EDSS Κλίμακα: Αξιολόγηση Νευρολογικής Αναπηρίας στη Σκλήρυνση κατά Πλάκας
Η EDSS (Expanded Disability Status Scale) είναι τυποποιημένη κλίμακα για ποσοτική αξιολόγηση νευρολογικής αναπηρίας στη σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣκΠ). Αναπτύχθηκε από τον Kurtzke το 1983 και παραμένει το χρυσό πρότυπο για παρακολούθηση πορείας νόσου και αξιολόγηση θεραπευτικής ανταπόκρισης.
EDSS — Κλίμακα αναπηρίας σκλήρυνσης κατά πλάκας
Εκτεταμένη κλίμακα κατάστασης αναπηρίας (EDSS) για αξιολόγηση σκλήρυνσης κατά πλάκας
Functional systems
Ambulation scoring
Results
Ambulation: 0
FS score: 0
Κλίμακα EDSS (0–10)
| EDSS | Περιγραφή |
|---|---|
| 0 | Φυσιολογικός νευρολογικός έλεγχος |
| 1,0–1,5 | Χωρίς αναπηρία — ελάχιστα σημεία σε 1–2 ΛΣ |
| 2,0–2,5 | Ελάχιστη αναπηρία σε 1–2 ΛΣ |
| 3,0–3,5 | Μέτρια αναπηρία — πλήρως βαδίζων |
| 4,0–4,5 | Σχετικά σοβαρή αναπηρία — βαδίζει χωρίς βοήθεια ≥ 500 m (4,0) / ≥ 300 m (4,5) |
| 5,0–5,5 | Αναπηρία που περιορίζει πλήρη καθημερινή δραστηριότητα — βαδίζει ≥ 200 m (5,0) / ≥ 100 m (5,5) |
| 6,0 | Περιστασιακά ή μονόπλευρα βοηθήματα — βαδίζει ≥ 100 m |
| 6,5 | Σταθερά αμφίπλευρα βοηθήματα — βαδίζει ≥ 20 m |
| 7,0–7,5 | Κυρίως περιορισμένος σε αναπηρικό αμαξίδιο |
| 8,0–8,5 | Κυρίως κατακεκλιμένος ή σε καρέκλα — διατηρούνται χέρια |
| 9,0–9,5 | Κατακεκλιμένος — 9,0: επικοινωνεί και τρώει· 9,5: αδυναμία αποτελεσματικής επικοινωνίας ή σίτισης |
| 10 | Θάνατος από ΣκΠ |
Λειτουργικά Συστήματα (ΛΣ) που Αποτελούν την EDSS
- Πυραμιδικό: Αδυναμία άκρων, σπαστικότητα
- Παρεγκεφαλιδικό: Αταξία, δυσμετρία
- Εγκεφαλικού στελέχους: Νυσταγμός, δυσαρθρία, δυσφαγία
- Αισθητικό: Αιμωδίες, ανυπαισθησία
- Ουροποιοεντερικό: Κυστικές, εντερικές διαταραχές
- Οπτικό: Οπτική οξύτητα, αμβλυωπία
- Εγκεφαλικό/Νοητικό: Γνωστική έκπτωση, κατάθλιψη
Κλινική Εφαρμογή
- Αρχική νευρολογική αξιολόγηση κατά τη διάγνωση ΣκΠ
- Παρακολούθηση πορείας νόσου (συνιστάται κάθε 3–12 μήνες)
- Αξιολόγηση θεραπευτικής ανταπόκρισης σε νευροτροποποιητικά φάρμακα (DMT)
- Τεκμηρίωση αναπηρίας για κοινωνικές και ασφαλιστικές ανάγκες
- Κριτήριο εισόδου σε κλινικές μελέτες
Περιορισμοί
- Υπερβολική εξάρτηση από βαδιστική ικανότητα (EDSS 4,0–7,0)
- Υποεκτιμά «αόρατα» συμπτώματα: κόπωση, γνωστική έκπτωση, χρόνιο πόνο
- Υψηλή διαβαθμολόγηση (inter-rater variability) ιδίως σε μέτρια επίπεδα
- Μη γραμμική κλίμακα — η ίδια αλλαγή έχει διαφορετική σημασία ανά επίπεδο
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιο ελάχιστο μεταβολή EDSS θεωρείται κλινικά σημαντικό; Αύξηση ≥ 1,5 βαθμού από αρχική EDSS 0, ≥ 1,0 από αρχική EDSS 1,0–5,5 ή ≥ 0,5 από αρχική EDSS ≥ 6,0, επιβεβαιωμένη μετά 12–24 εβδομάδες, θεωρείται επιβεβαιωμένη επιδείνωση αναπηρίας (CDP) στις κλινικές μελέτες.
Μπορεί η EDSS να βελτιωθεί; Ναι — ιδίως μετά από ύφεση επίθεσης στην RRMS ή μετά αποτελεσματική νευρολογική αποκατάσταση. Η βελτίωση είναι πιο συχνή σε χαμηλά επίπεδα EDSS.
Χρησιμοποιείται η EDSS σε όλες τις μορφές ΣκΠ; Ναι — RRMS, SPMS, PPMS. Η ερμηνεία διαφέρει ανά τύπο νόσου — στην PPMS η σταδιακή επιδείνωση χωρίς ώσεις αξιολογείται με διαφορετικά κριτήρια θεραπευτικής ανταπόκρισης.
Πηγές
- Kurtzke JF. Rating neurologic impairment in multiple sclerosis: an expanded disability status scale (EDSS). Neurology. 1983;33(11):1444–1452.
- Thompson AJ, et al. Diagnosis of multiple sclerosis: 2017 revisions of the McDonald criteria. Lancet Neurol. 2018;17(2):162–173.
