Skorygowana Masa Ciała przy Otyłości: Kalkulator ABW
Skorygowana masa ciała (ABW, Adjusted Body Weight) jest używana przy dawkowaniu leków u pacjentów otyłych, gdy ani rzeczywista masa ciała (TBW), ani idealna masa ciała (IBW) nie zapewniają prawidłowego dawkowania. ABW uwzględnia częściową dystrybucję leku do tkanki tłuszczowej.
Wzory Masy Ciała przy Otyłości
ABW (Adjusted Body Weight): ABW = IBW + 0,4 × (TBW − IBW)
Gdzie TBW = rzeczywista masa ciała, IBW = idealna masa ciała (wg Devina), 0,4 = współczynnik korekcji dla tkanki tłuszczowej.
Zastosowanie wg rodzaju leku:
| Lek / Klasa | Masa ciała do dawkowania |
|---|---|
| Aminoglikozydy | ABW (lub IBW przy ekstremalnej otyłości) |
| Wankomycyna | TBW (rzeczywista masa ciała) |
| Heparyna niefrakcjonowana | TBW |
| Enoksaparyna | ABW przy BMI > 40 lub TBW > 150 kg |
| Fenytoina | IBW |
| Teofilina | IBW |
Kalkulator Idealnej (IBW) i Skorygowanej Masy Ciała (ABW)
IBW wg wzoru Devine'a i ABW — stosowane do dawkowania leków u pacjentów z otyłością
Korekty masy ciała
Kiedy Stosować ABW
- Przy otyłości zdefiniowanej jako TBW przekraczająca IBW o > 30%
- Przy dawkowaniu aminoglikozydów u pacjentów otyłych: ABW zapewnia skuteczne stężenie bez nadmiernej toksyczności nerkowej
- Przy obliczaniu dawki enoksaparyny przy BMI > 40 kg/m² lub masie > 150 kg
- Przy obliczaniu dawki cytostatyków: powierzchnia ciała (BSA) kalkulowana z TBW vs. IBW vs. ABW zależy od protokołu onkologicznego
Ograniczenia
- Współczynnik 0,4 w wzorze ABW jest przybliżeniem stosowanym dla aminoglikozydów; dla innych leków może być inny
- ABW nie jest jednolitym standardem; ulotki leków mogą wskazywać inną masę ciała do dawkowania
- Monitorowanie stężeń leku (TDM) jest niezbędne przy wąskim oknie terapeutycznym niezależnie od zastosowanego wzoru masy ciała
Często Zadawane Pytania
Kiedy dawkować aminoglikozydy wg IBW, a kiedy wg ABW? Przy otyłości (TBW > 130% IBW) stosuje się ABW. Przy skrajnej otyłości (BMI > 50) lub przy bardzo wysokiej TBW dane dotyczące ABW są ograniczone; zalecana jest konsultacja farmaceuty klinicznego i ścisłe monitorowanie stężeń (TDM).
Jak liczyć ABW u pacjenta z amputacją? Przy amputacji należy najpierw oszacować IBW na podstawie wzrostu (z korekcją na amputowaną kończynę zgodnie z tabelami procentowego udziału masy kończyn), a następnie obliczyć ABW. Kalkulator Mediately oblicza IBW na podstawie wzrostu; korekcja amputacyjna wymaga manualnego dostosowania.
Dlaczego wankomycyna jest dawkowana na TBW, a nie na ABW? Wankomycyna wykazuje zwiększoną objętość dystrybucji u pacjentów otyłych, proporcjonalną do TBW. Dawkowanie na TBW jest walidowane klinicznie dla uzyskania skutecznych ekspozycji (AUC/MIC). Monitorowanie stężeń wankomycyny (TDM) pozostaje standardem.
Źródła
- Winter MA, et al. Influence of obesity on aminoglycoside pharmacokinetics. Am J Hosp Pharm. 1983;40(6):954-958.
- Pai MP. Drug dosing based on weight and body surface area: mathematical assumptions and limitations in obese adults. Pharmacotherapy. 2012;32(9):856-868.
