GAD-7 u Bolesnika s Kroničnim Bolestima
Anksiozni poremećaji javljaju se 2-3× češće u bolesnika s kroničnim tjelesnim bolestima u usporedbi s općom populacijom. Neliječena anksioznost pogoršava adherenciju na terapiju, kvalitetu života i ishode kroničnih bolesti. GAD-7 je prihvatljiv skriner za identifikaciju anksioznosti u kontekstu tjelesne bolesti.
Prevalencija Anksioznosti u Kroničnim Bolestima
| Kronična bolest | Prevalencija anksioznih poremećaja | Klinički utjecaj |
|---|---|---|
| Dijabetes mellitus tip 2 | 20-25 % | Loša glikemijska kontrola, komorbidna depresija |
| Kronična srčana bolest | 30-40 % | Povećan mortalitet, niži HRQoL |
| Maligna bolest | 30-40 % | Niža adherencija na kemoterapiju |
| KOPB | 25-40 % | Više egzacerbacija, lošiji FEV1 tijek |
| Kronična bubrežna bolest | 20-30 % | Lošija adherencija na dijetu i terapiju |
Interpretacijska Razmatranja u Kontekstu Tjelesne Bolesti
U kroničnih bolesnika neke čestice GAD-7 mogu biti povišene zbog fizičkih simptoma bolesti:
- Čestica 2 (nemogućnost kontrole brige): može odražavati legitimne brige o prognozi bolesti
- Čestica 4 (poteškoće s opuštanjem): moguće zbog boli, dispneje ili fizičke nelagode
- Čestica 7 (osjećaj straha): može biti uzrokovan neizvjesnošću bolesti ili strahom od komplikacija
Klinički je neophodna procjena je li anksioznost proporcionalna tjelesnoj situaciji ili nosi obilježja psihopatologije koja zahtijeva liječenje.
GAD-7
Upitnik za Opći anksiozni poremećaj
Jeste li u posljednja 2 tjedna iskusili neki od sljedećih problema?
Terapijski Pristup u Kroničnoj Bolesti
Farmakološki:
- SSRI (sertralin, escitalopram) sigurni su u većini kroničnih bolesti
- Duloksetin: indiciran u dijabetičnoj neuropatiji i GAP-u — pogodna opcija pri komorbidnoj anksioznosti i neuropatskoj boli
- Pregabalin: opcija u renalnoj insuficijenciji uz prilagodbu doze; izbjegavati pri srčanim bolestima s edemima
- Benzodiazepini: izbjegavati u starijih kroničnih bolesnika zbog rizika padova i sedacije
Nefarmakološki:
- KBT prilagođena kroničnoj bolesti (illness-specific CBT)
- Edukacija o bolesti smanjuje anksioznu neizvjesnost
- Peer-support grupe i mentalni trening
Ograničenja
- GAD-7 nije validiran posebno za svaku kroničnu bolest — primjena je ekstrapolacija
- Somatski simptomi kroničnih bolesti mogu lažno povećati GAD-7 bez prave psihopatologije
- U starijim bolesnicima s kognitivnim oštećenjem upitnici samoprocjene imaju ograničenu pouzdanost
Često Postavljana Pitanja
Treba li rutinski primjenjivati GAD-7 u svim bolesnicima s kroničnom bolešću?
Sustavno skriniranje anksioznosti preporuča se u onkologiji i kardiologiji (EULAR, ESC smjernice). U ostalim kroničnim bolestima primjena GAD-7 ovisi o dostupnosti psihijatrijske podrške i kliničkoj procjeni rizika.
Može li anksioznost uzrokovati pogoršanje glikemijskog statusa u dijabetesu?
Da. Anksioznost aktivira simpato-adrenalnu os s posljedičnim porastom kortizola i adrenalina, koji antagoniziraju inzulin i povisuju glukozu u krvi. Liječenje anksioznosti u dijabetesu može poboljšati HbA1c.
Koji SSRI preferirati u bolesnika s kroničnom srčanom bolešću i anksioznošću?
Sertralin i escitalopram imaju najjaču evidencijsku bazu za sigurnost u srčanoj bolesti (SADHART, ENRICHD studije). Paroksetin se izbjegava zbog antikolinergičnih nuspojava i interakcije s metoprolol om.
Izvori
- Spitzer RL, et al. A brief measure for assessing generalized anxiety disorder: the GAD-7. Arch Intern Med. 2006.
- Celano CM, Huffman JC. Depression and anxiety in patients with coronary artery disease: a review. Cardiol Rev. 2011.
- NICE: Common mental health problems in people with long-term physical health conditions (NG205)
