Karnofsky w Glejaku Wielopostaciowym: Rokowanie i Wybór Leczenia
W glejaku wielopostaciowym (glioblastoma, IDH-typ dziki) skala Karnofsky'ego jest — obok wieku i zakresu resekcji — jednym z klasycznych czynników rokowniczych. KPS pomaga zdecydować, czy chory skorzysta z pełnej radiochemioterapii, schematu skróconego, czy przede wszystkim z leczenia objawowego.
Skala Karnofsky'ego (KPS) — Sprawność Onkologiczna
Stan sprawności Karnofsky'ego
KPS jako Czynnik Rokowniczy
- W klasyfikacji RPA RTOG dla glejaków złośliwych KPS (≥ 70 vs < 70) jest jednym z głównych kryteriów podziału, obok wieku, stanu neurologicznego i zakresu resekcji
- Wyższy KPS przed leczeniem wiąże się z dłuższym przeżyciem całkowitym niezależnie od innych czynników
- Pooperacyjny KPS jest bardziej miarodajny niż przedoperacyjny, ponieważ resekcja i glikokortykosteroidy mogą znacznie poprawić stan chorego
- Równolegle ocenia się czynniki molekularne, przede wszystkim metylację promotora MGMT
KPS a Wybór Schematu Leczenia
| Sytuacja kliniczna | Typowe postępowanie wg EANO |
|---|---|
| Wiek ≤ 65–70 lat, dobra sprawność (KPS ≥ 70) | Radioterapia 60 Gy w 30 frakcjach + temozolomid (schemat Stupp) |
| Starszy wiek, dobra sprawność | Radioterapia hipofrakcjonowana (np. 40 Gy/15 fr.) ± temozolomid; przy metylacji MGMT także temozolomid w monoterapii |
| Obniżona sprawność (KPS < 60–70) | Schemat skrócony lub leczenie wspomagające, decyzja indywidualna |
Randomizowane badanie francuskie u chorych ≥ 70 lat z KPS ≥ 70 wykazało, że radioterapia wydłuża przeżycie w porównaniu z samym leczeniem wspomagającym bez pogorszenia jakości życia. Badanie Roa i wsp. (wiek ≥ 60 lat, KPS ≥ 50) wykazało porównywalne przeżycie po schemacie skróconym i standardowym.
Specyfika Oceny KPS w Neuroonkologii
- Ograniczenie sprawności często wynika z deficytu ogniskowego (niedowład, afazja), a nie ze stanu ogólnego
- KPS nie odzwierciedla zaburzeń poznawczych ani zmian zachowania — warto uzupełnić go oceną neurokognitywną
- Padaczka objawowa i działania niepożądane leków przeciwpadaczkowych mogą przejściowo obniżać sprawność
- Spadek KPS w trakcie leczenia bywa pierwszym objawem progresji lub pseudoprogresji — wymaga korelacji z MRI
Najczęściej Zadawane Pytania
Czy chory z KPS 50 po resekcji glejaka powinien otrzymać radiochemioterapię Stupp? Zwykle nie jest to optymalny wybór. Przy tak niskiej sprawności rozważa się schemat skrócony, monoterapię temozolomidem (przy metylacji MGMT) lub leczenie wspomagające. Decyzja powinna uwzględniać przyczynę niskiej sprawności, wolę chorego i jego bliskich.
Jak często oceniać KPS u chorego z glejakiem? Na każdej wizycie: przed leczeniem, po zakończeniu radiochemioterapii i przy każdym cyklu leczenia adiuwantowego. Dokumentacja trendu jest ważna przy decyzjach o kontynuacji leczenia przy nawrocie.
Źródła
- Weller M, et al. EANO guidelines on the diagnosis and treatment of diffuse gliomas of adulthood. Nat Rev Clin Oncol. 2021;18(3):170–186.
- Curran WJ Jr, et al. Recursive partitioning analysis of prognostic factors in three Radiation Therapy Oncology Group malignant glioma trials. J Natl Cancer Inst. 1993;85(9):704–710.
- Keime-Guibert F, et al. Radiotherapy for glioblastoma in the elderly. N Engl J Med. 2007;356(15):1527–1535.
- Roa W, et al. Abbreviated course of radiation therapy in older patients with glioblastoma multiforme: a prospective randomized clinical trial. J Clin Oncol. 2004;22(9):1583–1588.
