Υπερασβεστιαιμία: Βαρύτητα βάσει Διορθωμένου Ασβεστίου και Αντιμετώπιση
Η υπερασβεστιαιμία οφείλεται στο 90% περίπου των περιπτώσεων σε πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό ή σε κακοήθεια. Σε ασθενείς με χαμηλή αλβουμίνη, όπως συχνά συμβαίνει σε προχωρημένο καρκίνο, το ολικό ασβέστιο υποεκτιμά τη βαρύτητα. Η διόρθωση για αλβουμίνη ή η μέτρηση ιονισμένου ασβεστίου είναι επομένως το πρώτο βήμα πριν από την ταξινόμηση και τη θεραπεία.
Διόρθωση Ασβεστίου — Υπολογιστής αλβουμίνης
Υπολογισμός διορθωμένου ασβεστίου για υποαλβουμιναιμία — τύπος διόρθωσης για κλινική χρήση
Corrected calcium
Ταξινόμηση Βαρύτητας
| Βαρύτητα | Διορθωμένο ολικό Ca (mg/dL) | Διορθωμένο ολικό Ca (mmol/L) | Τυπική κλινική εικόνα |
|---|---|---|---|
| Ήπια | < 12 | < 3,0 | Συχνά ασυμπτωματική |
| Μέτρια | 12–14 | 3,0–3,5 | Πολυουρία, δίψα, δυσκοιλιότητα, ναυτία |
| Σοβαρή | > 14 | > 3,5 | Σύγχυση, αφυδάτωση, ΟΝΒ, αρρυθμίες, κώμα |
Εκτός από την απόλυτη τιμή, σημασία έχει και ο ρυθμός αύξησης. Μια ταχεία άνοδος προκαλεί συμπτώματα σε χαμηλότερες τιμές.
Παράδειγμα: Ασθενής με καρκίνο του πνεύμονα, ολικό Ca 11,8 mg/dL και αλβουμίνη 2,8 g/dL. Το διορθωμένο Ca είναι 11,8 + 0,8 × (4 − 2,8) = 12,8 mg/dL, δηλαδή μέτρια και όχι ήπια υπερασβεστιαιμία.
Διαφορική Διάγνωση με Βάση την PTH
| PTH | Κύριες αιτίες |
|---|---|
| Αυξημένη ή απρόσφορα φυσιολογική | Πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός, τριτογενής υπερπαραθυρεοειδισμός, λίθιο, οικογενής υπασβεστιουρική υπερασβεστιαιμία |
| Κατεσταλμένη | PTHrP από κακοήθεια, οστικές μεταστάσεις, πολλαπλούν μυέλωμα, περίσσεια βιταμίνης D, κοκκιωματώδη νοσήματα, θυρεοτοξίκωση, ακινητοποίηση |
Όταν η PTH είναι κατεσταλμένη, ο έλεγχος συνεχίζεται με PTHrP, 25-OH και 1,25-(OH)₂ βιταμίνη D και ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών ορού.
Οξεία Αντιμετώπιση Μέτριας ή Σοβαρής Υπερασβεστιαιμίας
- Ενυδάτωση με ενδοφλέβιο φυσιολογικό ορό, με στόχο επαρκή διούρηση. Προσοχή σε καρδιακή ή νεφρική ανεπάρκεια
- Διφωσφονικό ενδοφλεβίως: ζολεδρονικό οξύ 4 mg σε έγχυση τουλάχιστον 15 λεπτών ή παμιδρονάτη. Η δράση αρχίζει σε 2–4 ημέρες και απαιτείται προσαρμογή στη νεφρική λειτουργία
- Καλσιτονίνη 4 IU/kg υποδορίως ή ενδομυϊκώς κάθε 12 ώρες για ταχεία, βραχύβια μείωση (ταχυφυλαξία μετά από 48 ώρες)
- Δενοσουμάμπη σε ανθεκτική υπερασβεστιαιμία κακοήθειας ή όταν τα διφωσφονικά αντενδείκνυνται λόγω νεφρικής ανεπάρκειας
- Γλυκοκορτικοειδή όταν η αιτία είναι η παραγωγή καλσιτριόλης (λέμφωμα, σαρκοείδωση)
- Αιμοκάθαρση σε σοβαρή υπερασβεστιαιμία με νεφρική ανεπάρκεια ή ανθεκτικότητα στη θεραπεία
Οι διουρητικές αγκύλης χορηγούνται μόνο μετά την αποκατάσταση του ενδαγγειακού όγκου, κυρίως σε υπερφόρτωση υγρών.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι αξιόπιστο το διορθωμένο ασβέστιο σε ασθενή με μυέλωμα; Όχι πάντα. Η παραπρωτεΐνη μπορεί να δεσμεύει ασβέστιο και να αυξάνει το ολικό Ca χωρίς αύξηση του ιονισμένου (ψευδοϋπερασβεστιαιμία). Σε υποψία μυελώματος προτιμάται η άμεση μέτρηση ιονισμένου ασβεστίου.
Πόσο συχνά να επαναλαμβάνω το ασβέστιο κατά τη θεραπεία; Σε σοβαρή υπερασβεστιαιμία συνήθως κάθε 12–24 ώρες, μαζί με ηλεκτρολύτες και κρεατινίνη. Για σωστή σύγκριση χρησιμοποιείται κάθε φορά ο ίδιος τύπος διόρθωσης.
Μπορεί η υποαλβουμιναιμία να κρύψει υπερασβεστιαιμία; Ναι. Ολικό Ca στο ανώτερο φυσιολογικό όριο με χαμηλή αλβουμίνη μπορεί να αντιστοιχεί σε πραγματική υπερασβεστιαιμία. Γι' αυτό η διόρθωση είναι απαραίτητη σε ογκολογικούς ασθενείς με σύγχυση ή δυσκοιλιότητα.
Πηγές
- Minisola S, Pepe J, Piemonte S, Cipriani C. The diagnosis and management of hypercalcaemia. BMJ. 2015;350:h2723.
- Walker MD, Shane E. Hypercalcemia: a review. JAMA. 2022;328(16):1624-1636.
- Payne RB, Little AJ, Williams RB, Milner JR. Interpretation of serum calcium in patients with abnormal serum proteins. Br Med J. 1973;4(5893):643-646.
