GCS u Intenzivnoj Nezi – Serijsko Praćenje Nivoa Svesti u JIL
Glazgov koma skala je osnovno sredstvo neurološkog monitoringa u jedinici intenzivne nege. Serijskim beleženjem GCS skora prati se dinamika stanja svesti pacijenata sa teškim neurološkim, kardiovaskularnim i metaboličkim komplikacijama. Interpretacija GCS u JIL zahteva uvažavanje specifičnosti okruženja, posebno u prisustvu sedacije i intubacije.
Glasgow koma skala (GCS) — procena svesti
Neurološka procena nivoa svesti — otvaranje očiju, verbalna i motorička reakcija
Komponente i bodovanje GCS
| Komponenta | Odgovor | Bodovi |
|---|---|---|
| Otvaranje očiju (E) | Spontano | 4 |
| Na glas | 3 | |
| Na bol | 2 | |
| Nema odgovora | 1 | |
| Verbalni odgovor (V) | Orijentisan | 5 |
| Zbunjen | 4 | |
| Neprikladne reči | 3 | |
| Nerazumljivi zvuci | 2 | |
| Nema odgovora | 1 | |
| Motorički odgovor (M) | Izvršava naloge | 6 |
| Lokalizuje bol | 5 | |
| Povlačenje na bol | 4 | |
| Abnormalna fleksija | 3 | |
| Ekstenzija na bol | 2 | |
| Nema odgovora | 1 |
Interpretacija GCS po kategorijama u JIL
| GCS skor | Kategorija | Klinički kontekst u JIL |
|---|---|---|
| 13-15 | Laki poremećaj / budan pacijent | Razmatranje ekstubacije, delirijum skrining |
| 9-12 | Umereni poremećaj svesti | Nadzor, titracija sedacije |
| 3-8 | Koma / teški poremećaj | Neuromonitoring, razmatranje ICP |
Kada koristiti GCS u JIL
- Svakodnevna neurološka procena kod svih pacijenata sa poremećajem svesti, bez obzira na uzrok
- Praćenje oporavka stanja svesti tokom smanjivanja sedacije i analgezije
- Neurološka procena kod septične encefalopatije, hepatične encefalopatije i uremijske encefalopatije
- Procena stanja svesti nakon srčanog zastoja u sklopu protokola ciljanog upravljanja temperaturom (TTM)
- Dokumentacija neurološkog statusa za konzultacije (neurolog, neurohirurg) i medicinsku dokumentaciju
Ograničenja
- Sedativi i analgetici sistematski snižavaju sve tri komponente GCS. Skor je validan samo u odsustvu farmakološke supresije ili uz jasnu napomenu o primenjenim lekovima i dozama.
- Kod intubiranih pacijenata verbalna komponenta se ne može proceniti; GCS se beleži kao "E+M" uz napomenu "VT" (ventilator/tubus). Ukupni numerički skor tada nije standardan.
- Miorelaksansi onemogućavaju procenu motoričke komponente; GCS u tim okolnostima nije interpretabilan.
- Za detaljniji neuromonitoring intubiranih pacijenata u JIL, konsultujte smernice za primenu FOUR skale ili RASS/CAM-ICU za procenu sedacije i delirijuma.
- GCS ne procenjuje autonomne funkcije, zenične reflekse ni druge reflekse moždanog stabla.
Često postavljana pitanja
Kako se beleži GCS kod intubiranih pacijenata u JIL? Svaka komponenta se beleži posebno. Verbalna se označava kao "T" (tubus). Na primer: E2VTM4. Ukupni skor bez verbalne komponente nije direktno uporediv sa standardnim GCS i mora biti praćen napomenom. Pristupite informacijama o protokolu dokumentacije u Vašoj ustanovi.
Koji GCS skor se uzima u razmatranje pri odluci o ekstubaciji? Porast GCS-a, posebno motoričke i verbalne komponente, jedan je od parametara koji se prati pri planiranju ekstubacije. Konsultujte aktuelni protokol Vaše JIL za kompletan protokol odvajanja od respiratora koji obuhvata i neurološki status.
Da li GCS ima vrednost u praćenju septičke encefalopatije? Da, serijsko praćenje GCS koristi se za procenu dinamike septičke encefalopatije uz parametre sistemske infekcije. Konsultujte smernice Surviving Sepsis Campaign za sveobuhvatno zbrinjavanje sepse i septičkog šoka.
Izvori
- Teasdale G, Jennett B. Assessment of coma and impaired consciousness. A practical scale. Lancet. 1974;2(7872):81-84.
- Wijdicks EF, et al. Validation of a new coma scale: The FOUR score. Ann Neurol. 2005;58(4):585-593.
- Evans L, Rhodes A, Alhazzani W, et al. Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021. Intensive Care Med. 2021;47(11):1181-1247.
- Carney N, Totten AM, O'Reilly C, et al. Guidelines for the Management of Severe Traumatic Brain Injury, Fourth Edition. Neurosurgery. 2017;80(1):6-15.
