TIA: Przemijający Napad Niedokrwienny – Stratyfikacja Ryzyka ABCD2
Przemijający napad niedokrwienny (TIA) jest stanem nagłym wymagającym pilnej oceny i stratyfikacji ryzyka. Skala ABCD2 dostarcza szybkiej, opartej na danych klinicznych oceny prawdopodobieństwa udaru mózgu w ciągu 48 godzin.
Definicja i Diagnoza TIA
TIA (Transient Ischaemic Attack): epizod ogniskowej dysfunkcji mózgu lub siatkówki wynikający z niedokrwienia, trwający < 24 godziny, bez cech zawału w badaniach obrazowych.
| Objaw sugerujący TIA | Lokalizacja niedokrwienia |
|---|---|
| Niedowład połowiczy, drętwienie | Tętnica środkowa mózgu |
| Afazja, dyzartria | Półkula dominująca (lewa) |
| Amaurosis fugax | Tętnica oczna, ICA |
| Ataksja, diplopia, dysfagia | Tylna jama czaszki, VBA |
Skala ABCD2 — Ryzyko Udaru po TIA
Ocena ryzyka udaru niedokrwiennego w ciągu 2 dni po TIA — stratyfikacja pilności hospitalizacji
ABCD2 skala
Kiedy Stosować Stratyfikację ABCD2 po TIA
- Natychmiast po ocenie klinicznej sugerującej TIA na oddziale ratunkowym
- Przy podejmowaniu decyzji o kierunku dalszego postępowania: ścieżka ambulatoryjna vs. hospitalizacja
- Przy ocenie pilności wykonania MRI DWI (optymalnie < 12 godzin od epizodu)
- Przy dokumentacji klinicznej umożliwiającej komunikację między specjalistami
Ograniczenia
- Definicja TIA oparta na czasie (< 24 h) jest zastępowana definicją opartą na obrazowaniu (brak zawału w DWI); ABCD2 nie uwzględnia wyników MRI
- Skala nie różnicuje TIA kardioembolicznego (wysokie ryzyko nawrotu przy FA) od hemodynamicznego
- ABCD2 nie zastępuje pilnej diagnostyki etiologicznej; jego rola jest pomocnicza przy podejmowaniu decyzji logistycznych
Często Zadawane Pytania
Jak szybko po TIA należy wykonać MRI DWI? Wytyczne ESO rekomendują MRI DWI w ciągu 12–24 godzin od epizodu. Wczesne MRI DWI identyfikuje małe zawały u 40–50% pacjentów z klinicznie rozpoznanym TIA, co zmienia klasyfikację na udar niedokrwienny i może wpłynąć na postępowanie terapeutyczne.
Czy EKG wystarczy do wykluczenia migotania przedsionków po TIA? Jednorazowe 12-odprowadzeniowe EKG ma niską czułość w wykrywaniu napadowego FA. Zalecane jest co najmniej 24-godzinne monitorowanie holterowskie lub dłuższe monitorowanie (7–30 dni) u pacjentów kryptogennych, ponieważ FA jest stwierdzane u 10–15% po TIA przy długotrwałym monitorowaniu.
Jakie jest wczesne postępowanie po TIA? Niezwłocznie po potwierdzeniu rozpoznania TIA: włączenie kwasu acetylosalicylowego (jeśli nie jest stosowany), statyny dużej dawki, ocena ciśnienia tętniczego, diagnostyka etiologiczna. Przy FA: ocena wskazań do antykoagulacji. Przy stenozie ICA > 50%: konsultacja chirurgi naczyniowej.
Źródła
- Easton JD, et al. Definition and evaluation of transient ischemic attack. Stroke. 2009;40(6):2276-2293.
- Amarenco P, et al. The ABCD2 score and early ischemic stroke risk after transient ischemic attack. Stroke. 2009;40(7):2513-2514.
