Hipokalcemija: Simptomi, Uzroci i Liječenje
Hipokalcemija (korigirani serumski Ca < 2,15 mmol/L ili ionizirani Ca < 1,10 mmol/L) uzrokuje smanjenu neuromišićnu ekscitabilnost membrana, što se klinički manifestira kao tetanija, parestezije i u teškim slučajevima kao laringospazam i aritmije.
Izračunajte korigirani kalcij →
Simptomi Hipokalcemije
| Stupanj | Korigirani Ca (mmol/L) | Klinički znakovi |
|---|---|---|
| Blaga | 1,90-2,15 | Parestezije (perioralne, prstne), blaga tetanija |
| Umjerena | 1,70-1,90 | Chvostekow znak, Trousseauow znak, mišićni grčevi |
| Teška (kriza) | < 1,70 | Generalizirana tetanija, laringospazam, aritmije, konvulzije |
Chvostek znak: kontrahiraju se mišići lica pri tapkanju n. facialisa ispred tragusa uha. Trousseau znak: karpopedalni spazam pri napuhavanju manšete sfigmomanometra iznad sistoličnog tlaka 3 minute.
Najčešći Uzroci Hipokalcemije
| Uzrok | Mehanizam |
|---|---|
| Hipoparatireoidizam (postkirurški) | Smanjena PTH sekrecija → smanjen Ca |
| Manjak vitamina D | Smanjena crijevna apsorpcija Ca |
| Kronična bubrežna bolest | Smanjena sinteza kalcitriola |
| Akutni pankreatitis | Saponifikacija Ca |
| Hipomagneziemija | Smanjena PTH sekrecija i djelovanje |
| Masivna transfuzija (citrat) | Citrat kelira ionizirani Ca |
| Alkaloza (respiracijska) | Povećano albumin-vezanje Ca |
| Bisfosfonati, denosumab | Smanjena koštana resorpcija bez D nadoknade |
Korekcija kalcija za hipoalbuminemiju
Izračun korigiranog kalcija kod hipoalbuminemije
Korigirani kalcij
Algoritam Liječenja Hipokalcemije
Simptomatska ili teška hipokalcemija (Ca < 1,70 ili simptomi):
- Kalcij glukonat 10 % (10 mL = 93 mg elementarnog Ca) i.v. kroz 10-20 min
- Potom infuzija: 50-100 mL 10% kalcij glukonat u 500 mL 5% glukoze kroz 4-6 h
- Praćenje Ca svaka 4-6 h; EKG praćenje
Blaga-umjerena asimptomatska hipokalcemija:
- Kalcij karbonat 1-2 g/dan p.o. u 2-3 podijeljene doze (s obrocima)
- Vitamin D ili kalcitriol ovisno o uzroku
Kronični hipoparatireoidizam:
- Kalcij 2-3 g/dan + kalcitriol 0,25-2 µg/dan
- Cilj: korigirani Ca 2,0-2,25 mmol/L (namjerno nisko — smanjuje kalciuriju i nefrokalcinozu)
- Rekombinantni PTH (teriparatid): opcija za refraktorni hipoparatireoidizam
Ograničenja
- Kalcij glukonat je iritans za venu — perifernom putem kroz kratku infuziju; i.v. bolus izbjegavati (rizik bradikardije)
- Pri hipomagneziemiji (< 0,7 mmol/L): hipokalcemija je refraktorna na Ca supstituciju dok se Mg ne korigira
- Digoksin i kalcij: i.v. kalcij u bolesnika na digoksinu može precipitirati aritmije — spori tempo infuzije i EKG praćenje su neophodne
Često Postavljana Pitanja
Može li hiperventilacija uzrokovati hipokalcemiju?
Da — hiperventilacija uzrokuje respiracijsku alkalozu koja povećava albumin-vezanje Ca i snižava ionizirani Ca. Simptomi (periroralne parestezije, tetanija) nestaju pri normalizaciji disanja ili pri udisanju CO2 iz vrećice.
Je li Chvostek znak specifičan za hipokalcemiju?
Chvostek znak je prisutan u 10-25 % normokalkemičnih osoba (lažno pozitivan). Trousseau znak je specifičniji (lažno pozitivan < 2 %). Oba znaka trebaju se interpretirati uz laboratorijske nalaze.
Koliko dugo trajati i.v. kalcij supstituciju pri postkirurškoj hipokalcemiji?
Pri hipoparatireoidizmu nakon totalne tireoidektomije ili paratiroidektomije, i.v. Ca nastavlja se dok oralni Ca i kalcitriol ne postignu dostatne razine (tipično 24-72 h). Dnevna kalcemija praćenje uz postupno prebacivanje na p.o. terapiju.
Izvori
- Cooper MS, Gittoes NJ. Diagnosis and management of hypocalcaemia. BMJ. 2008.
- Bilezikian JP, et al. Hypoparathyroidism in the adult: epidemiology, diagnosis, pathophysiology, target-organ involvement, treatment, and emerging future therapies. J Bone Miner Res. 2011.
- Payne RB, et al. Interpretation of serum calcium in patients with abnormal serum proteins. Br Med J. 1973.
