Εκτίμηση Κινδύνου Θρομβοεμβολικής Νόσου Μετεγχειρητικά και σε Νοσηλευόμενους
Η βαθεία φλεβοθρόμβωση αποτελεί σοβαρή επιπλοκή στους νοσηλευόμενους ασθενείς, ιδιαίτερα μετά από χειρουργικές επεμβάσεις, τραύμα ή παρατεταμένη ακινητοποίηση. Η συστηματική εκτίμηση κινδύνου, με εργαλεία όπως το Wells Score, υποστηρίζει την κλινική απόφαση για τη διαγνωστική προσέγγιση συμπτωματικής ΒΦΘ.
Wells Score σε Μετεγχειρητικούς και Νοσηλευόμενους Ασθενείς
Συνεισφορά κριτηρίων σχετικών με νοσηλεία:
| Κριτήριο | Συνάφεια με νοσηλευόμενους |
|---|---|
| Ακινησία ≥ 3 ημέρες ή χειρουργείο εντός 12 εβδομάδων (+1) | Ισχυρά συναφές σε μετεγχειρητικούς |
| Ενεργός κακοήθεια (+1) | Συχνό σε ογκολογικούς ασθενείς |
| Παράλυση ή νάρθηκας (+1) | Ορθοπαιδικοί / τραυματολογικοί ασθενείς |
Πρόσθετοι παράγοντες κινδύνου VTE (εκτός Wells Score):
- Ιστορικό ΒΦΘ ή ΠΕ
- Κατάσταση υπερπηκτικότητας (θρομβοφιλία)
- Ορμονική θεραπεία ή αντισυλληπτικά από στόμα
- Αφυδάτωση, σηψαιμία, καρδιακή ανεπάρκεια
- Εγκυμοσύνη / λοχεία
Κλίμακες Εκτίμησης Κινδύνου VTE για Νοσηλευόμενους
Εκτός του Wells Score (που χρησιμοποιείται για διαγνωστική αξιολόγηση), για προφυλακτική στρωματοποίηση νοσηλευόμενων ασθενών χρησιμοποιούνται:
Caprini Score (χειρουργικοί ασθενείς):
- Χαμηλός κίνδυνος: 0-1
- Μέτριος: 2
- Υψηλός: 3-4
- Πολύ υψηλός: ≥ 5
Padua Prediction Score (παθολογικοί ασθενείς):
- Χαμηλός κίνδυνος: < 4
- Υψηλός κίνδυνος: ≥ 4
IMPROVE Score (νοσηλευόμενοι παθολογικοί ασθενείς)
Αντιμετώπιση Νέας ΒΦΘ σε Νοσηλευόμενο Ασθενή
Σε νοσηλευόμενο ασθενή με νέα κλινική υποψία ΒΦΘ:
- Αξιολόγηση Wells Score για στρωματοποίηση πιθανότητας
- D-Διμερές (με επιφύλαξη: χαμηλή ειδικότητα σε νοσηλευόμενους)
- Άμεσο υπερηχογράφημα εάν Wells Score ≥ 2 ή κλινική υποψία υψηλή
- Διαβούλευση αγγειοχειρουργού ή παθολόγου για αντιπηκτική αγωγή
Wells DVT — Εκτίμηση πιθανότητας φλεβοθρόμβωσης
Κλινική προεξεταστική πιθανότητα ΕΦΘ κάτω άκρων — κριτήρια Wells για απόφαση υπέρηχου/D-Dimer
Πότε να Χρησιμοποιηθεί
- Κατά την αξιολόγηση νοσηλευόμενου ασθενούς με νέα συμπτωματολογία κάτω άκρου
- Σε μετεγχειρητικούς ασθενείς με οίδημα ή άλγος κάτω άκρου
- Σε τραυματολογικούς ασθενείς μετά από κάταγμα κάτω άκρου ή ακινητοποίηση
- Για τεκμηρίωση κλινικής κρίσης πριν από παραγγελία απεικόνισης
Περιορισμοί
- Το Wells Score αναπτύχθηκε κυρίως για εξωτερικούς ασθενείς και έχει χαμηλότερη ειδικότητα σε νοσηλευόμενους
- Το D-Διμερές έχει χαμηλή ειδικότητα σε νοσηλευόμενους λόγω φλεγμονής και χειρουργικής επέμβασης
- Η ακινησία ως κριτήριο (+1) ισχύει για την τελευταία ακινησία ≥ 3 ημερών, όχι ιστορικό παλαιότερης ακινησίας
- Προφυλακτική αντιπηκτική αγωγή δεν βασίζεται αποκλειστικά στο Wells Score
- Σε ασθενείς με παλαιά ΒΦΘ, η αξιολόγηση υπερηχογραφήματος είναι δυσχερέστερη
Συχνές Ερωτήσεις
Χρειάζεται αξιολόγηση με Wells Score πριν από την έναρξη προφυλακτικής αντιπηκτικής αγωγής; Όχι. Η προφυλακτική αντιπηκτική αγωγή σε νοσηλευόμενους βασίζεται σε κλίμακες κινδύνου (Caprini, Padua), όχι στο Wells Score. Το Wells Score χρησιμοποιείται για τη διαγνωστική αξιολόγηση συμπτωματικής ΒΦΘ.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ διαγνωστικής και προφυλακτικής εκτίμησης κινδύνου ΒΦΘ; Η διαγνωστική εκτίμηση (Wells Score) αφορά ασθενείς με ήδη εμφανισμένα συμπτώματα ΒΦΘ. Η προφυλακτική εκτίμηση (Caprini, Padua) αφορά ασθενείς χωρίς συμπτώματα για να καθοριστεί η ανάγκη αντιπηκτικής προφύλαξης.
Επηρεάζει η αντιπηκτική προφύλαξη την αξιοπιστία του Wells Score; Η προφυλακτική αντιπηκτική αγωγή δεν εξαλείφει την κλινική εικόνα ΒΦΘ και δεν επηρεάζει άμεσα τη βαθμολόγηση Wells Score. Ωστόσο, η D-Διμερούς μέτρηση σε ασθενή υπό θεραπευτική δόση αντιπηκτικών έχει μειωμένη διαγνωστική αξία.
Πηγές
- Caprini JA. Thrombosis risk assessment as a guide to quality patient care. Dis Mon. 2005;51(2-3):70-78.
- Barbar S, et al. A risk assessment model for the identification of hospitalized medical patients at risk for venous thromboembolism: the Padua Prediction Score. J Thromb Haemost. 2010;8(11):2450-2457.
- Anderson FA Jr, Spencer FA. Risk factors for venous thromboembolism. Circulation. 2003;107(23 Suppl 1):I9-I16.
