HOMA-IR i Metabolički Sindrom: Rizik od DM Tip 2 i Prevencija
Inzulinska rezistencija, mjerena HOMA-IR-om, temelj je patofiziologije metaboličkog sindroma i prethodnica dijabetesa tipa 2. Rano prepoznavanje povišenog HOMA-IR-a omogućuje pravovremenu intervenciju.
HOMA-IR
Model ocjene homeostaze za inzulinsku rezistenciju
HOMA-IR u kontekstu metaboličkog sindroma
Metabolički sindrom (dijagnostički kriteriji IDF/AHA/NHLBI) uključuje:
- Abdominalna pretilost (opseg struka ≥ 94 cm muškarci, ≥ 80 cm žene)
- Trigliceridi ≥ 1,7 mmol/L
- HDL < 1,0 mmol/L (m), < 1,3 mmol/L (ž)
- Tlak ≥ 130/85 mmHg
- Glukoza natašte ≥ 5,6 mmol/L
HOMA-IR > 2,5 karakteristično je prisutan u bolesnika s metaboličkim sindromom, čak i bez formalne dijagnoze predijabetesa.
Progresija od IR do DM tip 2
Slijed patofizioloških promjena:
- Inzulinska rezistencija (HOMA-IR ↑) — gušterača kompenzira pojačanom sekrecijom
- Hiperinzulinemija uz normoglikemiju — HOMA-IR visok, glukoza uredna
- Oštećena tolerancija glukoze (predijabetes) — beta-stanice ne mogu više kompenzirati
- DM tip 2 — iscrpljenje beta-stanica, hiperglikemija
Intervencije koje smanjuju HOMA-IR
| Intervencija | Smanjenje HOMA-IR |
|---|---|
| Tjelovježba (≥ 150 min/tjedan aerobna) | 15–30 % |
| Redukcija tjelesne mase (5–10 %) | 20–40 % |
| Mediteranska prehrana | 10–25 % |
| Metformin | 15–25 % |
| SGLT2 inhibitori | 20–35 % |
| GLP-1 agonisti | 25–40 % |
Ciljna vrijednost HOMA-IR u prevenciji
Nema striktnog terapijskog cilja kao za HbA1c ili LDL. Klinički je cilj smanjiti HOMA-IR ispod > 2,5 (ili prema referentnim vrijednostima lokalnog laboratorija) uz normalizaciju metaboličkih parametara.
Često postavljana pitanja
Metformin bez DM dijagnoze — može li se propisati za smanjenje IR? Metformin se može propisati u predijabetesu (posebno pri BMI > 35 ili dobi < 60) za smanjenje IR i prevenciju DM. Nije standardno indiciran samo na temelju HOMA-IR bez metaboličkih kriterija.
HOMA-IR se normalizirao — može li se prestati s metforminom? Normalizacija HOMA-IR je pozitivan znak, ali odluka o prestanku metformina ovisi o ukupnom metaboličkom statusu. Tjelovježba i prehrambene promjene koje su dovele do normalizacije trebaju se nastaviti neovisno o metforminu.
Procijenite inzulinsku rezistenciju
Pristupite HOMA-IR kalkulatoru u Mediately za procjenu rizika metaboličkog sindroma i prevenciju DM tip 2.
