Λειτουργικά Συστήματα EDSS: Από τους Βαθμούς FS στα Βήματα 0–5,5
Στα χαμηλά επίπεδα της EDSS (0–3,5) η βαθμολογία καθορίζεται αποκλειστικά από τον συνδυασμό των βαθμών στα λειτουργικά συστήματα (Functional Systems, FS), ενώ από 4,0 και πάνω συμμετέχει καθοριστικά η βαδιστική ικανότητα. Η γνώση των κανόνων συνδυασμού είναι απαραίτητη για συνεπή βαθμολόγηση μεταξύ επισκέψεων και αξιολογητών. Οι ορισμοί που ακολουθούν βασίζονται στην κλίμακα Kurtzke και στους τυποποιημένους ορισμούς Neurostatus.
EDSS — Κλίμακα αναπηρίας σκλήρυνσης κατά πλάκας
Εκτεταμένη κλίμακα κατάστασης αναπηρίας (EDSS) για αξιολόγηση σκλήρυνσης κατά πλάκας
Functional systems
Ambulation scoring
Results
Ambulation: 0
FS score: 0
Κλίμακες των Λειτουργικών Συστημάτων
| Λειτουργικό σύστημα | Εύρος βαθμών | Κύρια ευρήματα |
|---|---|---|
| Πυραμιδικό | 0–6 | Μυϊκή αδυναμία, σπαστικότητα, παθολογικά αντανακλαστικά |
| Παρεγκεφαλιδικό | 0–5 | Αταξία κορμού και άκρων, τρόμος ενέργειας |
| Εγκεφαλικού στελέχους | 0–5 | Νυσταγμός, διαταραχές οφθαλμοκινητικότητας, δυσαρθρία, δυσφαγία |
| Αισθητικό | 0–6 | Αίσθηση αφής, πόνου, θέσης, δόνησης |
| Ουροδόχου κύστης και εντέρου | 0–6 | Επιτακτικότητα, κατακράτηση, ακράτεια |
| Οπτικό | 0–6 | Οπτική οξύτητα, σκότωμα, ωχρότητα οπτικής θηλής |
| Εγκεφαλικό (νοητικό) | 0–5 | Διαταραχές διάθεσης, γνωστική έκπτωση, κόπωση |
Το σύστημα «Άλλα» καταγράφει ευρήματα που δεν εντάσσονται στα παραπάνω και δεν συμμετέχει στον υπολογισμό.
Μετατροπή Οπτικού και Ουροδόχου/Εντέρου FS
Πριν από τον συνδυασμό, οι βαθμοί δύο συστημάτων μετατρέπονται:
| Αρχικός βαθμός | Οπτικό (μετατροπή) | Ουροδόχου/Εντέρου (μετατροπή) |
|---|---|---|
| 1 | 1 | 1 |
| 2 | 2 | 2 |
| 3 | 2 | 3 |
| 4 | 3 | 3 |
| 5 | 3 | 4 |
| 6 | 4 | 5 |
Κανόνες Συνδυασμού (Πλήρως Βαδίζων Ασθενής)
| EDSS | Συνδυασμός FS |
|---|---|
| 0 | Όλα τα FS 0 (το εγκεφαλικό επιτρέπεται 1) |
| 1,0 | Ένα FS βαθμού 1 |
| 1,5 | Περισσότερα από ένα FS βαθμού 1 |
| 2,0 | Ένα FS βαθμού 2 (τα υπόλοιπα 0 ή 1) |
| 2,5 | Δύο FS βαθμού 2 (τα υπόλοιπα 0 ή 1) |
| 3,0 | Ένα FS βαθμού 3 ή τρία έως τέσσερα FS βαθμού 2 (τα υπόλοιπα 0 ή 1) |
| 3,5 | Ένα FS βαθμού 3 με ένα ή δύο FS βαθμού 2, ή δύο FS βαθμού 3, ή πέντε FS βαθμού 2 |
| 4,0 | Ένα FS βαθμού 4, ή συνδυασμοί που υπερβαίνουν το 3,5 — βάδιση ≥ 500 m χωρίς βοήθεια |
| 4,5 | Βάδιση ≥ 300 m χωρίς βοήθεια ή ανάπαυση |
| 5,0 | Ένα FS βαθμού 5 — βάδιση ≥ 200 m |
| 5,5 | Βάδιση ≥ 100 m χωρίς βοήθεια |
Από 4,0 έως 5,5 ισχύει η χειρότερη βαθμολογία μεταξύ συνδυασμού FS και βαδιστικής απόστασης. Από 6,0 και πάνω η EDSS καθορίζεται από την ανάγκη βοηθήματος και την κινητικότητα.
Κλινικό Παράδειγμα
Ασθενής βαδίζει απεριόριστα. Πυραμιδικό 2, αισθητικό 2, ουροδόχου/εντέρου 3, οπτικό 1.
- Μετατροπή ουροδόχου/εντέρου: 3 → 3
- Συνδυασμός: ένα FS βαθμού 3 και δύο FS βαθμού 2
- EDSS = 3,5
Συχνές Ερωτήσεις
Γιατί το εγκεφαλικό FS βαθμού 1 επιτρέπει EDSS 0; Επειδή ο βαθμός 1 στο εγκεφαλικό σύστημα αντιστοιχεί μόνο σε διαταραχή διάθεσης, η οποία κατά Kurtzke δεν συνιστά αναπηρία.
Επιτρέπεται να δοθεί EDSS 4,0 σε ασθενή που βαδίζει απεριόριστα; Ναι, εφόσον ο συνδυασμός FS το υπαγορεύει (π.χ. ένα FS βαθμού 4). Η EDSS από 4,0 έως 5,5 μπορεί να προκύψει είτε από τα FS είτε από τη βαδιστική απόσταση.
Πώς μετράται αξιόπιστα η απόσταση βάδισης; Με παρατήρηση βάδισης σε μετρημένη διαδρομή, ιδανικά έως 500 m. Η απόσταση που αναφέρει ο ίδιος ο ασθενής συχνά υπερεκτιμάται.
Πηγές
- Kurtzke JF. Rating neurologic impairment in multiple sclerosis: an expanded disability status scale (EDSS). Neurology. 1983;33(11):1444-1452.
- Kappos L. Neurostatus: Definitions for a Standardised Neurological Examination and Assessment of Kurtzke's Functional Systems and Expanded Disability Status Scale. Version 04/10.2. Basel: Neurostatus; 2011. Διαθέσιμο στο neurostatus.net.
