Υπασβεστιαιμία: Συμπτώματα, Αίτια και Επείγουσα Αντιμετώπιση
Αφού αποκλειστεί η ψευδοϋπασβεστιαιμία λόγω χαμηλής αλβουμίνης, ένα χαμηλό διορθωμένο ή ιονισμένο ασβέστιο σημαίνει πραγματική υπασβεστιαιμία. Η κλινική σημασία εξαρτάται από τη βαρύτητα και την ταχύτητα εγκατάστασης. Μια οξεία πτώση μετά από θυρεοειδεκτομή μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή, ενώ μια χρόνια ήπια υπασβεστιαιμία συχνά είναι ασυμπτωματική.
Διόρθωση Ασβεστίου — Υπολογιστής αλβουμίνης
Υπολογισμός διορθωμένου ασβεστίου για υποαλβουμιναιμία — τύπος διόρθωσης για κλινική χρήση
Corrected calcium
Κλινική Εικόνα
| Σύστημα | Εκδηλώσεις |
|---|---|
| Νευρομυϊκό | Περιστοματικές και ακραίες παραισθησίες, μυϊκοί σπασμοί, τετανία |
| Κλινικά σημεία | Σημείο Chvostek, σημείο Trousseau |
| Αναπνευστικό | Λαρυγγόσπασμος, βρογχόσπασμος |
| Κεντρικό νευρικό σύστημα | Σπασμοί, σύγχυση |
| Καρδιαγγειακό | Παράταση του διαστήματος QT, αρρυθμίες, υπόταση, καρδιακή ανεπάρκεια |
Αίτια με Βάση την PTH
| PTH | Αίτια |
|---|---|
| Χαμηλή ή απρόσφορα φυσιολογική | Μετεγχειρητικός υποπαραθυρεοειδισμός (θυρεοειδεκτομή), αυτοάνοσος, σοβαρή υπομαγνησιαιμία, διηθητικά νοσήματα |
| Αυξημένη (δευτεροπαθής) | Ανεπάρκεια βιταμίνης D, ΧΝΝ, οξεία παγκρεατίτιδα, σύνδρομο «πεινασμένων οστών», ραβδομυόλυση, φάρμακα (διφωσφονικά, δενοσουμάμπη, φωσκαρνέτη) |
Σε κάθε ασθενή με υπασβεστιαιμία πρέπει να μετράται το μαγνήσιο. Η υπομαγνησιαιμία μειώνει την έκκριση και τη δράση της PTH, και η υπασβεστιαιμία δεν διορθώνεται πριν αναπληρωθεί το μαγνήσιο.
Επείγουσα Αντιμετώπιση Σοβαρής Υπασβεστιαιμίας
Σύμφωνα με την επείγουσα καθοδήγηση της Society for Endocrinology, ενδοφλέβια θεραπεία ενδείκνυται σε συμπτωματική υπασβεστιαιμία ή σε διορθωμένο Ca < 1,9 mmol/L (≈ 7,6 mg/dL):
- Bolus: 10–20 mL γλυκονικού ασβεστίου 10% σε 50–100 mL γλυκόζης 5%, σε 10 λεπτά, με παρακολούθηση ΗΚΓ
- Επανάληψη του bolus έως την υποχώρηση των συμπτωμάτων
- Συνεχής έγχυση: 100 mL γλυκονικού ασβεστίου 10% σε 1 L φυσιολογικού ορού ή γλυκόζης 5%, με ρυθμό έναρξης 50–100 mL/ώρα, τιτλοποιούμενη με βάση το ασβέστιο
- Αναπλήρωση μαγνησίου αν συνυπάρχει υπομαγνησιαιμία
- Αιτιολογική θεραπεία: αλφακαλσιδόλη ή καλσιτριόλη σε υποπαραθυρεοειδισμό, χολοκαλσιφερόλη σε ανεπάρκεια βιταμίνης D
Το γλυκονικό ασβέστιο προτιμάται σε περιφερική φλέβα έναντι του χλωριούχου ασβεστίου, γιατί ερεθίζει λιγότερο τους ιστούς σε εξαγγείωση. Το ασβέστιο δεν αναμιγνύεται με διαλύματα που περιέχουν διττανθρακικά ή φωσφορικά.
Διόρθωση ή Ιονισμένο στην Υπασβεστιαιμία;
Σε κρίσιμα πάσχοντες, σε μαζικές μεταγγίσεις (κιτρικά) και σε διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας, το διορθωμένο ασβέστιο συχνά αποκλίνει από το ιονισμένο. Σε αυτές τις καταστάσεις η θεραπεία καθοδηγείται από τη μέτρηση ιονισμένου ασβεστίου.
Συχνές Ερωτήσεις
Ολικό Ca 7,4 mg/dL με αλβουμίνη 2,2 g/dL: χρειάζεται ενδοφλέβιο ασβέστιο; Το διορθωμένο Ca είναι 7,4 + 0,8 × 1,8 ≈ 8,8 mg/dL, δηλαδή φυσιολογικό. Αν ο ασθενής είναι ασυμπτωματικός, δεν απαιτείται ενδοφλέβια θεραπεία. Σε αμφιβολία μετράται το ιονισμένο ασβέστιο.
Πότε ελέγχεται το ασβέστιο μετά από ολική θυρεοειδεκτομή; Συνήθως τις πρώτες 24 ώρες, συχνά μαζί με PTH. Χαμηλή PTH μετεγχειρητικά προβλέπει υπασβεστιαιμία και καθοδηγεί την προληπτική χορήγηση ασβεστίου και ενεργού βιταμίνης D.
Γιατί η υπασβεστιαιμία παρατείνει το QT; Το χαμηλό εξωκυττάριο ασβέστιο παρατείνει τη φάση 2 του δυναμικού ενέργειας και επιμηκύνει κυρίως το τμήμα ST. Πρέπει να προσέχεται ο συνδυασμός με άλλα φάρμακα που παρατείνουν το QT.
Πηγές
- Turner J, Gittoes N, Selby P; Society for Endocrinology Clinical Committee. Society for Endocrinology Endocrine Emergency Guidance: emergency management of acute hypocalcaemia in adult patients. Endocr Connect. 2016;5(5):G7-G8.
- Cooper MS, Gittoes NJ. Diagnosis and management of hypocalcaemia. BMJ. 2008;336(7656):1298-1302.
- Payne RB, Little AJ, Williams RB, Milner JR. Interpretation of serum calcium in patients with abnormal serum proteins. Br Med J. 1973;4(5893):643-646.
