NRS-2002 u Intenzivnoj Njezi: Nutritivna Procjena Kritično Bolesnih
Kritično bolesni pacijenti u jedinici intenzivnog liječenja (JIL) gotovo universalno imaju visoki nutritivni rizik — katabolički stres, mehanička ventilacija, sedacija i restrikcija peroralne prehrane čine nutritivnu potporu imperativom. NRS-2002 je jedan od validiranih instrumenata za probir nutritivnog rizika u hospitaliziranih bolesnika, uključujući JIL.
Procijenite nutritivni rizik →
NRS-2002 u JIL-u: Specifičnosti Primjene
NRS-2002 u kritično bolesnih:
- Svi bolesnici s APACHE II > 10 automatski dobivaju 3 boda za težinu bolesti (= NRS ≥ 3 = nutritivni rizik)
- Nutritivna potpora indicirana je u praktički svim sediranim i ventiliranim bolesnicima
| NRS-2002 kriterij za JIL bolesnike | Bodovi |
|---|---|
| APACHE II score > 10 ili bolesnik na MV | 3 |
| Nutritivni status (gubitak TM, smanjeni unos) | 1-3 |
| Dob > 70 godina | 1 |
Ukupni zbroj ≥ 3 indicira nutritivnu potporu bez odgode.
ESPEN Smjernice za Nutritivnu Potporu u JIL-u
- Rani enteralni pristup: unutar 24-48 h od prijema u JIL kod bolesnika koji ne mogu peroralno jesti
- Kalorijski cilj: 20-25 kcal/kg/dan u akutnoj fazi (prvih 48-72 h); 25-30 kcal/kg/dan u stabilizacijskoj fazi
- Proteinski cilj: 1,3-1,5 g/kg/dan proteina — osobito kritično za prevenciju mišićnog gubitka
- Parenteralna prehrana: indicirana ako enteralni pristup nije moguć ili nije dovoljan u roku 3-5 dana
NRS 2002
Procjena nutritivnog rizika među hospitaliziranim bolesnicima
Inicijalni probir
Posebne Situacije u JIL-u i Nutritivni Pristup
| Klinička situacija | Nutritivni pristup |
|---|---|
| Septički šok (rane 24-48 h) | Hipokaloričan start (10-15 kcal/kg/dan); puna doza tek pri stabilizaciji |
| Akutni pankreatitis teški | Enteralna prehrana (nazojejunalna sonda) preferirana nad PN |
| Akutna bubrežna insuficijencija (AKI) | Prilagodba proteina prema modalitetu zamjenske terapije |
| Post-kardiokirurški bolesnici | Rani enteral (24-48 h) — smanjuje komplikacije |
Praćenje Nutritivne Potpore u JIL-u
- Svakodnevna procjena kalorijske i proteinske tolerancije
- Gastrična rezidualna zapremina (GRV) — ne koristiti rutinski za prekid enteralne prehrane ako < 500 mL bez znakova intolerancije
- Nutritivna potporu prilagoditi pri akutnom pogoršanju stanja — "permissive underfeeding" u ranoj sepsi
Ograničenja
- NRS-2002 nije specifično validiran za JIL populaciju — razvijen je za opće hospitalizirane bolesnike
- NUTRIC score i mNUTRIC su specifičniji instrumenti za JIL i bolje predviđaju korist od agresivne nutritivne terapije
- BMI i tjelesna masa nepouzdani u JIL-u zbog edema i volumenskog opterećenja — procjena mišićne mase (ultrazvuk kvadricepsa) je preciznija
Često Postavljana Pitanja
Može li rani enteral unos pogoršati hemidinamski nestabilne bolesnike?
U teškom septičkom šoku (vazopresor > 0,3 µg/kg/min) enteralni pristup se odgađa 24-48 h. Pri stabilizaciji vazopresora (trend prema smanjenju doze) enteralna prehrana počinje postepeno.
Koji je protein cilj u bolesnika na CRRT (kontinuiranoj zamjenskoj bubrežnoj terapiji)?
CRRT uzrokuje gubitak aminokiselina — proteinski cilj se poveća na 1,5-2,0 g/kg/dan u bolesnika na CRRT. Standardna enteralna formula nije dostatna — specijalizirana renalna formula ili dodavanje proteinskog modula je potrebno.
Treba li glutamin u JIL-u rutinski?
ESPEN 2019 ne preporuča rutinski i.v. glutamin u kritično bolesnih (metaanalize nisu pokazale korist, neke studije negativni učinak u organskom zatajenju). Enteralni glutamin pri opeklinama i abdominalnoj patologiji može biti koristan.
Izvori
- Singer P, et al. ESPEN guideline on clinical nutrition in the intensive care unit. Clin Nutr. 2019.
- Kondrup J, et al. ESPEN guidelines for nutrition screening 2002. Clin Nutr. 2003.
- Heyland DK, et al. Identifying critically ill patients who benefit the most from nutritional therapy: the development and initial validation of a novel risk assessment tool. Crit Care. 2011.
