SCORAD και Κλιμακωτή Θεραπεία της Ατοπικής Δερματίτιδας
Οι ευρωπαϊκές συστάσεις για την ατοπική δερματίτιδα οργανώνουν τη θεραπεία κλιμακωτά, με βάση τη βαρύτητα της νόσου. Το SCORAD επιτρέπει την αντικειμενική τοποθέτηση του ασθενούς σε θεραπευτική βαθμίδα και την τεκμηρίωση της ανάγκης κλιμάκωσης ή αποκλιμάκωσης. Η βαθμίδα εξατομικεύεται πάντα με βάση το ιστορικό, την ηλικία και τις προτιμήσεις του ασθενούς.
SCORAD
SCORing Atopic Dermatitis calculator
Age
Area
Intensity
Subjective symptoms
Result
Θεραπευτικές Βαθμίδες ανά Βαρύτητα
Το σχήμα βασίζεται στη θέση της ETFAD/EADV (2016) και στις κατευθυντήριες οδηγίες EuroGuiDerm (2022). Κάθε βαθμίδα προστίθεται στα μέτρα της προηγούμενης.
| Βαθμίδα | SCORAD | Κύριες παρεμβάσεις |
|---|---|---|
| Βάση | Όλοι | Μαλακτικά, αποφυγή εκλυτικών παραγόντων, εκπαίδευση, διερεύνηση κλινικά σχετικών αλλεργιών |
| Ήπια | < 25 | Τοπικά κορτικοστεροειδή ή τοπικοί αναστολείς καλσινευρίνης κατ' επίκληση (reactive), αντισηπτικά όπου ενδείκνυται |
| Μέτρια | 25–50 | Προληπτική (proactive) τοπική αγωγή, υγρά επιθέματα (wet wraps), φωτοθεραπεία (κυρίως NB-UVB), ψυχοεκπαιδευτική υποστήριξη |
| Σοβαρή | > 50 | Συστηματική θεραπεία, νοσηλεία σε επιλεγμένες περιπτώσεις |
Συστηματικές Επιλογές στη Σοβαρή Νόσο
- Κλασικά ανοσοκατασταλτικά: κυκλοσπορίνη (εγκεκριμένη για ενήλικες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες), μεθοτρεξάτη, αζαθειοπρίνη, μυκοφαινολάτη (εκτός ένδειξης ή σύμφωνα με τοπικούς κανονισμούς)
- Βιολογικοί παράγοντες: dupilumab, tralokinumab, lebrikizumab
- Αναστολείς JAK: baricitinib, upadacitinib, abrocitinib, με αξιολόγηση των παραγόντων καρδιαγγειακού, θρομβοεμβολικού και νεοπλασματικού κινδύνου
Τα συστηματικά κορτικοστεροειδή δεν συνιστώνται για μακροχρόνια αγωγή· μπορεί να χρησιμοποιηθούν μόνο βραχυχρόνια σε εξαιρετικές περιπτώσεις.
Πότε Κλιμακώνεται ή Αποκλιμακώνεται η Θεραπεία
Κλιμάκωση όταν:
- Το SCORAD παραμένει στην ίδια ή σε ανώτερη κατηγορία παρά την ορθή εφαρμογή της τρέχουσας βαθμίδας
- Οι εξάρσεις είναι συχνές ή απαιτούν επαναλαμβανόμενα σχήματα κορτικοστεροειδών
- Ο κνησμός και η αϋπνία (συνιστώσα C) επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής
Αποκλιμάκωση όταν:
- Επιτυγχάνεται σταθερός έλεγχος (π.χ. SCORAD < 25) για παρατεταμένο διάστημα
- Η ύφεση διατηρείται με προληπτική τοπική αγωγή
Πριν από την κλιμάκωση πρέπει να ελέγχονται η συμμόρφωση, η τεχνική εφαρμογής, η επαρκής ποσότητα τοπικών σκευασμάτων, πιθανή λοίμωξη και η ορθότητα της διάγνωσης (π.χ. αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής, ψώρα).
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι αυστηρά τα όρια SCORAD για την επιλογή βαθμίδας; Όχι. Αποτελούν πλαίσιο αναφοράς. Ένας ασθενής με μέτριο SCORAD αλλά σοβαρή επιβάρυνση ποιότητας ζωής ή προσβολή ευαίσθητων περιοχών μπορεί να χρειαστεί θεραπεία ανώτερης βαθμίδας.
Τι σημαίνει προληπτική (proactive) θεραπεία; Είναι η εφαρμογή τοπικού κορτικοστεροειδούς ή τακρόλιμους, συνήθως δύο φορές την εβδομάδα, σε περιοχές που υποτροπιάζουν συχνά, ακόμη και όταν το δέρμα φαίνεται υγιές. Μειώνει τη συχνότητα των εξάρσεων σε μέτρια έως σοβαρή νόσο.
Πότε επανεκτιμάται το SCORAD μετά από αλλαγή βαθμίδας; Για τοπική θεραπεία συνήθως μετά από 2–4 εβδομάδες. Για συστηματική θεραπεία η ανταπόκριση κρίνεται συνήθως στις 12–16 εβδομάδες, ανάλογα με τον παράγοντα.
Πηγές
- Wollenberg A, et al. ETFAD/EADV Eczema task force 2015 position paper on diagnosis and treatment of atopic dermatitis in adult and paediatric patients. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2016;30(5):729–747.
- Wollenberg A, et al. European guideline (EuroGuiDerm) on atopic eczema: part I – systemic therapy. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2022;36(9):1409–1431.
- Wollenberg A, et al. European guideline (EuroGuiDerm) on atopic eczema – part II: non-systemic treatments and treatment recommendations for special AE patient populations. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2022;36(11):1904–1926.
