SCORE2 i Arterijska Hipertenzija: Procjena Rizika i Terapija
Sistolički krvni tlak (SBP) je jedna od tri ključne varijable u SCORE2 modelu (uz ukupni kolesterol i pušenje). Povišeni SBP je modificirajući KV rizični faktor — sniženje SBP-a za 10 mmHg smanjuje SCORE2 rizik za 20-30 % i KV događaje za 15-20 % (metaanalize).
SCORE2 i Utjecaj SBP-a na KV Rizik
| SBP (mmHg) | Utjecaj na SCORE2 (primjer: muški, 55 god., nepušač, kolesterol 5,0 mmol/L) |
|---|---|
| 120 mmHg | SCORE2 ~ 5 % (umjereni rizik) |
| 140 mmHg | SCORE2 ~ 8 % (umjereni-visoki) |
| 160 mmHg | SCORE2 ~ 13 % (visoki rizik) |
| 180 mmHg | SCORE2 ~ 20 % (visoki rizik) |
ESC 2021 / ESH 2023: Antihipertenzivna Terapija prema KV Riziku
Indikacija za farmakoterapiju:
| SBP / DBP | KV rizik | Preporuka |
|---|---|---|
| 130-139 / 85-89 mmHg | Visoki/vrlo visoki | Razmotriti farmakoterapiju uz životni stil |
| 140-159 / 90-99 mmHg | Svi | Farmakoterapija uz životni stil |
| ≥ 160 / ≥ 100 mmHg | Svi | Hitna farmakoterapija |
Ciljni SBP: < 130 mmHg pri toleranciji (< 140 mmHg u starijih > 70 god.); dijastatički < 80 mmHg.
SCORE2 i SCORE2-OP kalkulator – 10-godišnji rizik od kardiovaskularnih bolesti (ESC 2021)
Procjena 10-godišnjeg kardiovaskularnog rizika, ciljevi liječenja
•Niskorizične države: Belgija, Danska, Francuska, Izrael, Luksemburg, Norveška, Španija, Švicarska, Nizozemska i Ujedinjeno Kraljevstvo;
• Srednjerizične zemlje: Austrija, Cipar, Finska, Njemačka, Grčka, Island, Irska, Italija, Malta, Portugal, San Marino, Slovenija i Švedska;
• Visokorizične zemlje: Albanija, Bosna i Hercegovina, Hrvatska, Češka, Estonija, Mađarska, Kazahstan, Poljska, Slovačka i Turska;
• Vrlo visokorizične zemlje: Alžir, Armenija, Azerbajdžan, Bjelorusija, Bugarska, Egipat, Gruzija, Kirgistan, Latvija, Libanon, Libija, Litva, Crna Gora, Maroko, Republika Moldavija, Rumunjska, Ruska Federacija, Srbija, Sirija, BJRM (Makedonija), Tunis, Ukrajina i Uzbekistan.
SCORE2: 10-godišnji kardiovaskularni rizik
Prva Linija Antihipertenziva i Selekcija prema Profilu
Preferirana kombinacija (ESC 2021):
- ACE inhibitor (ili ARB) + blokator kalcijevih kanala (dihidropiridinski, npr. amlodipin)
- Tiazidski diuretik kao treći lijek
Specifičnosti prema profilu:
- Dijabetes: ACE inhibitor/ARB preferirani (renoprotektivni učinak)
- Srčano zatajenje s reduciranom EF: ACE inhibitor/ARB + beta-blokator + diuretik
- Koronarna bolest: beta-blokator + ACE inhibitor
- Kronična bubrežna bolest: ACE inhibitor/ARB (uz praćenje K+ i kreatinina)
Evaluacija SCORE2 Nakon Antihipertenzivne Terapije
Kontrolna procjena SCORE2 6-12 mjeseci po uvođenju antihipertenzivne terapije relevantna je za:
- Evaluaciju postignutog SBP cilja
- Procjenu rezidualnog KV rizika
- Prilagodbu statinske ili antiplateletne terapije
Ograničenja
- SCORE2 koristi jednu mjerenu vrijednost SBP-a — ambulatorna hipertenzija (ABPM) i varijabilnost SBP-a nisu integrirani
- Maskirana hipertenzija (uredni ured. SBP, povišeni ambulantni) dovodi do podcjenjivanja SCORE2 rizika
- SBP varijabilnost između posjeta je neovisni KV prediktor koji SCORE2 ne bilježi
Često Postavljana Pitanja
Koji SBP unijeti u SCORE2 — mjereni u ordinaciji ili kućni SBP?
ESC preporuča SBP izmjeren u ordinaciji (prosjek 2-3 mjerenja, 1-2 minute odmora). Ako postoje kućna mjerenja ili ABPM, ti podaci su klinički vredniji, ali SCORE2 model je kalibriran prema uredničkim mjerenjima.
Je li sniženje SBP dovoljan KV cilj pri visokom SCORE2?
Sniženje SBP je ključni modificirajući cilj, ali rezidulni KV rizik zahtijeva multimodalni pristup: LDL sniženje (statini), antiplateletna terapija (u sekundarnoj prevenciji), prestanak pušenja i fizičku aktivnost.
Treba li uvesti antihipertenzivnu terapiju pri SBP 135 mmHg i SCORE2 = 15 %?
Prema ESH 2023, SBP 130-139 mmHg uz visoki KV rizik (SCORE2 > 10 %) je indikacija za razmatranje farmakoterapije, posebno uz LVH, proteinuriju ili dijabetes. Životni stil je uvijek prva mjera.
Izvori
- Visseren FLJ, et al. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention. Eur Heart J. 2021.
- Mancia G, et al. 2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. J Hypertens. 2023.
- SCORE2 working group. Eur Heart J. 2021.
