QTc στην Ογκολογία: Παρακολούθηση Καρδιοτοξικότητας
Αρκετές σύγχρονες αντινεοπλασματικές θεραπείες παρατείνουν το διάστημα QT, ενώ οι ογκολογικοί ασθενείς έχουν συχνά πρόσθετους παράγοντες κινδύνου, όπως εμέτους, ηλεκτρολυτικές διαταραχές και συγχορήγηση αντιεμετικών ή αντιμικροβιακών. Οι κατευθυντήριες οδηγίες ESC 2022 για την καρδιο-ογκολογία προτείνουν δομημένη παρακολούθηση του QTc με τον τύπο Fridericia (QTcF).
QTc Calculator - Διορθωμένο διάστημα QT
Υπολογισμός QTc για την αξιολόγηση του κινδύνου παράτασης του διαστήματος QT στο ΗΚΓ.
QTc
Αντινεοπλασματικά με Γνωστή Επίδραση στο QT
| Κατηγορία | Παραδείγματα |
|---|---|
| Τριοξείδιο του αρσενικού | Χρήση σε οξεία προμυελοκυτταρική λευχαιμία |
| Αναστολείς τυροσινικής κινάσης | Βανδετανίμπη, νιλοτινίμπη, βεμουραφενίμπη |
| Αναστολείς CDK4/6 | Ριβοσικλίμπη |
| Αναστολείς HDAC | Ρομιδεψίνη |
| Υποστηρικτική αγωγή | Ονδανσετρόνη, δομπεριδόνη, αζόλες, φθοριοκινολόνες, μεθαδόνη |
Η λίστα δεν είναι εξαντλητική. Για κάθε σκεύασμα ισχύουν οι οδηγίες της Περίληψης Χαρακτηριστικών του Προϊόντος (ΠΧΠ) ως προς τη συχνότητα ΗΚΓ και τις τροποποιήσεις δόσης.
Γιατί Προτιμάται ο Τύπος Fridericia
Οι ογκολογικοί ασθενείς εμφανίζουν συχνά ταχυκαρδία λόγω αναιμίας, λοίμωξης, πυρετού ή αφυδάτωσης. Σε αυξημένη καρδιακή συχνότητα ο τύπος Bazett υπερεκτιμά το QTc και μπορεί να οδηγήσει σε αδικαιολόγητη διακοπή αποτελεσματικής θεραπείας. Για τον λόγο αυτό οι οδηγίες ESC 2022 συνιστούν τη χρήση του QTcF.
Διαχείριση Βάσει QTcF
| QTcF | Προτεινόμενη ενέργεια |
|---|---|
| < 480 ms | Συνέχιση θεραπείας, παρακολούθηση σύμφωνα με το πρωτόκολλο του φαρμάκου |
| 480–500 ms | Συνέχιση με συχνότερο ΗΚΓ, διόρθωση ηλεκτρολυτών, αναθεώρηση συγχορηγούμενων φαρμάκων |
| ≥ 500 ms | Προσωρινή διακοπή της θεραπείας, διόρθωση ηλεκτρολυτών, καρδιολογική εκτίμηση |
Μετά την επάνοδο του QTcF σε αποδεκτά επίπεδα, η επανέναρξη, συχνά σε μειωμένη δόση, αποτελεί πολυεπιστημονική απόφαση ογκολόγου και καρδιολόγου, που σταθμίζει το ογκολογικό όφελος έναντι του αρρυθμιολογικού κινδύνου. Επεισόδιο torsades de pointes ή συμπτωματική κοιλιακή αρρυθμία επιβάλλει άμεση διακοπή και επείγουσα αντιμετώπιση.
Πρακτικό Πλάνο Παρακολούθησης
- Βασικό ΗΚΓ και ηλεκτρολύτες (K, Mg, Ca) πριν από την έναρξη
- ΗΚΓ στα χρονικά σημεία που ορίζει η ΠΧΠ (συχνά κατά τις πρώτες εβδομάδες και μετά από αλλαγή δόσης)
- Επανέλεγχος σε εμέτους, διάρροια ή προσθήκη νέων φαρμάκων που παρατείνουν το QT
- Καταγραφή του QTcF με τον ίδιο τύπο σε όλες τις επισκέψεις για συγκρισιμότητα
Συχνές Ερωτήσεις
Πρέπει να διακοπεί η θεραπεία αν το αυτόματο ΗΚΓ δείχνει QTc 505 ms με Bazett; Πριν από οποιαδήποτε απόφαση, το QT πρέπει να μετρηθεί χειροκίνητα και να υπολογιστεί ο QTcF. Σε ταχυκαρδία, ο QTcF είναι συχνά σημαντικά χαμηλότερος από την τιμή Bazett.
Αποτελεί η παράταση QT απόλυτη αντένδειξη για αντινεοπλασματική θεραπεία; Όχι απαραίτητα. Η απόφαση είναι εξατομικευμένη και βασίζεται στην προσδοκώμενη ογκολογική ωφέλεια, στη διαθεσιμότητα εναλλακτικών και στη δυνατότητα στενής παρακολούθησης.
Πηγές
- Lyon AR, et al. 2022 ESC Guidelines on cardio-oncology developed in collaboration with the European Hematology Association (EHA), the European Society for Therapeutic Radiology and Oncology (ESTRO) and the International Cardio-Oncology Society (IC-OS). Eur Heart J. 2022;43(41):4229–4361.
- Tisdale JE, et al. Drug-Induced Arrhythmias: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation. 2020;142(15):e214–e233.
- Woosley RL, Heise CW, Romero KA. QTdrugs List. CredibleMeds/AZCERT, Inc. www.CredibleMeds.org.
