Skala Hamiltona: Depresja, Punktacja i Ocena Kliniczna
Skala Depresji Hamiltona (HDRS-17) ocenia nasilenie depresji w 17 domenach objawowych przez klinicystę podczas ustrukturyzowanego wywiadu. Każda domena jest oceniana na skali 0–2 lub 0–4 w zależności od jej charakteru.
Domeny Oceniane w HDRS-17
| Domena | Zakres oceny |
|---|---|
| Nastrój depresyjny | 0–4 |
| Poczucie winy | 0–4 |
| Myśli samobójcze | 0–4 |
| Bezsenność (wczesna, środkowa, późna) | 0–2 każda |
| Praca i aktywność | 0–4 |
| Zahamowanie psychoruchowe | 0–4 |
| Pobudzenie | 0–4 |
| Lęk psychiczny | 0–4 |
| Lęk somatyczny | 0–4 |
| Objawy somatyczne z obszaru żołądkowo-jelitowego | 0–2 |
| Ogólne objawy somatyczne | 0–2 |
| Objawy płciowe (libido) | 0–2 |
| Hipochondria | 0–4 |
| Utrata masy ciała | 0–2 |
| Wgląd w chorobę | 0–2 |
Skala Depresji Hamiltona (HDRS/HAM-D) — Nasilenie Depresji
HAM-D — kliniczna ocena nasilenia depresji i odpowiedzi na leczenie farmakologiczne
• ze strony przewodu pokarmowego (suchość w ustach, wzdęcia, niestrawność, biegunka, skurcze, odbijanie);
• sercowo-naczyniowe (kołatanie serca, bóle głowy);
• oddechowe (hiperwentylacja, wzdychanie);
• częstotliwość oddawania moczu;
• potliwość.
Kiedy Stosować Szczegółową Ocenę HDRS
- Przy dokumentacji profilu objawowego przed doborem leku przeciwdepresyjnego
- Przy analizie różnic między wizytami: które domeny uległy poprawie, a które pozostają niezmienione
- Przy ocenie adekwatności terapii: selektywne utrzymanie domeny snu lub lęku może wymagać modyfikacji schematu
- Przy kwalifikacji do intensywnej terapii (ECT, ketamina, hospitalizacja) w oparciu o wynik całościowy i profil itemowy
Ograniczenia
- Ocena niektórych domen (np. zahamowanie psychoruchowe, wgląd) jest subiektywna i zależy od doświadczenia klinicysty
- Domeny somatyczne (bezsenność, utrata masy ciała) mogą być zawyżone przy chorobach towarzyszących bez związku z depresją
- Brak pozycji oceniających anhedonię, spowolnienie myślenia i koncentrację jako odrębnych domen jest ograniczeniem HDRS-17 w porównaniu z nowszymi skalami (MADRS)
Często Zadawane Pytania
Jaka jest różnica między HDRS-17 a HDRS-21? HDRS-21 zawiera dodatkowe 4 pozycje: dobowe wahania nastroju, derealizację/depersonalizację, objawy paranoidalne i natręctwa. Wersja 21-itemowa dostarcza pełniejszego profilu, lecz nie zmienia progu remisji (HDRS-17 ≤ 7 pkt jest standardem klinicznym).
Dlaczego HDRS kładzie tak duży nacisk na objawy somatyczne? Skala była opracowana pierwotnie dla pacjentów hospitalizowanych z ciężką depresją melancholiczną, u których objawy somatyczne (bezsenność, utrata apetytu i masy ciała, zahamowanie) są dominujące. Stąd relatywnie duże znaczenie tych pozycji w ogólnym wyniku.
Jak często stosować HDRS w monitorowaniu leczenia? W standardowej praktyce HDRS jest stosowany wyjściowo, po 2–4 tygodniach leczenia, po 6–8 tygodniach i w momencie oceny remisji. W badaniach klinicznych ocena jest częstsza (co 1–2 tygodnie). Przy niskim wyjściowym HDRS i szybkiej poprawie interwał można wydłużyć.
Źródła
- Hamilton M. A rating scale for depression. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1960;23(1):56-62.
- Bagby RM, et al. The Hamilton Depression Rating Scale: has the gold standard become a lead weight? Am J Psychiatry. 2004;161(12):2163-2177.
