CHA2DS2-VA σε Ηλικιωμένους και Χρόνια Νεφρική Νόσο
Κάθε ασθενής με κολπική μαρμαρυγή (ΚΜ) ηλικίας ≥ 75 ετών έχει εξ ορισμού CHA2DS2-VA τουλάχιστον 2. Άρα έχει σύσταση κατηγορίας I για αντιπηκτική αγωγή. Στην πράξη, οι ηλικιωμένοι και οι ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ) υποθεραπεύονται συχνά, λόγω ανησυχίας για αιμορραγία, πτώσεις ή λανθασμένης δοσολογίας. Η σελίδα αυτή συνοψίζει τα δεδομένα για ασφαλή εφαρμογή.
CHA₂DS₂-VA και CHADS₂
Εκτίμηση κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου σε ασθενείς με μη βαλβιδική κολπική μαρμαρυγή
OR
Περιφερική αγγειακή νόσος (PVD), συμπεριλαμβανομένων των εξής: διαλείπουσα χωλότητα, προηγούμενη επαναγγείωση για PVD, διαδερμική ή χειρουργική επέμβαση στην κοιλιακή αορτή και σύνθετη αορτική πλάκα στην απεικόνιση (που ορίζονται ως χαρακτηριστικά κινητικότητας, εξέλκωσης, σχηματισμού μίσχου ή πάχους ≥ 4 mm)
Ηλικιωμένοι Ασθενείς
- Ηλικία ≥ 75 ετών = 2 μόρια. Ο θρομβοεμβολικός κίνδυνος αυξάνεται απότομα με την ηλικία και το απόλυτο όφελος της αντιπηκτικής αγωγής είναι μεγαλύτερο
- Πτώσεις: Δεν αποτελούν από μόνες τους αντένδειξη. Σε ανάλυση απόφασης, ένας ασθενής θα έπρεπε να πέφτει περίπου 295 φορές τον χρόνο για να υπερτερεί ο κίνδυνος υποσκληρίδιου αιματώματος έναντι του οφέλους από τη βαρφαρίνη
- Ευπάθεια (frailty): Απαιτεί προσεκτική επιλογή δόσης, επανεξέταση πολυφαρμακίας και συχνότερη παρακολούθηση, όχι όμως αυτόματη αποχή από τη θεραπεία
- Πολύ ηλικιωμένοι (≥ 80 ετών) μη κατάλληλοι για πλήρη δόση: Στη μελέτη ELDERCARE-AF, σε ιαπωνικό πληθυσμό, η εντοξαμπάνη 15 mg μείωσε το ΑΕΕ έναντι εικονικού φαρμάκου, χωρίς στατιστικά σημαντική αύξηση της σοβαρής αιμορραγίας. Η δόση αυτή δεν είναι εγκεκριμένη ένδειξη στην ΕΕ
Κριτήρια Δόσης DOAC (ΠΧΠ)
| DOAC | Πλήρης δόση | Μειωμένη δόση | Κριτήρια μείωσης |
|---|---|---|---|
| Απιξαμπάνη | 5 mg × 2 | 2,5 mg × 2 | ≥ 2 από: ηλικία ≥ 80, βάρος ≤ 60 kg, κρεατινίνη ≥ 1,5 mg/dL (133 μmol/L). Ή CrCl 15–29 mL/min |
| Ριβαροξαμπάνη | 20 mg × 1 | 15 mg × 1 | CrCl 15–49 mL/min |
| Εντοξαμπάνη | 60 mg × 1 | 30 mg × 1 | CrCl 15–50 mL/min, βάρος ≤ 60 kg ή ορισμένοι αναστολείς P-gp |
| Νταμπιγκατράνη | 150 mg × 2 | 110 mg × 2 | Ηλικία ≥ 80 ή συγχορήγηση βεραπαμίλης. Να εξετάζεται σε 75–80 ετών, CrCl 30–50, υψηλό αιμορραγικό κίνδυνο |
Η νταμπιγκατράνη αντενδείκνυται σε CrCl < 30 mL/min. Οι αναστολείς του παράγοντα Xa δεν συνιστώνται σε CrCl < 15 mL/min. Η CrCl υπολογίζεται με τον τύπο Cockcroft-Gault.
Χρόνια Νεφρική Νόσος
- Η ΧΝΝ αυξάνει τόσο τον θρομβοεμβολικό όσο και τον αιμορραγικό κίνδυνο, αλλά δεν περιλαμβάνεται στην CHA2DS2-VA
- Σε CrCl 30–50 mL/min, τα DOAC διατηρούν το πλεονέκτημά τους έναντι της βαρφαρίνης στις μεγάλες μελέτες φάσης III
- Σε ΧΝΝ τελικού σταδίου ή αιμοκάθαρση τα δεδομένα είναι περιορισμένα και η απόφαση είναι εξατομικευμένη
- Κατά τον πρακτικό οδηγό EHRA, η νεφρική λειτουργία ελέγχεται τουλάχιστον ετησίως. Σε CrCl ≤ 60 mL/min ελέγχεται κάθε «CrCl/10» μήνες (π.χ. CrCl 40 → κάθε 4 μήνες)
Συχνές Ερωτήσεις
Γυναίκα 86 ετών, 55 kg, κρεατινίνη 1,1 mg/dL: ποια δόση απιξαμπάνης; Πληροί δύο κριτήρια (ηλικία ≥ 80 και βάρος ≤ 60 kg), οπότε ενδείκνυται 2,5 mg δύο φορές ημερησίως. Η υποδοσολογία χωρίς να πληρούνται τα κριτήρια της ΠΧΠ σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ΑΕΕ.
Να προτιμήσω ασπιρίνη σε ευπαθή ηλικιωμένο; Όχι. Η ασπιρίνη δεν προλαμβάνει αποτελεσματικά το ΑΕΕ στην ΚΜ και ο αιμορραγικός της κίνδυνος στους ηλικιωμένους δεν είναι αμελητέος. Οι οδηγίες ESC δεν συνιστούν αντιαιμοπεταλιακή μονοθεραπεία για πρόληψη ΑΕΕ.
Γιατί Cockcroft-Gault και όχι eGFR για τη δόση DOAC; Οι μελέτες φάσης III και οι ΠΧΠ των DOAC χρησιμοποίησαν CrCl κατά Cockcroft-Gault. Σε ηλικιωμένους με χαμηλό βάρος, ο eGFR συχνά υπερεκτιμά τη νεφρική λειτουργία έναντι της CrCl και μπορεί να οδηγήσει σε υπερδοσολογία.
Πηγές
- Van Gelder IC, Rienstra M, Bunting KV, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with the European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS). Eur Heart J. 2024;45(36):3314-3414.
- Steffel J, Collins R, Antz M, et al. 2021 European Heart Rhythm Association practical guide on the use of non-vitamin K antagonist oral anticoagulants in patients with atrial fibrillation. Europace. 2021;23(10):1612-1676.
- Okumura K, Akao M, Yoshida T, et al. Low-dose edoxaban in very elderly patients with atrial fibrillation. N Engl J Med. 2020;383(18):1735-1745.
- Man-Son-Hing M, Nichol G, Lau A, Laupacis A. Choosing antithrombotic therapy for elderly patients with atrial fibrillation who are at risk for falls. Arch Intern Med. 1999;159(7):677-685.
