eGFR σε Σακχαρώδη Διαβήτη και Υπέρταση: Παρακολούθηση
Ο σακχαρώδης διαβήτης και η αρτηριακή υπέρταση αποτελούν τις δύο συχνότερες αιτίες χρόνιας νεφρικής νόσου (ΧΝΝ) στην Ευρώπη. Η συστηματική παρακολούθηση eGFR και αλβουμινουρίας επιτρέπει έγκαιρη διάγνωση και έναρξη νεφροπροστατευτικής αγωγής. Το eGFR καθορίζει επίσης ποια αντιδιαβητικά φάρμακα μπορούν να ξεκινήσουν ή να συνεχιστούν.
GFR Υπολογισμός (CKD-EPI, MDRD Equation)
Εργαλείο για τον υπολογισμό του eGFR με την εξίσωση MDRD και την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας.
Σκρίνινγκ: eGFR και UACR
Η KDIGO 2022 για τον διαβήτη σε ΧΝΝ συνιστά ετήσιο έλεγχο eGFR και λόγου αλβουμίνης/κρεατινίνης ούρων (UACR):
- ΣΔ τύπου 2: από τη διάγνωση
- ΣΔ τύπου 1: από 5 έτη μετά τη διάγνωση
- Υπέρταση: κατά την αρχική αξιολόγηση και περιοδικά
| Κατηγορία αλβουμινουρίας | UACR (mg/g) | UACR (mg/mmol) |
|---|---|---|
| A1 — φυσιολογική έως ήπια αυξημένη | < 30 | < 3 |
| A2 — μέτρια αυξημένη | 30–300 | 3–30 |
| A3 — σοβαρά αυξημένη | > 300 | > 30 |
Η αυξημένη UACR πρέπει να επιβεβαιώνεται σε 2 από 3 δείγματα εντός 3–6 μηνών, καθώς η άσκηση, ο πυρετός και η λοίμωξη ουροποιητικού την αυξάνουν παροδικά.
Αντιδιαβητικά Φάρμακα ανά eGFR
| Φάρμακο | eGFR (mL/min/1,73 m²) | Σύσταση |
|---|---|---|
| Μετφορμίνη | ≥ 45 | Πλήρης δόση, έλεγχος eGFR ανά 3–6 μήνες όταν < 60 |
| Μετφορμίνη | 30–44 | Μείωση δόσης στο μισό, όχι νέα έναρξη |
| Μετφορμίνη | < 30 | Διακοπή |
| SGLT2 αναστολείς | ≥ 20 | Έναρξη για νεφροπροστασία, συνέχιση μέχρι έναρξη αιμοκάθαρσης |
| Φινερενόνη (ΣΔ2) | ≥ 25 με UACR ≥ 30 mg/g | Έναρξη εφόσον κάλιο φυσιολογικό |
Η γλυκαιμική δράση των SGLT2 αναστολέων μειώνεται σε χαμηλό eGFR, αλλά το νεφροπροστατευτικό και καρδιοπροστατευτικό όφελος διατηρείται.
Αναστολείς RAS και Αρτηριακή Πίεση
- Αναστολέας ΜΕΑ ή ARB συνιστάται σε ασθενείς με διαβήτη ή υπέρταση και αλβουμινουρία (A2–A3), τιτλοποιημένος στη μέγιστη ανεκτή δόση
- Η KDIGO 2021 προτείνει στόχο συστολικής πίεσης < 120 mmHg σε ενήλικες με ΧΝΝ, εφόσον είναι ανεκτός και η μέτρηση γίνεται με τυποποιημένη μέθοδο
- Δεν συνιστάται ο συνδυασμός ΜΕΑ + ARB ή αναστολέα ρενίνης
Αναμενόμενη Αρχική Πτώση eGFR
Κατά την έναρξη αναστολέα RAS ή SGLT2 αναστολέα παρατηρείται συχνά αιμοδυναμική, αναστρέψιμη πτώση eGFR. Η KDIGO προτείνει συνέχιση του αναστολέα RAS εκτός αν η κρεατινίνη αυξηθεί > 30 % εντός 4 εβδομάδων. Σε μεγαλύτερη αύξηση απαιτείται διερεύνηση (υπογκαιμία, ΜΣΑΦ, στένωση νεφρικής αρτηρίας).
Συχνές Ερωτήσεις
Πρέπει να διακοπεί ο SGLT2 αναστολέας αν το eGFR πέσει κάτω από 20; Όχι απαραίτητα. Η KDIGO προτείνει συνέχιση σε ασθενείς που ήδη λαμβάνουν SGLT2 αναστολέα, εφόσον είναι ανεκτός, μέχρι την έναρξη υποκατάστασης νεφρικής λειτουργίας.
Φυσιολογικό eGFR αλλά UACR 80 mg/g — υπάρχει ΧΝΝ; Ναι, εφόσον η αλβουμινουρία επιμένει > 3 μήνες. Κατάταξη G1–G2/A2 — αποτελεί ένδειξη για αναστολέα RAS και, σε ΣΔ2, για SGLT2 αναστολέα.
Πόσο συχνά ελέγχεται το eGFR σε εγκατεστημένη ΧΝΝ; Η συχνότητα εξαρτάται από τον συνδυασμό κατηγορίας G και A (heat map KDIGO): από 1 φορά ετησίως σε χαμηλό κίνδυνο έως 4 φορές ετησίως ή συχνότερα σε πολύ υψηλό κίνδυνο.
Πηγές
- Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) Diabetes Work Group. KDIGO 2022 Clinical Practice Guideline for Diabetes Management in Chronic Kidney Disease. Kidney Int. 2022;102(5S):S1–S127.
- Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) Blood Pressure Work Group. KDIGO 2021 Clinical Practice Guideline for the Management of Blood Pressure in Chronic Kidney Disease. Kidney Int. 2021;99(3S):S1–S87.
- Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney Int. 2024;105(4S):S117–S314.
