Maddrey, GAHS, MELD i ABIC: Porównanie Skal w AZW
W ocenie rokowania w alkoholowym zapaleniu wątroby (AZW) stosuje się kilka skal statycznych, obliczanych przy przyjęciu, oraz dynamiczną skalę Lille, ocenianą w trakcie leczenia. Każda z nich ma inne parametry, progi i zastosowania — znajomość ich mocnych i słabych stron ułatwia decyzje kliniczne.
Skale dotyczące alkoholowego zapalenia wątroby
Zmodyfikowana funkcja dyskryminacyjna Maddreya, skala Glasgow dla alkoholowego zapalenia wątroby i model Lille’a dla alkoholowego zapalenia wątroby
Funkcja dyskryminacyjna Maddreya
Skala Glasgow dotycząca alkoholowego zapalenia wątroby
Zestawienie Skal Statycznych
| Skala | Parametry | Próg ciężkiego przebiegu |
|---|---|---|
| Maddrey DF | Czas protrombinowy (różnica vs kontrola), bilirubina | ≥ 32 |
| GAHS | Wiek, leukocyty, mocznik, INR/wskaźnik PT, bilirubina | ≥ 9 |
| MELD | Bilirubina, INR, kreatynina | > 20–21 |
| ABIC | Wiek, bilirubina, INR, kreatynina | ≥ 9 wysokie ryzyko; 6,71–9 pośrednie |
Mocne Strony i Ograniczenia
Maddrey DF:
- Najdłuższa historia stosowania, prosty wzór
- Wysoka czułość, ale niska swoistość — wielu pacjentów z DF ≥ 32 przeżywa
- Zależność od odczynnika tromboplastynowego (czas PT w sekundach)
GAHS:
- Wyższa swoistość niż Maddrey DF
- Identyfikuje pacjentów z DF ≥ 32, którzy odnoszą korzyść z kortykosteroidów (GAHS ≥ 9)
- Wymaga większej liczby parametrów
MELD:
- Wykorzystuje INR — lepsza standaryzacja niż czas PT
- Uwzględnia czynność nerek, istotny czynnik rokowniczy
- Stosowany również w kwalifikacji do przeszczepienia wątroby
ABIC:
- Stratyfikacja na trzy grupy ryzyka
- Mniej rozpowszechniony w praktyce europejskiej
Skuteczność Prognostyczna
Porównania wskazują, że skale MELD, GAHS i ABIC mają zbliżoną lub nieco lepszą dokładność niż Maddrey DF w przewidywaniu śmiertelności 28- i 90-dniowej. Żadna ze skal statycznych nie jest wyraźnie lepsza od pozostałych. Połączenie skali statycznej (np. MELD) z dynamiczną skalą Lille poprawia przewidywanie przeżycia.
Zastosowanie w Praktyce
- Przy przyjęciu: Maddrey DF i/lub MELD do oceny ciężkości, GAHS do doprecyzowania korzyści z kortykosteroidów
- Po 7 dniach leczenia: skala Lille do oceny odpowiedzi
- Kwalifikacja do przeszczepienia: MELD oraz brak odpowiedzi w skali Lille
Najczęściej Zadawane Pytania
Którą skalę zalecają wytyczne EASL? Wytyczne EASL (2018) wskazują Maddrey DF ≥ 32 lub MELD > 20 jako kryteria ciężkiego AZW, dopuszczając stosowanie GAHS i ABIC. Do oceny odpowiedzi na leczenie zaleca się skalę Lille.
Czy wynik GAHS < 9 przy DF ≥ 32 wyklucza leczenie steroidami? Dane z pierwotnych badań sugerują brak korzyści z kortykosteroidów w tej grupie, jednak decyzja powinna uwzględniać cały obraz kliniczny i aktualne wytyczne.
Źródła
- Forrest EH, et al. Analysis of factors predictive of mortality in alcoholic hepatitis and derivation and validation of the Glasgow alcoholic hepatitis score. Gut. 2005;54(8):1174–1179.
- Dominguez M, et al. A new scoring system for prognostic stratification of patients with alcoholic hepatitis. Am J Gastroenterol. 2008;103(11):2747–2756.
- Louvet A, et al. The Lille model: a new tool for therapeutic strategy in patients with severe alcoholic hepatitis treated with steroids. Hepatology. 2007;45(6):1348–1354.
- European Association for the Study of the Liver. EASL Clinical Practice Guidelines: management of alcohol-related liver disease. J Hepatol. 2018;69(1):154–181.
