LDL Wyliczany przy Wysokich Triglicerydach: Wzór Martina-Hopkinsa
Przy triglicerydach > 200 mg/dL (> 2,26 mmol/L) wzór Friedewalda coraz bardziej traci dokładność, a przy TG > 400 mg/dL jest nieważny. Wzór Martina-Hopkinsa stosuje zmienny współczynnik podziału TG, co zwiększa precyzję obliczonego LDL-C w szerokim zakresie wartości triglicerydów.
Porównanie Wzorów LDL-C
| Wzór | Zakres TG | Dokładność przy niskim LDL-C |
|---|---|---|
| Friedewald | ≤ 400 mg/dL | Niska (< 1,8 mmol/L) |
| Martin-Hopkins | Do ~800 mg/dL | Wysoka w szerokim zakresie |
| Bezpośredni pomiar | Dowolny | Najwyższa |
Wzór Friedewalda: LDL-C = TC – HDL-C – (TG / 5) [mg/dL]
Wzór Martina-Hopkinsa: Zamiast stałego dzielnika 5 stosuje zmienny dzielnik wyznaczony z tabeli opartej na wartości non-HDL-C i TG. Kalkulator Mediately automatycznie wybiera odpowiedni dzielnik.
Kalkulator LDL (Wzór Friedewalda)
Obliczanie stężenia cholesterolu LDL-C na podstawie lipidogramu zgodnie z wytycznymi klinicznymi.
Cholesterol LDL
Cholesterol nie-HDL
Kiedy Stosować Wzór Martina-Hopkinsa
- Przy triglicerydach 200–400 mg/dL, gdy Friedewald niedoszacowuje LDL-C
- Przy bardzo niskim LDL-C (< 1,8 mmol/L) u pacjentów na intensywnej terapii hipolipemizującej
- Przy cukrzycy z hipertriglicerydemią i ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego
- Przy kontroli skuteczności fibratów i innych leków obniżających TG
- Gdy dokładność obliczenia LDL-C ma istotne znaczenie dla decyzji terapeutycznej
Ograniczenia
- Przy TG > 800 mg/dL (> 9,0 mmol/L) nawet wzór Martina-Hopkinsa może być niewiarygodny; zalecany bezpośredni pomiar
- Chylomikronemia w próbce pobranej nie na czczo uniemożliwia poprawną kalkulację niezależnie od wzoru
- Dysbetalipoproteinemia (hiperlipoproteinemia typu III) zaburza wyniki wszystkich metod pośrednich
Często Zadawane Pytania
W jakich sytuacjach klinicznych najczęściej obserwuje się TG > 400 mg/dL? Hipertriglicerydemia powyżej 400 mg/dL występuje przy cukrzycy kontrolowanej, chorobach nerek, niedoczynności tarczycy, alkoholizmie, stosowaniu niektórych leków (kortykosteroidy, estrogeny, inhibitory proteaz, atypowe leki przeciwpsychotyczne) oraz przy genetycznych zaburzeniach metabolizmu lipidów.
Czy wzór Martina-Hopkinsa jest zawarty w wytycznych klinicznych? Wzór Martina-Hopkinsa jest rekomendowany przez American College of Cardiology (ACC) jako preferowana metoda obliczania LDL-C, szczególnie przy niskich wartościach LDL-C lub podwyższonych TG. Wytyczne ESC/EAS 2019 dopuszczają obie metody.
Kiedy bezpośredni pomiar LDL-C jest wymagany klinicznie? Bezpośredni pomiar jest wskazany przy TG > 400 mg/dL (brak możliwości zastosowania wzorów), przy podejrzeniu dysbetalipoproteinemii oraz przy monitorowaniu bardzo niskich wartości LDL-C (< 1,0 mmol/L) na intensywnej terapii skojarzonej.
Źródła
- Martin SS, et al. Friedewald-estimated versus directly measured low-density lipoprotein cholesterol and treatment implications. J Am Coll Cardiol. 2013;62(8):732-739.
- Mach F, et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias. Eur Heart J. 2020;41(1):111-188.
