MEWS po Operacji: Wczesne Wykrywanie Powikłań Pooperacyjnych
Okres pooperacyjny to czas wysokiego ryzyka pogorszenia stanu — krwawienia, zakażenia, nieszczelności zespolenia czy powikłań oddechowych. MEWS był od początku walidowany także na oddziałach chirurgicznych i pomaga wcześniej rozpoznać chorych wymagających ponownej oceny chirurgicznej lub przeniesienia na OIT.
Skala MEWS — Wczesne Wykrywanie Pogorszenia Stanu Klinicznego
Ocena ryzyka nagłego pogorszenia stanu pacjenta na oddziale — parametry życiowe
MEWS
MEWS na Oddziale Chirurgicznym — Dane z Badań
- Stenhouse i wsp. wykazali, że wprowadzenie MEWS na oddziale chirurgicznym ułatwia wcześniejsze wykrywanie chorych rozwijających stan krytyczny
- W prospektywnym badaniu Gardner-Thorpe i wsp. u chorych chirurgicznych MEWS ≥ 4 wiązał się z istotnie częstszym przyjęciem na OIT/OIOM i zgonem
- Największą wartość ma seryjne oznaczanie MEWS — narastanie wyniku w kolejnych pomiarach jest bardziej informatywne niż pojedyncza wartość
Typowe Powikłania i Ich Odzwierciedlenie w MEWS
| Powikłanie | Parametry MEWS, które zwykle zmieniają się pierwsze |
|---|---|
| Krwawienie pooperacyjne | Tętno ↑, później ciśnienie skurczowe ↓ |
| Nieszczelność zespolenia | Tętno ↑, częstość oddechów ↑, gorączka (najczęściej 3.–7. doba) |
| Sepsa / zakażenie miejsca operowanego | Temperatura, tętno, częstość oddechów, stan świadomości |
| Niedodma, zapalenie płuc | Częstość oddechów ↑ (SpO₂ poza MEWS — mierzyć osobno) |
| Zatorowość płucna | Częstość oddechów ↑, tętno ↑ |
| Majaczenie pooperacyjne | AVPU (może pozostać „A” mimo splątania) |
Czynniki Zakłócające Interpretację po Operacji
- Ból — podwyższa tętno i częstość oddechów; przed przypisaniem objawów bólowi należy wykluczyć inną przyczynę
- Opioidy i znieczulenie zewnątrzoponowe — mogą obniżać częstość oddechów i ciśnienie, maskując pogorszenie
- Beta-adrenolityki — ograniczają odpowiedź tachykardią na krwawienie lub sepsę
- Hipotermia pooperacyjna — w pierwszych godzinach po zabiegu może zawyżać punktację temperatury
- Odpowiedź zapalna na uraz chirurgiczny — umiarkowana gorączka w 1.–2. dobie nie zawsze oznacza zakażenie
Praktyczne Zasady Monitorowania
- Pomiar parametrów z oceną MEWS co najmniej co 4 godziny w pierwszej dobie, częściej przy wyniku podwyższonym
- Każde nagłe zwiększenie MEWS o ≥ 2 pkt lub wynik w strefie alarmowej wg protokołu — pilna ocena chirurga dyżurnego
- Utrzymująca się tachykardia bez oczywistej przyczyny po resekcji jelita — rozważyć nieszczelność zespolenia i diagnostykę obrazową (TK)
- Dokumentować przyczynę każdej reakcji na podwyższony wynik
Najczęściej Zadawane Pytania
Czy tachykardia 115/min w 4. dobie po resekcji jelita przy MEWS 3 wymaga działania? Tak. Nawet umiarkowany wynik MEWS ze świeżo narastającą tachykardią w typowym okresie nieszczelności zespolenia wymaga oceny chirurgicznej, badań laboratoryjnych (CRP, morfologia, mleczan) i często TK jamy brzusznej.
Czy u chorego z analgezją zewnątrzoponową niski MEWS jest uspokajający? Nie w pełni. Blokada współczulna i opioidy mogą obniżać ciśnienie i częstość oddechów, maskując objawy. Ocena powinna obejmować także bilans płynów, diurezę, ból i badanie fizykalne.
Źródła
- Stenhouse C, et al. Prospective evaluation of a modified Early Warning Score to aid earlier detection of patients developing critical illness on a surgical ward. Br J Anaesth. 2000;84(5):663.
- Gardner-Thorpe J, et al. The value of Modified Early Warning Score (MEWS) in surgical in-patients: a prospective observational study. Ann R Coll Surg Engl. 2006;88(6):571–575.
- Subbe CP, et al. Validation of a modified Early Warning Score in medical admissions. QJM. 2001;94(10):521–526.
