Score Genewski i Algorytm YEARS: Strategie Diagnostyczne EP
Algorytm YEARS jest uproszczonym podejściem do diagnostyki EP, które znacząco redukuje liczbę angioCT. Jego porównanie ze score genewskim pomaga wybrać optymalną strategię diagnostyczną.
Skala Wellsa / Genewska — Ryzyko Zatorowości Płucnej
Ocena klinicznego prawdopodobieństwa zatorowości płucnej — wg wytycznych ESC 2019
Poprawioną skalę genewską (Le Gal i in., 2006) zastosowano w wersji 3-poziomowej, natomiast uproszczoną, poprawioną skalę genewską (Klok i in., 2008) zastosowano w wersji dwupoziomowej.
Algorytm YEARS — Zasada
Algorytm YEARS używa 3 binarnych elementów klinicznych (z Wellsa):
- Kliniczne objawy TVP (czerwona/obrzęknięta kończyna)
- Krwioplucie
- EP bardziej prawdopodobna niż alternatywne rozpoznanie
I 2 różnych progów D-dimerów zależnie od score YEARS:
| Score YEARS | Próg D-dimerów do wykluczenia EP |
|---|---|
| 0 | 1000 ng/mL |
| ≥ 1 | 500 ng/mL (standardowy) |
YEARS vs Score Genewski: Porównanie
| Cecha | Score Genewski | YEARS |
|---|---|---|
| Parametry | 8 zmiennych obiektywnych | 3 elementy binarne |
| Próg D-dimerów | Standardowy lub dostosowany do wieku | Zmienny (500 lub 1000 ng/mL) |
| Redukcja angioCT | Z D-dimerami dostosowanymi do wieku | ~14 % vs standard |
| Subiektywność | Brak | 1 element subiektywny |
Korzyść Kliniczna YEARS
Badanie YEARS (2017, Lancet, n = 3465) wykazało:
- Redukcja liczby angioCT o 14 % vs algorytm standardowy
- Bezpieczeństwo zachowane: 0,61 % nawrotu w ciągu 3 miesięcy
- Szczególna korzyść u kobiet w ciąży (badanie ARTEMIS)
Który Algorytm Wybrać?
Score Genewski + D-dimery dostosowane do wieku:
- W pełni obiektywny
- Zalecany przez ESC 2019
- Optymalny dla badań naukowych i protokołów instytucjonalnych
Algorytm YEARS:
- Prostszy (3 elementy vs 8)
- Większa redukcja angioCT przy YEARS = 0
- Szczególnie przydatny przy dużej liczbie podejrzeń EP
Oba podejścia są walidowane i zalecane — wybór zależy od przyzwyczajeń instytucji i dostępnych zasobów.
Najczęściej Zadawane Pytania
YEARS = 0 i D-dimery 850 ng/mL — EP wykluczona? Tak — próg YEARS przy score 0 = 1000 ng/mL. D-dimery 850 < 1000 → EP wykluczona bez angioCT. To kluczowa korzyść YEARS vs algorytm standardowy (500 ng/mL).
Można łączyć YEARS z dostosowaniem D-dimerów do wieku? Nie jest to walidowana strategia — stosuje się jeden lub drugi, nie oba jednocześnie.
Źródła
- van der Hulle T, et al. Simplified diagnostic management of suspected pulmonary embolism (YEARS algorithm). Lancet. 2017;390(10091):289–297.
- Righini M, et al. Age-adjusted D-dimer cutoff levels (ADJUST-PE). JAMA. 2014;311(11):1117–1124.
- Konstantinides SV, et al. 2019 ESC Guidelines. Eur Heart J. 2020;41(4):543–603.
