MRS po Trombolizie i Trombektomii: Ocena Wyniku po 90 Dniach
Zmodyfikowana Skala Rankina (MRS) jest standardową miarą wyniku funkcjonalnego leczenia reperfuzyjnego w udarze niedokrwiennym mózgu. Ocena po 90 dniach od zachorowania pozwala porównać efekty trombolizy dożylnej i trombektomii mechanicznej z wynikami badań rejestracyjnych oraz ocenić jakość opieki w oddziale udarowym.
Skala Rankina (Zmodyfikowana skala mRS)
Ocena stopnia niepełnosprawności i sprawności funkcjonalnej pacjentów po udarze mózgu.
Zmodyfikowana skala Rankina
Brak objawów
Brak znaczącej niepełnosprawności pomimo objawów: zdolny do wykonywania wszystkich zwykłych obowiązków i czynności
Lekka niepełnosprawność: niezdolność do wykonywania wszystkich dotychczasowych czynności, ale możliwość samodzielnego zajmowania się swoimi sprawami
Umiarkowana niepełnosprawność: wymaga pewnej pomocy, ale jest w stanie chodzić bez pomocy
Umiarkowanie ciężka niepełnosprawność: niemożność chodzenia bez pomocy i niezdolność do zaspokajania własnych potrzeb fizjologicznych bez pomocy
Ciężka niepełnosprawność: osoba obłożnie chora, nietrzymająca moczu, wymagająca stałej opieki i uwagi pielęgniarskiej
Śmierć
Dlaczego Ocena MRS po 90 Dniach?
Punkt czasowy 90 dni (± 14 dni) przyjęto w większości kluczowych badań nad leczeniem reperfuzyjnym (NINDS, ECASS III, badania trombektomii zebrane w metaanalizie HERMES). Po tym czasie:
- ustępuje większość wczesnych, przejściowych zaburzeń (obrzęk, powikłania ostrej fazy),
- pacjent zwykle zakończył wczesną rehabilitację szpitalną,
- wynik jest porównywalny między ośrodkami i z danymi z piśmiennictwa.
Ocenę można przeprowadzić podczas wizyty kontrolnej lub telefonicznie, najlepiej z użyciem wywiadu strukturyzowanego.
Typowe Progi Wyniku Funkcjonalnego
| Kategoria wyniku | Zakres MRS | Znaczenie kliniczne |
|---|---|---|
| Doskonały wynik | 0–1 | Brak istotnej niepełnosprawności |
| Dobry wynik (niezależność) | 0–2 | Samodzielność w czynnościach dnia codziennego |
| Wynik niekorzystny | 3–5 | Potrzeba pomocy innych osób |
| Zgon | 6 | Uwzględniany w analizach wyniku |
W badaniach trombektomii najczęściej raportowanym wskaźnikiem jest odsetek pacjentów z MRS 0–2 po 90 dniach. Coraz częściej stosuje się także analizę przesunięcia (shift analysis) obejmującą cały rozkład skali 0–6.
Wyniki Leczenia Reperfuzyjnego w Świetle MRS
Tromboliza dożylna (alteplaza, tenekteplaza):
- Zwiększa odsetek pacjentów z doskonałym wynikiem (MRS 0–1) w porównaniu z placebo, gdy jest podana w oknie czasowym
- Korzyść jest tym większa, im krótszy czas od zachorowania do podania leku
Trombektomia mechaniczna (zamknięcie dużego naczynia w krążeniu przednim):
- W metaanalizie HERMES odsetek pacjentów z MRS 0–2 po 90 dniach wynosił ok. 46 % wobec ok. 26,5 % w grupie kontrolnej
- Liczba pacjentów, których należy leczyć (NNT), aby u jednego uzyskać poprawę o co najmniej 1 punkt w MRS, wynosiła ok. 2,6
Ocena MRS w Praktyce Oddziału Udarowego
- Udokumentuj przedudarowy MRS przy przyjęciu — stanowi punkt odniesienia dla oceny wyniku
- Oceń MRS przy wypisie — przydatny do planowania rehabilitacji i opieki
- Zaplanuj ocenę po 90 dniach — wskaźnik jakości zalecany w rejestrach udarowych
- U pacjentów z niepełnosprawnością przedudarową za dobry wynik można uznać powrót do wyjściowego stopnia MRS
Najczęściej Zadawane Pytania
Czy MRS przy wypisie może zastąpić ocenę po 90 dniach? Nie. MRS przy wypisie jest przydatny do planowania dalszej opieki, ale u wielu pacjentów stan funkcjonalny znacząco poprawia się w kolejnych tygodniach. Porównania z wynikami badań klinicznych wymagają oceny po 90 dniach.
Czy ocena telefoniczna MRS jest wiarygodna? Tak, pod warunkiem użycia wywiadu strukturyzowanego. Ocena telefoniczna wykazuje dobrą zgodność z oceną bezpośrednią i jest powszechnie stosowana w badaniach klinicznych i rejestrach.
Źródła
- Goyal M, et al. Endovascular thrombectomy after large-vessel ischaemic stroke: a meta-analysis of individual patient data from five randomised trials. Lancet. 2016;387(10029):1723–1731.
- Hacke W, et al. Thrombolysis with alteplase 3 to 4.5 hours after acute ischemic stroke (ECASS III). N Engl J Med. 2008;359(13):1317–1329.
- Berge E, et al. European Stroke Organisation (ESO) guidelines on intravenous thrombolysis for acute ischaemic stroke. Eur Stroke J. 2021;6(1):I–LXII.
- van Swieten JC, et al. Interobserver agreement for the assessment of handicap in stroke patients. Stroke. 1988;19(5):604–607.
