Παιδιατρική Κλίμακα Glasgow (PGCS) για Βρέφη και Νήπια
Η κλασική κλίμακα Glasgow προϋποθέτει ομιλία και κατανόηση εντολών, κάτι που δεν ισχύει για βρέφη και μικρά νήπια. Η παιδιατρική εκδοχή (PGCS) τροποποιεί τη λεκτική και την κινητική υποκλίμακα, διατηρώντας το ίδιο εύρος 3–15 και τις ίδιες κατηγορίες βαρύτητας. Εφαρμόζεται συνήθως σε παιδιά προλεκτικής ηλικίας, περίπου έως τα 2 έτη.
GCS
Κλίμακα κώματος Γλασκόβης
Βαθμολόγηση PGCS
Άνοιγμα ματιών (E)
| Βαθμός | Απόκριση |
|---|---|
| 4 | Αυτόματο |
| 3 | Σε ομιλία ή ήχο |
| 2 | Σε επώδυνο ερέθισμα |
| 1 | Κανένα |
Λεκτική απόκριση (V) — προλεκτική ηλικία
| Βαθμός | Απόκριση |
|---|---|
| 5 | Βαβίζει, χαμογελά, αλληλεπιδρά |
| 4 | Ευερέθιστο κλάμα, καθησυχάζεται |
| 3 | Κλαίει στο επώδυνο ερέθισμα |
| 2 | Βογκά στο επώδυνο ερέθισμα |
| 1 | Καμία απόκριση |
Κινητική απόκριση (M)
| Βαθμός | Απόκριση |
|---|---|
| 6 | Αυτόματες, σκόπιμες κινήσεις |
| 5 | Αποσύρεται στο άγγιγμα |
| 4 | Αποσύρεται στο επώδυνο ερέθισμα |
| 3 | Παθολογική κάμψη (αποφλοιωτική στάση) |
| 2 | Παθολογική έκταση (απεγκεφαλισμού στάση) |
| 1 | Καμία απόκριση |
Οι κατηγορίες βαρύτητας ΚΕΚ είναι ίδιες με των ενηλίκων: ήπια 13–15, μέτρια 9–12, σοβαρή 3–8.
Πρακτικές Συμβουλές Εξέτασης
- Φυσιολογική συμπεριφορά ως μέτρο: Ο γονέας γνωρίζει καλύτερα αν το βρέφος «συμπεριφέρεται όπως συνήθως»· η πληροφορία αυτή είναι κλινικά πολύτιμη.
- Σειρά ερεθισμάτων: Πρώτα παρατήρηση, μετά φωνή, μετά άγγιγμα και τελευταίο επώδυνο ερέθισμα (π.χ. πίεση στο νύχι ή στην υπερκόγχια περιοχή).
- Ύπνος ή πείνα: Ένα κουρασμένο ή πεινασμένο βρέφος μπορεί να δώσει χαμηλότερη βαθμολογία· επανεκτιμάται σε κατάλληλη στιγμή.
- Καταγραφή συνιστωσών: Όπως στους ενήλικες, καταγράφονται χωριστά E, V και M.
PGCS και Απόφαση για Αξονική Τομογραφία
Οι κανόνες PECARN χρησιμοποιούν τη GCS για να εντοπίσουν παιδιά με χαμηλό κίνδυνο κλινικά σημαντικής κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης, στα οποία η αξονική τομογραφία μπορεί να αποφευχθεί:
| Ηλικία | Κριτήρια υψηλού κινδύνου (συνιστάται CT) |
|---|---|
| < 2 έτη | GCS < 15, άλλη διαταραχή επιπέδου συνείδησης ή ψηλαφητό κάταγμα κρανίου |
| ≥ 2 έτη | GCS < 15, άλλη διαταραχή επιπέδου συνείδησης ή σημεία κατάγματος βάσης κρανίου |
Οι κανόνες εφαρμόζονται σε παιδιά με GCS 14–15 μετά από κάκωση κεφαλής. Παιδιά χωρίς κανένα κριτήριο κινδύνου (υψηλού ή ενδιάμεσου) έχουν πολύ χαμηλό κίνδυνο σημαντικής βλάβης.
Συχνές Ερωτήσεις
Από ποια ηλικία εφαρμόζεται η κλασική GCS; Όταν το παιδί μιλά και ακολουθεί απλές εντολές, συνήθως μετά τα 2 έτη. Σε παιδιά 2–5 ετών ορισμένες εκδοχές χρησιμοποιούν ενδιάμεσα κριτήρια για τη λεκτική απόκριση (π.χ. κατάλληλες λέξεις ή φράσεις).
Ισχύει το όριο GCS ≤ 8 για διασωλήνωση και στα παιδιά; Χρησιμοποιείται ως ένδειξη σοβαρής κάκωσης και ανάγκης προστασίας αεραγωγού, αλλά, όπως στους ενήλικες, η απόφαση βασίζεται στη συνολική κλινική εικόνα.
Πόσο αξιόπιστη είναι η PGCS στα βρέφη; Η αξιοπιστία εξαρτάται από την εμπειρία του εξεταστή· η λεκτική υποκλίμακα είναι η πιο δύσκολη. Η εκπαίδευση και η σειριακή εκτίμηση από τον ίδιο εξεταστή βελτιώνουν τη συνέπεια.
Πηγές
- Kuppermann N, Holmes JF, Dayan PS, et al. Identification of children at very low risk of clinically-important brain injuries after head trauma: a prospective cohort study. Lancet. 2009;374(9696):1160-1170.
- James HE. Neurologic evaluation and support in the child with an acute brain insult. Pediatr Ann. 1986;15(1):16-22.
- Teasdale G, Maas A, Lecky F, et al. The Glasgow Coma Scale at 40 years: standing the test of time. Lancet Neurol. 2014;13(8):844-854.
