Masa Ciała a Dawkowanie Leków: Kalkulator IBW/ABW/TBW
Prawidłowy dobór masy ciała do dawkowania leków jest kluczowym elementem bezpieczeństwa farmakoterapii, szczególnie u pacjentów z otyłością lub niedożywieniem. Kalkulator BodyWeights oblicza IBW, ABW i TBW w jednym miejscu.
Oblicz masę ciała do dawkowania →
Przewodnik Doboru Masy Ciała do Dawkowania
| Lek | Masa ciała do dawkowania | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| Aminoglikozydy (gentamycyna, amikacyna) | IBW (przy otyłości: ABW) | Lek hydrofilny, dystrybucja do tkanki tłuszczowej ograniczona |
| Wankomycyna | TBW | Zwiększona Vd przy otyłości |
| Enoksaparyna (LMWH) | TBW (przy BMI > 40: ABW) | Dawkowanie terapeutyczne wg TBW, profilaktyczne wg TBW do 100 kg |
| Propofol | LBW | Farmakokinetyka zależna od LBW |
| Fenytoina | IBW | Lek lipofilny, lecz nasycenie tkanki tłuszczowej ograniczone |
| Cytostatyki (BSA) | TBW lub IBW wg protokołu | Protokoły onkologiczne określają wzór indywidualnie |
| Teofilina | IBW | Dystrybucja do tkanki beztłuszczowej |
Kalkulator Idealnej (IBW) i Skorygowanej Masy Ciała (ABW)
IBW wg wzoru Devine'a i ABW — stosowane do dawkowania leków u pacjentów z otyłością
Korekty masy ciała
Kiedy Dobór Masy Ciała Do Dawkowania Jest Priorytetem
- Przy otyłości znacznej stopnia (BMI ≥ 35) przy lekach o wąskim oknie terapeutycznym
- Przy niedożywieniu (TBW < IBW): stosowanie IBW jako masy wyższej byłoby niebezpieczne
- Przy wentylacji mechanicznej: zawsze IBW do Vt niezależnie od masy ciała pacjenta
- Przy ekstremalnej otyłości (BMI > 50): większość standardowych wzorów jest niewalidowana; konsultacja farmaceuty klinicznego
Ograniczenia
- Przewodnik doboru masy ciała to wskazówka kliniczna, a nie protokół bezwzględny; ulotki leków są wiążącym dokumentem
- Monitorowanie stężeń leków (TDM) jest niezbędne przy wąskim oknie terapeutycznym niezależnie od zastosowanego wzoru
- Zmiany masy ciała w czasie hospitalizacji (nawodnienie, diureza) wymagają aktualizacji IBW/ABW przy długotrwałym dawkowaniu
Często Zadawane Pytania
Jak obliczać dawkę aminoglikozydu u pacjenta z otyłością przy zastosowaniu ABW? Krok 1: Oblicz IBW (np. wg Devina). Krok 2: Oblicz ABW = IBW + 0,4 × (TBW − IBW). Krok 3: Zastosuj standardową dawkę aminoglikozydu na kg ABW. Krok 4: Zbadaj stężenie szczytowe i dolne po pierwszej dawce i dostosuj dawkowanie (TDM).
Czy dawkowanie enoksaparyny przy otyłości wymaga modyfikacji? Przy standardowym dawkowaniu terapeutycznym enoksaparyny (1 mg/kg co 12 h) stosuje się TBW bez górnego limitu wg większości wytycznych. Przy BMI > 40 lub TBW > 150 kg dane są ograniczone; część wytycznych zaleca ABW lub monitorowanie aktywności anty-Xa. Decyzja należy do lekarza prowadzącego.
Jak dawkować leki przy amputacji kończyny? Przy amputacji TBW jest mierzone po amputacji. Do obliczenia IBW stosuje się wzrost zmierzony lub szacowany. Przy wyraźnej dysproporcji (np. amputacja obu nóg przy zachowanej górnej części ciała) IBW obliczone ze wzrostu może nie odpowiadać masie beztłuszczowej pacjenta; konieczna jest indywidualna ocena farmakologiczna.
Źródła
- Devine BJ. Gentamicin therapy. Drug Intell Clin Pharm. 1974;8:650-655.
- Pai MP. Drug dosing based on weight and body surface area: mathematical assumptions and limitations in obese adults. Pharmacotherapy. 2012;32(9):856-868.
