CHA2DS2-VA και HAS-BLED: Θρομβοεμβολικός και Αιμορραγικός Κίνδυνος
Η απόφαση για αντιπηκτική αγωγή στην κολπική μαρμαρυγή (ΚΜ) στηρίζεται στη στάθμιση δύο κινδύνων: του ισχαιμικού ΑΕΕ και της σοβαρής αιμορραγίας. Η CHA2DS2-VA ποσοτικοποιεί τον πρώτο και η HAS-BLED τον δεύτερο. Η HAS-BLED χρησιμεύει κυρίως για τον εντοπισμό διορθώσιμων παραγόντων αιμορραγίας και όχι για τον αποκλεισμό ασθενών από τη θεραπεία.
CHA₂DS₂-VA και CHADS₂
Εκτίμηση κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου σε ασθενείς με μη βαλβιδική κολπική μαρμαρυγή
OR
Περιφερική αγγειακή νόσος (PVD), συμπεριλαμβανομένων των εξής: διαλείπουσα χωλότητα, προηγούμενη επαναγγείωση για PVD, διαδερμική ή χειρουργική επέμβαση στην κοιλιακή αορτή και σύνθετη αορτική πλάκα στην απεικόνιση (που ορίζονται ως χαρακτηριστικά κινητικότητας, εξέλκωσης, σχηματισμού μίσχου ή πάχους ≥ 4 mm)
Η Κλίμακα HAS-BLED
| Γράμμα | Παράγοντας | Μόρια |
|---|---|---|
| H | Υπέρταση: ανεξέλεγκτη, συστολική > 160 mmHg | 1 |
| A | Διαταραγμένη νεφρική ή ηπατική λειτουργία (1 μόριο η καθεμία) | 1 ή 2 |
| S | Προηγούμενο ΑΕΕ | 1 |
| B | Ιστορικό σοβαρής αιμορραγίας ή προδιάθεση (π.χ. αναιμία, θρομβοπενία) | 1 |
| L | Ασταθές INR (TTR < 60%) σε ασθενείς υπό ανταγωνιστή βιταμίνης Κ | 1 |
| E | Ηλικία > 65 ετών | 1 |
| D | Φάρμακα (αντιαιμοπεταλιακά, ΜΣΑΦ) ή αλκοόλ ≥ 8 μονάδες/εβδομάδα (1 μόριο το καθένα) | 1 ή 2 |
Εύρος: 0–9. Βαθμολογία ≥ 3 υποδηλώνει υψηλό αιμορραγικό κίνδυνο.
Νεφρική δυσλειτουργία ορίζεται ως αιμοκάθαρση, μεταμόσχευση νεφρού ή κρεατινίνη ορού ≥ 200 μmol/L. Ηπατική δυσλειτουργία ορίζεται ως κίρρωση ή χολερυθρίνη > 2 × ULN μαζί με τρανσαμινάσες ή αλκαλική φωσφατάση > 3 × ULN.
Κοινοί Παράγοντες των Δύο Κλιμάκων
Η ηλικία, η υπέρταση και το προηγούμενο ΑΕΕ αυξάνουν τόσο τον θρομβοεμβολικό όσο και τον αιμορραγικό κίνδυνο. Επομένως, ένας ασθενής με υψηλή HAS-BLED έχει συνήθως και υψηλή CHA2DS2-VA. Σε αυτόν το απόλυτο όφελος της αντιπηκτικής αγωγής είναι συνήθως μεγαλύτερο.
Πρακτική Προσέγγιση
- Υπολογίστε την CHA2DS2-VA για να καθορίσετε την ένδειξη (≥ 2: σύσταση κατηγορίας I, 1: κατηγορίας IIa κατά ESC 2024).
- Εντοπίστε τους τροποποιήσιμους παράγοντες αιμορραγίας: ανεξέλεγκτη αρτηριακή πίεση, ταυτόχρονη χρήση ΜΣΑΦ ή αντιαιμοπεταλιακών χωρίς σαφή ένδειξη, κατανάλωση αλκοόλ, ασταθές INR.
- Διορθώστε ό,τι μπορεί να διορθωθεί και προτιμήστε DOAC έναντι ανταγωνιστή βιταμίνης Κ.
- Παρακολουθήστε πιο στενά τους ασθενείς με HAS-BLED ≥ 3 (π.χ. επανεκτίμηση σε 4–6 μήνες, αιμοσφαιρίνη, νεφρική λειτουργία).
Τι Δεν Πρέπει να Γίνεται
- Να διακόπτεται ή να μην ξεκινά αντιπηκτική αγωγή μόνο λόγω HAS-BLED ≥ 3
- Να αντικαθίσταται η αντιπηκτική αγωγή με ασπιρίνη, που δεν έχει αποδεδειγμένο όφελος και έχει παρόμοιο κίνδυνο αιμορραγίας
- Να θεωρείται ο κίνδυνος πτώσης από μόνος του αντένδειξη για αντιπηκτική αγωγή
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιον ασθενή δεν πρέπει να αντιπηκτικοποιήσω παρά την υψηλή CHA2DS2-VA; Σε ενεργό σοβαρή αιμορραγία, σε πρόσφατη ενδοκράνια αιμορραγία ή όταν υπάρχει μόνιμη αντένδειξη, εξετάζεται εναλλακτική στρατηγική, όπως η σύγκλειση του ωτίου του αριστερού κόλπου. Η απόφαση λαμβάνεται από διεπιστημονική ομάδα.
Ισχύει το L (ασταθές INR) σε ασθενείς υπό DOAC; Όχι. Το κριτήριο αφορά μόνο τους ανταγωνιστές βιταμίνης Κ. Σε ασθενείς υπό DOAC το L βαθμολογείται με 0.
Αναφέρουν οι οδηγίες ESC 2024 συγκεκριμένη κλίμακα αιμορραγικού κινδύνου; Οι οδηγίες 2024 δίνουν έμφαση στην αξιολόγηση των τροποποιήσιμων παραγόντων και δεν προκρίνουν μία κλίμακα. Η HAS-BLED παραμένει η πιο διαδεδομένη και επικυρωμένη στην κλινική πράξη.
Πηγές
- Pisters R, Lane DA, Nieuwlaat R, et al. A novel user-friendly score (HAS-BLED) to assess 1-year risk of major bleeding in patients with atrial fibrillation: the Euro Heart Survey. Chest. 2010;138(5):1093-1100.
- Van Gelder IC, Rienstra M, Bunting KV, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with the European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS). Eur Heart J. 2024;45(36):3314-3414.
- Man-Son-Hing M, Nichol G, Lau A, Laupacis A. Choosing antithrombotic therapy for elderly patients with atrial fibrillation who are at risk for falls. Arch Intern Med. 1999;159(7):677-685.
