NRS-2002 u Starijih Bolesnika i Sarkopeniji
Sarkopenija (gubitak mišićne mase i snage) i pothranjenost su preplitajući sindromi koji zajedno zahvaćaju 15-30 % hospitaliziranih bolesnika starijih od 65 godina. NRS-2002 identificira nutritivni rizik, ali ne procjenjuje direktno mišićnu masu — kombinirana procjena je potrebna za sveobuhvatnu geriatrijsku nutritivnu evaluaciju.
Procijenite nutritivni rizik →
Razlike Između Sarkopenije i Pothranjenosti
| Karakteristika | Pothranjenost (NRS-2002 ≥ 3) | Sarkopenija (EWGSOP2 kriteriji) |
|---|---|---|
| Primarni problem | Nedovoljan unos energije/proteina | Gubitak mišićne mase i snage |
| Dijagnostička metoda | NRS-2002, MUST, MNA | DXA, BIA, grip strength, SPPB |
| Može biti uz normalan BMI | Da (sarkopenična pretilost) | Da |
| Terapijski pristup | Nutritivna potpora | Prehrana + vježbanje |
| Preklapanje | Visoko — > 50 % pothranjenih je sarkopenično | Visoko |
MNA (Mini Nutritional Assessment) vs NRS-2002 u Starijih
Za starije bolesnike (> 65 god.) MNA-SF (Short Form) je specifičniji validiran instrument:
- MNA-SF < 8: malnutricija — nutritivna intervencija
- MNA-SF 8-11: rizik — pratiti i intervenirati
- MNA-SF ≥ 12: normalan nutritivni status
NRS-2002 je prihvatljiv u geriatrijskim odjelima, ali MNA bolje zahvaća specifičnosti starijih (funkcionalni status, mobilnost, demencija).
NRS 2002
Procjena nutritivnog rizika među hospitaliziranim bolesnicima
Inicijalni probir
Sarkopenična Pretilost: Poseban Izazov
Sarkopenična pretilost — visoki BMI uz niska mišićna masa — je klinički "zamka":
- NRS-2002 može biti lažno negativan (BMI > 20, bez gubitka TM)
- Stvarni nutritivni i funkcionalni rizik visok
- Dijagnoza zahtijeva BIA ili DXA uz grip strength ili timed up and go test
Sarkopenična pretilost u starijih nosi viši perioperativni rizik nego ista pothranjenost bez pretilosti.
Nutritivna Intervencija u Starijih
- Kalorijski cilj: 30-35 kcal/kg/dan (viši nego za mlađe bolesnike zbog smanjene metaboličke učinkovitosti)
- Proteinski cilj: 1,2-1,5 g/kg/dan (do 2,0 g/kg/dan u sarkopeniji uz tjelovježbu)
- Leucin-bogata proteinska suplementacija: stimulira mišićnu proteinsku sintezu u starijih
- Vitamin D: suplementacija pri 25-OH-D3 < 30 nmol/L — smanjuje rizik padova i poboljšava mišićnu snagu
Ograničenja
- NRS-2002 tjelesna masa je nepouzdana u edematoznih starijih bolesnika — EE (električna impedancija) ili ultrazvuk mišića precizniji su
- NRS-2002 ne procjenjuje kognitivni status i depresiju koji snažno utječu na nutritivni unos u starijih
- Nutritivna potpora bez fizičke aktivnosti ne prevencija sarkopeniju učinkovito — rehabilitacijska komponenta je neophodna
Često Postavljana Pitanja
Je li proteinska suplementacija dostatna za sarkopeniju bez vježbanja?
Ne — proteinska suplementacija bez tjelovježbe ima ograničeni učinak na mišićnu masu u sarkopeniji. Kombinacija proteinskog unosa i otporničkog vježbanja (resistance training) je najučinkovitija intervencija.
Koji je optimalni protein izvor za starije?
Visokovrijedni proteini s visokim sadržajem leucina (mliječni proteini, whey) su najefikasniji za stimulaciju mišićne proteinske sinteze u starijih. Unos od 25-40 g proteina po obroku optimizira anabolički signal.
Je li parenteralna prehrana korisna u frailty starijih bolesnika?
Parenteralna prehrana u krhkih starijih bolesnika treba se koristiti uz pažljivo vaganje koristi i rizika (infekcija kateterskog mjesta, tromboza, preopterećenje tekućinom). U paliativnom kontekstu PN rijetko mijenja prognozi.
Izvori
- Cruz-Jentoft AJ, et al. Sarcopenia: revised European consensus on definition and diagnosis (EWGSOP2). Age Ageing. 2019.
- Kondrup J, et al. ESPEN guidelines for nutrition screening 2002. Clin Nutr. 2003.
- Volkert D, et al. ESPEN guideline on clinical nutrition and hydration in geriatrics. Clin Nutr. 2019.
