NRS 2002 και Διατροφική Υποστήριξη: Εντερική και Παρεντερική Διατροφή
Ένα NRS 2002 ≥ 3 είναι σημείο εκκίνησης, όχι τελικό σημείο. Το αποτέλεσμα αναγνωρίζει την ανάγκη διατροφικής υποστήριξης — η επιλογή τρόπου (στοματική, εντερική, παρεντερική) εξαρτάται από τη λειτουργικότητα ΓΕΣ, κλινική κατάσταση και θεραπευτικούς στόχους.
NRS 2002 — Διατροφική εκτίμηση κινδύνου
Εντοπισμός υποθρεψίας σε νοσηλευόμενους ασθενείς — NRS 2002 βάσει ESPEN
Initial screening
Αλγόριθμος Επιλογής Διατροφικής Υποστήριξης
Βήμα 1 — NRS 2002 ≥ 3; Εάν ναι → αξιολόγηση λειτουργίας ΓΕΣ.
Βήμα 2 — Λειτουργικός ΓΕΣ;
- Ναι → Εντερική διατροφή (προτιμάται με λειτουργικό ΓΕΣ)
- Όχι → Παρεντερική διατροφή (ειλεός, περιτονίτιδα, βαριά δυσαπορρόφηση)
Βήμα 3 — Επαρκής στοματική πρόσληψη; Με λειτουργικό ΓΕΣ αλλά ανεπαρκή στοματική πρόσληψη → εμπλουτισμένη διατροφή + στοματικά διατροφικά συμπληρώματα (ONS) ως πρώτο βήμα.
Εντερική Διατροφική Υποστήριξη
Ενδείξεις:
- NRS 2002 ≥ 3 με λειτουργικό ΓΕΣ
- Ανεπαρκής στοματική πρόσληψη (< 60 % αναγκών για > 3–5 ημέρες)
- Προεγχειρητική διατροφική βελτιστοποίηση σε NRS 2002 ≥ 3
Έναρξη:
- Ρινογαστρικός σωλήνας για βραχύχρονη εντερική υποστήριξη (< 4–6 εβδομάδες)
- PEG για μακροχρόνια (> 4–6 εβδομάδες)
- Έναρξη στο 50 % του στόχου — αύξηση σε 24–48 ώρες
Διατροφικοί στόχοι:
- Ενέργεια: 25–30 kcal/kg/ημέρα
- Πρωτεΐνη: 1,2–1,5 g/kg/ημέρα (έως 2,0 g/kg σε κρίσιμα πάσχοντες)
Παρεντερική Διατροφή
Ενδείξεις:
- Μη λειτουργικός ΓΕΣ (ειλεός, εντερική συρίγγιο υψηλής παροχής, σύνδρομο βραχέος εντέρου)
- Εντερική διατροφή δεν καλύπτει ≥ 60 % αναγκών για > 3–5 ημέρες
Περιφερική (PPN):
- Για βραχύχρονη ανάγκη (< 7–10 ημέρες) — ωσμωλαλότητα < 850 mOsm/L
Κεντρική (TPN):
- Για παρατεταμένη υποστήριξη ή υψηλή ωσμωλαλότητα — παρακολούθηση γλυκόζης, ηλεκτρολυτών, ηπατικών ενζύμων
Σύνδρομο Επανασίτισης (Refeeding Syndrome)
Σε βαρέως υποσιτισμένους ασθενείς (NRS 2002 = 3 για υποσιτισμό) η επιθετική διατροφή φέρει κίνδυνο:
- Παράγοντες κινδύνου: ΔΜΣ < 16, απώλεια > 15 % σωματικού βάρους, σχεδόν μηδενική πρόσληψη > 10 ημέρες
- Μηχανισμός: Ταχεία εισροή υδατανθράκων → μαζική ενδοκυττάρια μετακίνηση φωσφόρου, καλίου, μαγνησίου
- Πρόληψη: Έναρξη στο 50 % των στόχων — θειαμίνη 200–300 mg/ημέρα — παρακολούθηση ηλεκτρολυτών
Παρακολούθηση υπό Διατροφική Υποστήριξη
| Παράμετρος | Συχνότητα |
|---|---|
| Σωματικό βάρος | 2–3 φορές/εβδομάδα |
| Γλυκόζη | Ημερησίως (TPN) |
| Ηλεκτρολύτες (Na, K, P) | Ημερησίως κατά έναρξη |
| Ηπατικά ένζυμα | Εβδομαδιαίως (TPN) |
| NRS 2002 | Εβδομαδιαίως |
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί να συνδυαστεί εντερική και παρεντερική διατροφή; Ναι — συνδυασμένη διατροφή εφαρμόζεται σε μερικώς λειτουργικό ΓΕΣ, όταν η εντερική δεν καλύπτει τους διατροφικούς στόχους. Η παρεντερική καλύπτει το έλλειμμα.
Πότε να ξεκινήσει παρεντερική διατροφή σε χειρουργικό ασθενή; Σε διατροφικά συμβιβασμένο ασθενή (NRS ≥ 3) χωρίς εντερική πρόσβαση — παρεντερική διατροφή εντός 24–48 ωρών. Σε καλά διατρεφόμενο ασθενή — 7 ημέρες χωρίς διατροφική υποστήριξη είναι το ανώτατο όριο.
Πρέπει το NRS 2002 να επαναλαμβάνεται σε ασθενή υπό εντερική διατροφή; Ναι — εβδομαδιαία παρακολούθηση είναι πρότυπο. Ο ασθενής μπορεί να μεταβαίνει μεταξύ κατηγοριών κινδύνου ανάλογα με την κλινική κατάσταση.
Πηγές
- Singer P, et al. ESPEN guideline on clinical nutrition in the intensive care unit. Clin Nutr. 2019;38(1):48–79.
- Kondrup J, et al. ESPEN guidelines for nutrition screening 2002. Clin Nutr. 2003;22(4):415–421.
