale są odpowiednie; ważna jest konsekwencja w stosowaniu tej samej skali
- Pacjenci z chorobami somatycznymi, w podeszłym wieku — MADRS może lepiej odzwierciedlać nasilenie samej depresji
- Depresja z nasilonym lękiem — HDRS lepiej uchwyci komponentę lękową
- Porównanie z literaturą — wybór skali zgodnej z punktem końcowym badań, do których odnosi się decyzja
Najczęściej Zadawane Pytania
Czy wynik HDRS można przeliczyć na MADRS? Istnieją tabele przeliczeniowe oparte na metodzie equipercentile linking, jednak dają one jedynie przybliżenie na poziomie populacji. U pojedynczego pacjenta lepiej nie przeliczać wyników, lecz konsekwentnie stosować jedną skalę.
Która skala jest bardziej obiektywna? Obie są skalami ocenianymi przez klinicystę i wymagają ustrukturyzowanego wywiadu. Rzetelność ocen poprawia stosowanie wywiadu strukturalizowanego (np. SIGH-D dla HDRS lub SIGMA dla MADRS).
Źródła
- Hamilton M. A rating scale for depression. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1960;23(1):56–62.
- Montgomery SA, Åsberg M. A new depression scale designed to be sensitive to change. Br J Psychiatry. 1979;134:382–389.
- Zimmerman M, et al. Severity classification on the Hamilton Depression Rating Scale. J Affect Disord. 2013;150(2):384–388.
- Leucht S, et al. Translating the HAM-D into the MADRS and vice versa with equipercentile linking. J Affect Disord. 2018;226:326–331.
