Karnofsky u Starszych Pacjentów: Ograniczenia i Całościowa Ocena Geriatryczna
U chorych w wieku ≥ 65–70 lat skala Karnofsky'ego pozostaje użyteczną, szybką oceną sprawności, ale często nie wychwytuje zespołu kruchości, zaburzeń poznawczych ani ryzyka toksyczności leczenia. Towarzystwa geriatrii onkologicznej zalecają uzupełnienie KPS o ocenę geriatryczną.
Skala Karnofsky'ego (KPS) — Sprawność Onkologiczna
Stan sprawności Karnofsky'ego
Dlaczego KPS Nie Wystarcza w Geriatrii
- Starszy chory z KPS 80–90 może mieć istotne deficyty w instrumentalnych czynnościach dnia codziennego (IADL), niewykrywalne w KPS
- KPS nie ocenia funkcji poznawczych, stanu odżywienia, nastroju, wielolekowości ani wsparcia społecznego
- Ocena lekarza bywa bardziej optymistyczna niż samoocena chorego lub wynik testów sprawności fizycznej
- W badaniach geriatrycznych KPS ma ograniczoną zdolność przewidywania toksyczności chemioterapii — lepiej sprawdzają się narzędzia takie jak skala CARG lub CRASH
Badanie Przesiewowe G8
Skala G8 zawiera 8 pytań (m.in. przyjmowanie pokarmów, utrata masy ciała, mobilność, problemy neuropsychologiczne, BMI, liczba leków, samoocena zdrowia, wiek). Wynik ≤ 14 pkt wskazuje na potrzebę pełnej całościowej oceny geriatrycznej. G8 zajmuje kilka minut i może być wykonywane przez pielęgniarkę.
Domeny Całościowej Oceny Geriatrycznej (CGA)
| Domena | Przykładowe narzędzia |
|---|---|
| Sprawność funkcjonalna | ADL (Katz), IADL (Lawton), KPS/ECOG |
| Mobilność i upadki | Test „wstań i idź” (TUG), historia upadków |
| Funkcje poznawcze | Mini-Cog, MMSE, MoCA |
| Nastrój | Geriatryczna Skala Depresji (GDS) |
| Stan odżywienia | MNA, utrata masy ciała |
| Choroby współistniejące i leki | Liczba chorób, przegląd leków |
| Sytuacja społeczna | Wsparcie opiekunów, warunki mieszkaniowe |
ASCO zaleca wykonanie oceny geriatrycznej u wszystkich chorych ≥ 65 lat, u których planowana jest chemioterapia, z uwzględnieniem co najmniej sprawności funkcjonalnej, chorób współistniejących, upadków, depresji, funkcji poznawczych i stanu odżywienia.
Jak Łączyć KPS z Oceną Geriatryczną
- KPS służy jako szybka ocena wyjściowa i parametr porównywalny z badaniami klinicznymi
- Przy KPS ≥ 80 i prawidłowym G8 chory zwykle może być leczony jak młodszy pacjent
- Przy KPS ≥ 80 i nieprawidłowym G8 CGA często ujawnia deficyty wymagające interwencji (rehabilitacja, żywienie, modyfikacja leków) lub modyfikacji leczenia onkologicznego
- Przy KPS < 60 dominującym celem jest zazwyczaj jakość życia i kontrola objawów
Najczęściej Zadawane Pytania
Czy 80-latek z KPS 90 może otrzymać standardową chemioterapię? Sam KPS nie wystarcza do tej decyzji. Należy wykonać G8 lub CGA i oszacować ryzyko toksyczności (np. skalą CARG). Wiek metrykalny nie jest przeciwwskazaniem, ale ukryte deficyty geriatryczne są częste.
Czy CGA wpływa na wyniki leczenia? Tak. Badania randomizowane (m.in. GAP70+) wykazały, że uwzględnienie oceny geriatrycznej i wdrożenie ukierunkowanych interwencji zmniejsza częstość ciężkiej toksyczności leczenia u starszych chorych.
Źródła
- Mohile SG, et al. Practical Assessment and Management of Vulnerabilities in Older Patients Receiving Chemotherapy: ASCO Guideline for Geriatric Oncology. J Clin Oncol. 2018;36(22):2326–2347.
- Wildiers H, et al. International Society of Geriatric Oncology consensus on geriatric assessment in older patients with cancer. J Clin Oncol. 2014;32(24):2595–2603.
- Bellera CA, et al. Screening older cancer patients: first evaluation of the G-8 geriatric screening tool. Ann Oncol. 2012;23(8):2166–2172.
- Mohile SG, et al. Evaluation of geriatric assessment and management on the toxic effects of cancer treatment (GAP70+): a cluster-randomised study. Lancet. 2021;398(10314):1894–1904.
