CHA2DS2-VA i HAS-BLED: Balans Ryzyka Zakrzepowego vs Krwawienia w FA
Decyzja o antykoagulacji w FA wymaga równoczesnej oceny ryzyka zakrzepowo-zatorowego (CHA2DS2-VA) i ryzyka krwawienia (HAS-BLED). Obie skale są niezbędne — nie wykluczają się wzajemnie.
CHA₂DS₂-VA i CHADS₂
Oszacowanie ryzyka udaru u pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków
LUB
Choroba naczyń obwodowych (PVD), w tym: chromanie przestankowe, wcześniejsza rewaskularyzacja z powodu PVD , przezskórna lub chirurgiczna interwencja w aorcie brzusznej oraz złożona blaszka aortalna w badaniu obrazowym (określana jako cechy ruchomości, owrzodzenia, nasady lub grubości ≥ 4 mm)
Skala HAS-BLED
| Czynnik | Punkt |
|---|---|
| H — Niekontrolowane nadciśnienie (SBP > 160) | 1 |
| A — Nieprawidłowa funkcja nerek lub wątroby | 1–2 |
| S — Udar w wywiadzie | 1 |
| B — Krwawienie w wywiadzie lub predyspozycja | 1 |
| L — Labilny INR (TTR < 60 % przy warfarynie) | 1 |
| E — Wiek > 65 lat | 1 |
| D — Leki (NLPZ, leki przeciwpłytkowe) lub alkohol | 1–2 |
HAS-BLED ≥ 3 = wysokie ryzyko krwawienia (~ 3,74 % poważnych krwawień/rok)
Kluczowa Zasada: HAS-BLED Nie Jest Przeciwwskazaniem
Wysokie HAS-BLED NIE jest przeciwwskazaniem do OAC — jest sygnałem do identyfikacji i korekcji modyfikowalnych czynników ryzyka krwawienia.
Czynniki modyfikowalne HAS-BLED:
- Niekontrolowane NT → leczenie hipotensyjne
- Labilny INR → lepsza kontrola lub zmiana na DOAC
- NLPZ → odstawienie lub zastąpienie
- Alkohol → interwencja addiktologiczna
Porównanie Ryzyka Udaru vs Krwawienia
| CHA2DS2-VA | Ryzyko udaru/rok | Typowy HAS-BLED | Bilans |
|---|---|---|---|
| 0 | ~0,3 % | Dowolny | OAC nie zalecane |
| 1 | ~0,9 % | 0–2 | OAC zalecane |
| 1 | ~0,9 % | ≥ 3 | OAC zalecane + korekcja czynników |
| ≥ 2 | > 2 % | Dowolny | OAC zdecydowanie zalecane |
Kluczowy wniosek: W praktycznie każdej sytuacji przy CHA2DS2-VA ≥ 1 (mężczyźni) korzyść z OAC przewyższa ryzyko krwawienia — o ile modyfikowalne czynniki HAS-BLED zostały skorygowane.
DOAC vs Warfaryna przy Wysokim HAS-BLED
DOAC są preferowane nad warfaryną przy:
- HAS-BLED ≥ 3 (mniejsze ryzyko krwawień śródczaszkowych o ~50 %)
- Labilnym INR (brak konieczności monitorowania)
Najczęściej Zadawane Pytania
CHA2DS2-VA = 2 i HAS-BLED = 4 — antykoagulować? Tak — przy CHA2DS2-VA = 2 ryzyko udaru (~2 %/rok) wyraźnie przewyższa ryzyko poważnego krwawienia (~3–4 %/rok przy HAS-BLED = 4), biorąc pod uwagę, że powikłania śródczaszkowe krwawienia są rzadsze pod DOAC niż pod warfaryną. Priorytetem jest korekcja modyfikowalnych czynników HAS-BLED.
Czy HAS-BLED wpływa na wybór DOAC? Nie bezpośrednio — ale przy wysokim HAS-BLED preferuje się DOAC z korzystnym profilem bezpieczeństwa (apiksaban ma najlepszy profil bezpieczeństwa GI w dużych badaniach).
Źródła
- Van Gelder IC, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation. Eur Heart J. 2024;45(36):3314–3414.
- Pisters R, et al. A novel user-friendly score (HAS-BLED) to assess 1-year risk of major bleeding. Chest. 2010;138(5):1093–1100.
