EDSS και Θεραπευτική Απόφαση με Νευροτροποποιητικά Φάρμακα στη ΣκΠ
Η EDSS αποτελεί βασικό εργαλείο στη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων στη σκλήρυνση κατά πλάκας. Καθορίζει την ένταση της αναγκαίας θεραπείας, χρησιμεύει ως κριτήριο θεραπευτικής ανταπόκρισης και τεκμηριώνει την ανέλιξη σε πιο αποτελεσματικές αγωγές.
EDSS — Κλίμακα αναπηρίας σκλήρυνσης κατά πλάκας
Εκτεταμένη κλίμακα κατάστασης αναπηρίας (EDSS) για αξιολόγηση σκλήρυνσης κατά πλάκας
Functional systems
Ambulation scoring
Results
Ambulation: 0
FS score: 0
EDSS και Επιλογή DMT κατά Κατηγορία Δραστικότητας Νόσου
Ήπια-μέτρια νόσος (EDSS 0–3,5, χαμηλή/μέτρια δραστηριότητα): Θεραπείες πρώτης γραμμής: ιντερφερόνη-β, οξική γλατιραμέρη, φουμαρικός διμεθυλεστέρας, τεριφλουνομίδη.
Ενεργός νόσος (EDSS 0–5,5, υψηλή δραστηριότητα): Θεραπείες υψηλής αποτελεσματικότητας: νατολιζουμάμπη, οκρελιζουμάμπη, οφατουμουμάμπη, αλεμτουζουμάμπη, κλαδριβίνη.
Δευτεροπρόοδος ΣκΠ με δραστηριότητα (EDSS ≤ 6,5): Σιπονιμόδ, οφατουμουμάμπη — αποτελεσματικά σε επιβεβαιωμένη επιδείνωση αναπηρίας ανεξαρτήτως ώσεων.
Κριτήρια Ανεπαρκούς Θεραπευτικής Ανταπόκρισης
Εξέταση αλλαγής DMT εφόσον, υπό θεραπεία, παρουσιάζεται:
- ≥ 1 σοβαρή ή ≥ 2 ήπιες/μέτριες ώσεις σε 12 μήνες
- Επιβεβαιωμένη επιδείνωση EDSS ≥ 1,5 (αρχική 0), ≥ 1,0 (αρχική 1,0–5,5) ή ≥ 0,5 (αρχική ≥ 6,0) για ≥ 12–24 εβδομάδες
- Νέες/διογκούμενες βλάβες T2 ή Gd+ στο MRI εγκεφάλου/νωτιαίου μυελού
EDSS ως Κριτήριο Θεραπευτικής Ανταπόκρισης — Rio Score
Ο αρχικός Rio Score συνδυάζει (ο τροποποιημένος παραλείπει την EDSS):
- Αριθμό ώσεων υπό θεραπεία
- Νέες MRI βλάβες
- Αύξηση EDSS
Υψηλό Rio Score → ανεπαρκής ανταπόκριση → αλλαγή DMT ή αναβάθμιση.
EDSS και Αλλαγή DMT — Πρακτικό Πλαίσιο
| Κλινική κατάσταση | Συνιστώμενη δράση |
|---|---|
| EDSS σταθερό, καμία ώση, καθαρό MRI | Συνέχιση τρέχουσας θεραπείας |
| EDSS σταθερό, ώση, νέες MRI βλάβες | Εξέταση αλλαγής ή αναβάθμισης DMT |
| EDSS αύξηση + ώση + MRI δραστηριότητα | Αναβάθμιση σε υψηλής αποτελεσματικότητας DMT |
| EDSS > 6,5 — σταδιακή επιδείνωση | Οι περισσότερες DMT δεν αποδεδειγμένα αποτελεσματικές |
Τι Δεν Μπορεί να Μετρήσει η EDSS στη Θεραπευτική Παρακολούθηση
- Γνωστική έκπτωση (απαιτεί Brief International Cognitive Assessment for MS — BICAMS)
- Κόπωση (απαιτεί Modified Fatigue Impact Scale — MFIS)
- Ποιότητα ζωής (MSQoL-54)
- Κατάθλιψη (Beck Depression Inventory)
Συμπληρωματικά εργαλεία απαιτούνται για ολοκληρωμένη αξιολόγηση θεραπευτικής ανταπόκρισης.
Συχνές Ερωτήσεις
EDSS 4,5 μετά 3 χρόνια αγωγής — αρκεί η τρέχουσα DMT; Αξιολογήστε τη συνολική ασθένεια-δραστηριότητα (ώσεις, MRI, ποιότητα ζωής). EDSS 4,5 είναι σχετικά σοβαρό — αν δεν υπήρξαν ώσεις και MRI είναι σταθερό, η αγωγή μπορεί να αξιολογηθεί ως αποτελεσματική.
Πότε διακόπτεται η DMT λόγω προχωρημένης αναπηρίας; Σε EDSS > 7,0 και σταθερή νόσος χωρίς MRI δραστηριότητα για > 2 χρόνια, η διακοπή DMT μπορεί να συζητηθεί για ηλικιωμένους ασθενείς (> 55–60 ετών). Η απόφαση εξατομικεύεται.
Επηρεάζει η EDSS τη δυνατότητα κύησης υπό DMT; Ναι — EDSS και ηλικία επηρεάζουν τον τύπο DMT που μπορεί να χρησιμοποιηθεί πριν/κατά την κύηση. Θεραπείες υψηλής αποτελεσματικότητας (αλεμτουζουμάμπη, κλαδριβίνη) μπορεί να επιτρέψουν ασφαλή κύηση σε συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια.
Πηγές
- Lublin FD, et al. Defining the clinical course of multiple sclerosis. Neurology. 2014;83(3):278–286.
- Montalban X, et al. ECTRIMS/EAN guideline on the pharmacological treatment of people with multiple sclerosis. Mult Scler. 2018;24(2):96–120.
- Kurtzke JF. Rating neurologic impairment in multiple sclerosis. Neurology. 1983;33(11):1444–1452.
