BSA και eGFR: Αποδεικτοποίηση από 1,73 m² για Δοσολογία
Οι εξισώσεις CKD-EPI και MDRD δίνουν τον εκτιμώμενο ρυθμό σπειραματικής διήθησης (eGFR) σε mL/min/1,73 m², δηλαδή κανονικοποιημένο σε μια σταθερή επιφάνεια σώματος. Για την ταξινόμηση της χρόνιας νεφρικής νόσου αυτό είναι σωστό. Για τη δοσολογία φαρμάκων, όμως, σημασία έχει η πραγματική (απόλυτη) ικανότητα κάθαρσης του ασθενούς, που εξαρτάται από τη δική του BSA.
Υπολογισμός Επιφάνειας Σώματος (Mosteller BSA)
Εργαλείο υπολογισμού της επιφάνειας σώματος σε m² με την εξίσωση Mosteller για τον καθορισμό κλινικής δοσολογίας.
Από Πού Προέρχεται το 1,73 m²
Η τιμή 1,73 m² αντιστοιχεί στη μέση επιφάνεια σώματος ενηλίκων σε μελέτες νεφρικής φυσιολογίας των αρχών του 20ού αιώνα. Επικράτησε ως σύμβαση, ώστε οι τιμές GFR να συγκρίνονται μεταξύ ατόμων διαφορετικού μεγέθους. Ο σημερινός μέσος ενήλικας έχει συνήθως μεγαλύτερη BSA, περίπου 1,9 m² στους άνδρες.
Τύπος Αποδεικτοποίησης
eGFR απόλυτος (mL/min) = eGFR (mL/min/1,73 m²) × BSA (m²) / 1,73
| Ασθενής | BSA (m²) | eGFR δεικτοποιημένος | eGFR απόλυτος |
|---|---|---|---|
| Ηλικιωμένη, 45 kg | 1,45 | 45 mL/min/1,73 m² | ≈ 38 mL/min |
| Τυπικός ενήλικας | 1,73 | 45 mL/min/1,73 m² | 45 mL/min |
| Σωματώδης άνδρας | 2,30 | 45 mL/min/1,73 m² | ≈ 60 mL/min |
Με τον ίδιο δεικτοποιημένο eGFR, η απόλυτη κάθαρση διαφέρει σχεδόν κατά 60% μεταξύ του μικρόσωμου και του σωματώδους ασθενούς. Η διαφορά αυτή μπορεί να αλλάξει την κατηγορία δοσολογίας ενός φαρμάκου.
Πότε Έχει Κλινική Σημασία
- Φάρμακα με στενό θεραπευτικό εύρος που αποβάλλονται από τους νεφρούς: αμινογλυκοσίδες, βανκομυκίνη, λίθιο, ορισμένα χημειοθεραπευτικά
- Ακραίος σωματότυπος: BSA σημαντικά κάτω από 1,5 m² ή πάνω από 2,0 m²
- Καρβοπλατίνη: Ο τύπος Calvert απαιτεί GFR σε mL/min, όχι δεικτοποιημένο
- Παιδιά: Ο eGFR κατά Schwartz είναι δεικτοποιημένος. Για τη δοσολογία πρέπει να ληφθεί υπόψη το μέγεθος του παιδιού
Οι κατευθυντήριες οδηγίες KDIGO για τη ΧΝΝ επισημαίνουν ότι για τη δοσολογία φαρμάκων σε ασθενείς με ακραίο σωματικό μέγεθος προτιμάται ο eGFR εκφρασμένος σε mL/min, χωρίς δεικτοποίηση.
eGFR ή CrCl κατά Cockcroft-Gault;
Πολλές ΠΧΠ, ιδιαίτερα παλαιότερων φαρμάκων και των DOAC, ορίζουν τα κατώφλια με την κάθαρση κρεατινίνης κατά Cockcroft-Gault, που εκφράζεται ήδη σε mL/min. Ο αποδεικτοποιημένος eGFR και η CrCl δεν είναι ταυτόσημοι. Ακολουθείται η παράμετρος που ορίζει η ΠΧΠ του συγκεκριμένου φαρμάκου.
Συχνές Ερωτήσεις
Πρέπει να αποδεικτοποιώ τον eGFR σε κάθε ασθενή; Όχι. Σε ασθενείς με BSA κοντά στο 1,73 m² η διαφορά είναι αμελητέα. Η αποδεικτοποίηση έχει σημασία σε ακραίο σωματότυπο και σε φάρμακα όπου μια μικρή διαφορά στην κάθαρση αλλάζει τη δόση.
Χρησιμοποιείται ο αποδεικτοποιημένος eGFR για σταδιοποίηση ΧΝΝ; Όχι. Η ταξινόμηση G1–G5 κατά KDIGO βασίζεται στον δεικτοποιημένο eGFR (mL/min/1,73 m²), ώστε να είναι συγκρίσιμη μεταξύ ασθενών.
Ποιον τύπο BSA να χρησιμοποιήσω για την αποδεικτοποίηση; Στην πράξη χρησιμοποιείται συνήθως ο DuBois ή ο Mosteller. Για τυπικό σωματότυπο οι διαφορές τους είναι μικρές και δεν αλλάζουν ουσιαστικά το αποτέλεσμα.
Πηγές
- Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney Int. 2024;105(4S):S117-S314.
- Levey AS, Stevens LA, Schmid CH, et al. A new equation to estimate glomerular filtration rate. Ann Intern Med. 2009;150(9):604-612.
- Calvert AH, Newell DR, Gumbrell LA, et al. Carboplatin dosage: prospective evaluation of a simple formula based on renal function. J Clin Oncol. 1989;7(11):1748-1756.
