Skala Karnofsky: Sprawność Funkcjonalna Pacjenta w Onkologii
Skala Karnofsky'ego (KPS, Karnofsky Performance Status) jest standardową skalą oceny sprawności funkcjonalnej pacjenta onkologicznego. Wynik 0–100% wyznacza zdolność pacjenta do normalnej aktywności i stopień zależności od opieki medycznej.
Skala Karnofsky'ego: Stopnie 0–100%
| Wynik KPS | Opis stanu funkcjonalnego |
|---|---|
| 100% | Prawidłowy stan, brak objawów choroby |
| 90% | Normalna aktywność; niewielkie objawy choroby |
| 80% | Normalna aktywność z wysiłkiem; objawy choroby |
| 70% | Samoopieka zachowana; niezdolność do pracy |
| 60% | Wymaga sporadycznej pomocy; samoopieka zachowana |
| 50% | Wymaga znacznej pomocy i częstej opieki medycznej |
| 40% | Wymaga specjalistycznej opieki pielęgniarskiej |
| 30% | Hospitalizacja wskazana; stan ciężki |
| 20% | Hospitalizacja niezbędna; aktywne leczenie wspierające |
| 10% | Stan agonalny; postępujące procesy letalne |
| 0% | Zgon |
Skala Karnofsky'ego (KPS) — Sprawność Onkologiczna
Stan sprawności Karnofsky'ego
Kiedy Stosować Skalę Karnofsky'ego
- Przy kwalifikacji pacjenta onkologicznego do chemioterapii: KPS ≥ 70% jest zazwyczaj wymagane
- Przy ocenie tolerancji leczenia i planowaniu intensywności terapii
- Przy kwalifikacji do badań klinicznych z udziałem pacjentów onkologicznych
- Przy ocenie wskazań do opieki paliatywnej i hospicjum (KPS ≤ 40–50%)
- Przy prognozowaniu czasu przeżycia u pacjentów w zaawansowanej fazie choroby nowotworowej
Ograniczenia
- KPS jest skalą jednoelementową oceniającą globalne funkcjonowanie; nie różnicuje typów deficytów
- Ocena jest subiektywna i zależy od oceniającego; zgodność między oceniającymi jest umiarkowana
- KPS nie uwzględnia objawów psychicznych (depresja, lęk) ani bólu jako osobnych kategorii, mimo ich wpływu na funkcjonowanie
Często Zadawane Pytania
Jaki KPS jest wymagany do kwalifikacji do chemioterapii? Większość protokołów chemioterapii wymaga KPS ≥ 70% lub ECOG ≤ 2 jako kryterium włączenia. Przy KPS 50–60% chemioterapia może być rozważona przy braku alternatywnych opcji i przy wyraźnej woli pacjenta. Przy KPS < 50% ryzyko toksyczności leczenia zwykle przewyższa potencjalne korzyści.
Jaka jest relacja między KPS a ECOG Performance Status? KPS i ECOG PS mierzą sprawność funkcjonalną w komplementarny sposób. KPS 100–90% odpowiada ECOG 0; 80–70% ECOG 1; 60–50% ECOG 2; 40–30% ECOG 3; 20–10% ECOG 4; 0% ECOG 5. Konwersja jest przybliżona; obie skale mają nieco inną gradację.
Czy KPS jest predyktorem przeżycia w chorobach nowotworowych? Tak. Niższy KPS koreluje z krótszym przeżyciem w większości nowotworów litych i hematologicznych. KPS < 40% jest niezależnym predyktorem złej prognozy i krótkoterminowego zgonu. W medycynie paliatywnej KPS jest często stosowany przy ocenie czasu życia i planowaniu opieki.
Źródła
- Karnofsky DA, Burchenal JH. The clinical evaluation of chemotherapeutic agents in cancer. In: MacLeod CM (ed). Evaluation of Chemotherapeutic Agents. Columbia Univ Press, 1949.
- Schag CC, et al. Karnofsky performance status revisited: reliability, validity, and guidelines. J Clin Oncol. 1984;2(3):187-193.
