EASI και Αναστολείς JAK στη Μέτρια έως Σοβαρή Ατοπική Δερματίτιδα
Οι από του στόματος αναστολείς JAK (upadacitinib, abrocitinib, baricitinib) αποτελούν εναλλακτική συστηματική θεραπεία στη μέτρια έως σοβαρή ατοπική δερματίτιδα. Όπως και για τους βιολογικούς παράγοντες, η αποτελεσματικότητά τους τεκμηριώθηκε με τελικά σημεία EASI. Ο συστηματικός υπολογισμός EASI πριν και κατά τη θεραπεία επιτρέπει την ερμηνεία της ανταπόκρισης στο πλαίσιο των δεδομένων των μελετών.
EASI
Eczema Area and Severity Index
Age
Head and neck
Upper limbs
Trunk (including the genital area)
Lower limbs (including the buttocks)
Result
EASI-75 στις Κύριες Μελέτες Φάσης 3 (Εβδομάδα 16, Μονοθεραπεία)
| Μελέτη | Σκεύασμα και δόση | EASI-75 | Εικονικό φάρμακο |
|---|---|---|---|
| Measure Up 1 | Upadacitinib 15 mg | 70% | 16% |
| Measure Up 1 | Upadacitinib 30 mg | 80% | 16% |
| Measure Up 2 | Upadacitinib 15 mg | 60% | 13% |
| Measure Up 2 | Upadacitinib 30 mg | 73% | 13% |
| JADE MONO-1 (εβδ. 12) | Abrocitinib 100 mg | 40% | 12% |
| JADE MONO-1 (εβδ. 12) | Abrocitinib 200 mg | 63% | 12% |
Τα ποσοστά είναι στρογγυλοποιημένα. Κριτήρια ένταξης σε όλες τις μελέτες ήταν, μεταξύ άλλων, EASI ≥ 16, IGA ≥ 3 και προσβεβλημένη επιφάνεια ≥ 10%. Στη μελέτη JADE MONO-1 το κύριο τελικό σημείο αξιολογήθηκε στην εβδομάδα 12.
Σύγκριση με Dupilumab
Στη μελέτη Heads Up (ενήλικες, 24 εβδομάδες), το upadacitinib 30 mg πέτυχε EASI-75 στην εβδομάδα 16 σε περίπου 71% των ασθενών έναντι 61% με dupilumab. Οι αναστολείς JAK χαρακτηρίζονται επιπλέον από ταχεία έναρξη δράσης: σημαντική μείωση του EASI και του κνησμού καταγράφεται ήδη από τις πρώτες 1–2 εβδομάδες. Η επιλογή μεταξύ βιολογικού παράγοντα και αναστολέα JAK δεν καθορίζεται μόνο από τα ποσοστά EASI-75, αλλά και από το προφίλ ασφάλειας, τις συννοσηρότητες και την προτίμηση του ασθενούς.
Ασφάλεια και Επιλογή Ασθενών
Μετά την αξιολόγηση του PRAC (2023), ο EMA συνιστά οι αναστολείς JAK να χρησιμοποιούνται σε ασθενείς ≥ 65 ετών, σε νυν ή πρώην καπνιστές μακράς διάρκειας και σε ασθενείς με αυξημένο καρδιαγγειακό ή νεοπλασματικό κίνδυνο μόνο εφόσον δεν υπάρχει κατάλληλη εναλλακτική θεραπεία. Επίσης απαιτείται προσοχή σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου για φλεβική θρομβοεμβολή.
Πριν από την έναρξη συνιστάται:
- Τεκμηρίωση EASI, IGA και αναφερόμενων από τον ασθενή μετρήσεων (POEM, NRS κνησμού, DLQI)
- Έλεγχος για λανθάνουσα φυματίωση και ηπατίτιδα B/C
- Γενική αίματος και λιπιδαιμικό προφίλ, με επανέλεγχο κατά τη θεραπεία
- Επανεξέταση του εμβολιαστικού ιστορικού (π.χ. έρπητας ζωστήρας)
Παρακολούθηση Ανταπόκρισης με EASI
- Εβδομάδα 4: πρώιμη εκτίμηση — η ταχεία δράση επιτρέπει έγκαιρη αναγνώριση ανταπόκρισης
- Εβδομάδα 12–16: κύρια αξιολόγηση — ποσοστιαία μείωση EASI (EASI-50/75/90) και απόλυτη τιμή
- Μακροχρόνια: μετά από σταθερή ανταπόκριση μπορεί να εξεταστεί η χαμηλότερη αποτελεσματική δόση, σύμφωνα με την Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος
- Επανεμφάνιση ή επιδείνωση EASI μετά από μείωση δόσης αποτελεί ένδειξη επανεκτίμησης της δοσολογίας
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι τα ποσοστά EASI-75 μεταξύ μελετών άμεσα συγκρίσιμα; Όχι απόλυτα. Οι μελέτες διαφέρουν στον πληθυσμό, στο χρονικό σημείο αξιολόγησης και στη χρήση τοπικής αγωγής. Άμεσες συγκρίσεις προκύπτουν μόνο από μελέτες head-to-head, όπως η Heads Up.
Τι σημαίνει μερική ανταπόκριση (EASI-50 χωρίς EASI-75) υπό αναστολέα JAK; Το EASI-50 θεωρείται γενικά κλινικά σημαντική ανταπόκριση. Η απόφαση για συνέχιση, αύξηση δόσης (όπου επιτρέπεται) ή αλλαγή θεραπείας λαμβάνει υπόψη και τον κνησμό, την ποιότητα ζωής και την ανοχή.
Διαφέρει ο τρόπος υπολογισμού EASI υπό αναστολείς JAK; Όχι. Ο υπολογισμός είναι ίδιος· σημασία έχει η σύγκριση με την αρχική (baseline) τιμή που μετρήθηκε πριν από την έναρξη της θεραπείας.
Πηγές
- Guttman-Yassky E, Teixeira HD, Simpson EL, et al. Once-daily upadacitinib versus placebo in adolescents and adults with moderate-to-severe atopic dermatitis (Measure Up 1 and Measure Up 2): results from two replicate double-blind, randomised controlled phase 3 trials. Lancet. 2021;397(10290):2151-2168.
- Simpson EL, Sinclair R, Forman S, et al. Efficacy and safety of abrocitinib in adults and adolescents with moderate-to-severe atopic dermatitis (JADE MONO-1): a multicentre, double-blind, randomised, placebo-controlled, phase 3 trial. Lancet. 2020;396(10246):255-266.
- Blauvelt A, Teixeira HD, Simpson EL, et al. Efficacy and safety of upadacitinib vs dupilumab in adults with moderate-to-severe atopic dermatitis: a randomized clinical trial. JAMA Dermatol. 2021;157(9):1047-1055.
