GCS σε Υπαραχνοειδή και Ενδοεγκεφαλική Αιμορραγία: WFNS και ICH Score
Στο αιμορραγικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο η GCS δεν χρησιμοποιείται μόνη της, αλλά αποτελεί τον πυρήνα δύο ευρέως αποδεκτών κλιμάκων βαρύτητας. Η κλίμακα WFNS ταξινομεί την ανευρυσματική υπαραχνοειδή αιμορραγία (ΥΑΑ) και το ICH score εκτιμά την πρόγνωση της αυτόματης ενδοεγκεφαλικής αιμορραγίας. Και στις δύο, η ακριβής βαθμολόγηση της GCS κατά την εισαγωγή καθορίζει την κατηγορία του ασθενούς.
GCS
Κλίμακα κώματος Γλασκόβης
Κλίμακα WFNS στην Υπαραχνοειδή Αιμορραγία
| Βαθμός WFNS | GCS | Κινητικό έλλειμμα |
|---|---|---|
| I | 15 | Όχι |
| II | 13–14 | Όχι |
| III | 13–14 | Ναι |
| IV | 7–12 | Με ή χωρίς |
| V | 3–6 | Με ή χωρίς |
Ως κινητικό έλλειμμα θεωρείται σημαντικό εστιακό έλλειμμα (π.χ. ημιπάρεση, αφασία). Οι βαθμοί IV–V χαρακτηρίζονται ως «υψηλού βαθμού» (poor-grade) ΥΑΑ.
WFNS έναντι Hunt–Hess: Η κλίμακα Hunt–Hess βασίζεται σε περιγραφικούς όρους (υπνηλία, λήθαργος, στυπόρ), με μεγαλύτερη μεταβλητότητα μεταξύ αξιολογητών. Η WFNS, στηριζόμενη στη GCS, είναι πιο αντικειμενική. Οι κατευθυντήριες οδηγίες AHA/ASA 2023 συνιστούν την τεκμηρίωση βαθμού κλινικής βαρύτητας με επικυρωμένη κλίμακα κατά την εισαγωγή.
ICH Score στην Ενδοεγκεφαλική Αιμορραγία
| Παράμετρος | Κριτήριο | Μόρια |
|---|---|---|
| GCS | 3–4 | 2 |
| 5–12 | 1 | |
| 13–15 | 0 | |
| Όγκος αιματώματος | ≥ 30 mL | 1 |
| Ενδοκοιλιακή επέκταση | Ναι | 1 |
| Υποσκηνιδιακή εντόπιση | Ναι | 1 |
| Ηλικία | ≥ 80 έτη | 1 |
30ήμερη θνητότητα στην αρχική μελέτη (Hemphill 2001):
| ICH score | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Θνητότητα | 0% | 13% | 26% | 72% | 97% | 100% |
Η GCS είναι η μόνη παράμετρος που μπορεί να προσθέσει 2 μόρια — σημείο που αναδεικνύει τη σημασία της ακριβούς εκτίμησης.
Πρακτικά Σημεία
- Η GCS καταγράφεται μετά από σταθεροποίηση (οξυγόνωση, αρτηριακή πίεση, γλυκόζη) και πριν από καταστολή, όπου είναι εφικτό.
- Ο υδροκέφαλος στην ΥΑΑ μπορεί να μειώσει τη GCS αναστρέψιμα· η βελτίωση μετά από εξωτερική κοιλιακή παροχέτευση επηρεάζει την πρόγνωση.
- Το ICH score δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για πρώιμο περιορισμό θεραπείας — οι προβλέψεις θνητότητας μπορεί να αυτοεκπληρώνονται.
- Στο ισχαιμικό ΑΕΕ προτιμάται η NIHSS· η GCS υποεκτιμά σημαντικά ελλείμματα όπως η αφασία και η ημιανοψία.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποια GCS χρησιμοποιείται για τη WFNS αν ο ασθενής επιδεινώνεται; Καταγράφεται η GCS κατά την εισαγωγή και κάθε μεταβολή. Για ταξινόμηση και πρόγνωση χρησιμοποιείται συνήθως η εκτίμηση μετά από την αρχική σταθεροποίηση, και τεκμηριώνεται ο χρόνος.
Ισχύει το ICH score για αιμορραγία από αντιπηκτικά; Η αρχική μελέτη περιέλαβε αυτόματη ενδοεγκεφαλική αιμορραγία γενικά· η προγνωστική ακρίβεια σε ειδικούς πληθυσμούς (π.χ. υπό αντιπηκτικά) μπορεί να διαφέρει.
Γιατί η WFNS χρησιμοποιεί GCS 13–14 και όχι 13–15 για τον βαθμό II; Επειδή η GCS 15 χωρίς έλλειμμα ορίζει τον βαθμό I, με την καλύτερη πρόγνωση. Η διάκριση 15 έναντι 13–14 έχει προγνωστική σημασία.
Πηγές
- Teasdale GM, Drake CG, Hunt W, et al. A universal subarachnoid hemorrhage scale: report of a committee of the World Federation of Neurosurgical Societies. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1988;51(11):1457.
- Hemphill JC 3rd, Bonovich DC, Besmertis L, Manley GT, Johnston SC. The ICH score: a simple, reliable grading scale for intracerebral hemorrhage. Stroke. 2001;32(4):891-897.
- Hoh BL, Ko NU, Amin-Hanjani S, et al. 2023 Guideline for the Management of Patients With Aneurysmal Subarachnoid Hemorrhage: A Guideline From the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2023;54(7):e314-e370.
