QTc και Ηλεκτρολύτες: Υποκαλιαιμία, Υπομαγνησιαιμία και Υπασβεστιαιμία
Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές αποτελούν συχνή και αναστρέψιμη αιτία επίκτητης παράτασης του QT. Επιπλέον, ενισχύουν σημαντικά την επίδραση των φαρμάκων που παρατείνουν το QT. Ο έλεγχος ηλεκτρολυτών και ο υπολογισμός του QTc πρέπει να γίνονται παράλληλα σε κάθε ασθενή με παρατεταμένο QT.
QTc Calculator - Διορθωμένο διάστημα QT
Υπολογισμός QTc για την αξιολόγηση του κινδύνου παράτασης του διαστήματος QT στο ΗΚΓ.
QTc
Επίδραση Κάθε Διαταραχής στο ΗΚΓ
| Διαταραχή | Μηχανισμός | Χαρακτηριστικά ΗΚΓ |
|---|---|---|
| Υποκαλιαιμία | Μειωμένη λειτουργία IKr, καθυστερημένη επαναπόλωση | Επιπέδωση T, κατάσπαση ST, εμφανές κύμα U, παράταση QT(U) |
| Υπομαγνησιαιμία | Συνοδεύει και επιδεινώνει την υποκαλιαιμία | Παράταση QT, συχνά σε συνδυασμό με υποκαλιαιμία |
| Υπασβεστιαιμία | Παράταση φάσης 2 του δυναμικού ενεργείας | Επιμήκυνση κυρίως του τμήματος ST, με φυσιολογική μορφή T |
| Υπερασβεστιαιμία | Βράχυνση επαναπόλωσης | Βράχυνση QT |
Η υπασβεστιαιμία παρατείνει το QT κυρίως μέσω του τμήματος ST, ενώ η υποκαλιαιμία επηρεάζει κυρίως το κύμα T και το κύμα U.
Παγίδες στη Μέτρηση
- Σε υποκαλιαιμία, το κύμα U μπορεί να συγχωνεύεται με το T, οδηγώντας σε λανθασμένο εντοπισμό του τέλους του T
- Όταν το U είναι ευδιάκριτο και χωριστό, δεν συμπεριλαμβάνεται στη μέτρηση του QT
- Τα αυτόματα συστήματα ΗΚΓ συχνά αποτυγχάνουν σε αυτές τις μορφολογίες — συνιστάται χειροκίνητη μέτρηση
- Σε ταχυκαρδία (συχνή σε αφυδάτωση ή σήψη) ο τύπος Fridericia είναι αξιοπιστότερος από τον Bazett
Συνήθεις Κλινικές Αιτίες
- Θειαζιδικά διουρητικά και διουρητικά αγκύλης
- Έμετοι, διάρροια, ρινογαστρικές αναρροφήσεις
- Αναστολείς αντλίας πρωτονίων σε μακροχρόνια χρήση (υπομαγνησιαιμία)
- Χρόνια κατάχρηση αλκοόλ και υποθρεψία
- Σύνδρομο επανασίτισης
- Υποπαραθυρεοειδισμός και ανεπάρκεια βιταμίνης D (υπασβεστιαιμία)
Διόρθωση και Στόχοι
- Κάλιο: σε ασθενείς με παρατεταμένο QT ή υπό αγωγή με φάρμακα που το παρατείνουν, στόχος είναι η διατήρηση του καλίου στο ανώτερο φυσιολογικό εύρος (συνήθως 4,0–5,0 mmol/L)
- Μαγνήσιο: διόρθωση της υπομαγνησιαιμίας — χωρίς αυτή η υποκαλιαιμία είναι συχνά ανθεκτική στη χορήγηση καλίου
- Ασβέστιο: διόρθωση βάσει ιονισμένου ασβεστίου και αντιμετώπιση της αιτίας
- Επανάληψη ΗΚΓ και υπολογισμός QTc μετά τη διόρθωση, για επιβεβαίωση της ανάταξης
Σε εκδήλωση torsades de pointes, το ενδοφλέβιο θειικό μαγνήσιο χορηγείται ανεξάρτητα από το επίπεδο μαγνησίου στον ορό.
Συχνές Ερωτήσεις
Πρέπει να καθυστερήσει η έναρξη φαρμάκου που παρατείνει το QT μέχρι να διορθωθεί το κάλιο; Σε ασθενή με σημαντική υποκαλιαιμία ή υπομαγνησιαιμία είναι σκόπιμο να προηγηθεί ή να γίνει ταυτόχρονα η διόρθωση, ιδίως όταν το φάρμακο έχει γνωστό κίνδυνο TdP. Η απόφαση εξατομικεύεται ανάλογα με την επείγουσα ανάγκη της αγωγής.
Επανέρχεται πάντα το QTc στο φυσιολογικό μετά τη διόρθωση ηλεκτρολυτών; Συνήθως βελτιώνεται σημαντικά. Αν το QTc παραμένει παρατεταμένο παρά τη διόρθωση και τη διακοπή υπεύθυνων φαρμάκων, πρέπει να διερευνηθεί υποκείμενο συγγενές σύνδρομο μακρού QT.
Πηγές
- Drew BJ, et al. Prevention of torsade de pointes in hospital settings: a scientific statement from the American Heart Association and the American College of Cardiology Foundation. Circulation. 2010;121(8):1047–1060.
- Zeppenfeld K, et al. 2022 ESC Guidelines for the management of patients with ventricular arrhythmias and the prevention of sudden cardiac death. Eur Heart J. 2022;43(40):3997–4126.
- Tisdale JE, et al. Drug-Induced Arrhythmias: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation. 2020;142(15):e214–e233.
