HOMA-IR: Μονάδες, Μετατροπή Ινσουλίνης και Δειγματοληψία
Τα περισσότερα σφάλματα στον HOMA-IR δεν οφείλονται στον τύπο αλλά σε λανθασμένες μονάδες ή σε προαναλυτικούς παράγοντες. Η ινσουλίνη αναφέρεται από τα εργαστήρια είτε σε µU/mL (mIU/L) είτε σε pmol/L, ενώ η γλυκόζη σε mg/dL ή mmol/L. Ένα λάθος μετατροπής μπορεί να εξαπλασιάσει το αποτέλεσμα.
HOMA-IR — Εκτίμηση αντίστασης ινσουλίνης
Υπολογισμός HOMA-IR για εκτίμηση ινσουλινοαντίστασης — βάσει γλυκόζης νηστείας και ινσουλίνης
Ο Τύπος και οι Σωστές Μονάδες
| Μονάδα γλυκόζης | Τύπος |
|---|---|
| mmol/L | HOMA-IR = Γλυκόζη (mmol/L) × Ινσουλίνη (µU/mL) ÷ 22,5 |
| mg/dL | HOMA-IR = Γλυκόζη (mg/dL) × Ινσουλίνη (µU/mL) ÷ 405 |
Και στους δύο τύπους η ινσουλίνη πρέπει να είναι σε µU/mL (ισοδύναμο με mIU/L).
Πίνακας Μετατροπών
| Μετατροπή | Συντελεστής |
|---|---|
| Γλυκόζη: mg/dL → mmol/L | ÷ 18 |
| Γλυκόζη: mmol/L → mg/dL | × 18 |
| Ινσουλίνη: pmol/L → µU/mL | ÷ 6 (ορισμένα εργαστήρια χρησιμοποιούν 6,945) |
| Ινσουλίνη: µU/mL → pmol/L | × 6 |
Παράδειγμα: Γλυκόζη 99 mg/dL, ινσουλίνη 72 pmol/L.
- Γλυκόζη = 99 ÷ 18 = 5,5 mmol/L
- Ινσουλίνη = 72 ÷ 6 = 12 µU/mL
- HOMA-IR = 5,5 × 12 ÷ 22,5 = 2,93
Αν η ινσουλίνη εισαχθεί κατά λάθος ως 72 µU/mL, το αποτέλεσμα θα ήταν 17,6 — τιμή που θα οδηγούσε σε εσφαλμένη διάγνωση σοβαρής ινσουλινοαντίστασης.
Προετοιμασία του Ασθενούς
- Νηστεία 8–12 ωρών (επιτρέπεται μόνο νερό)
- Πρωινή δειγματοληψία, ιδανικά 07:00–10:00
- Αποφυγή έντονης άσκησης και αλκοόλ το προηγούμενο 24ωρο
- Όχι κατά τη διάρκεια οξείας νόσου, λοίμωξης ή μετά από πρόσφατη χειρουργική επέμβαση
- Καταγραφή φαρμάκων που επηρεάζουν την ινσουλινοευαισθησία (γλυκοκορτικοειδή, αντιψυχωσικά δεύτερης γενιάς, θειαζίδες, μετφορμίνη, πιογλιταζόνη)
Προαναλυτικά και Αναλυτικά Σφάλματα
Αιμόλυση: τα ερυθρά αιμοσφαίρια περιέχουν ένζυμο αποικοδόμησης ινσουλίνης. Η αιμόλυση οδηγεί σε ψευδώς χαμηλή ινσουλίνη και υποεκτίμηση του HOMA-IR.
Καθυστέρηση φυγοκέντρησης: η γλυκόζη μειώνεται λόγω γλυκόλυσης σε μη φυγοκεντρημένο δείγμα, ενώ η ινσουλίνη αποικοδομείται. Συνιστάται ταχεία φυγοκέντρηση και διαχωρισμός ορού/πλάσματος.
Μέθοδος ινσουλίνης: οι ανοσοχημικές μέθοδοι διαφέρουν ως προς τη διασταυρούμενη αντιδραστικότητα με προϊνσουλίνη και ανάλογα ινσουλίνης. Η τυποποίηση των μεθόδων παραμένει ατελής, γι' αυτό οι τιμές HOMA-IR από διαφορετικά εργαστήρια δεν είναι απόλυτα συγκρίσιμες.
Παρεμβολή βιοτίνης: υψηλές δόσεις βιοτίνης μπορεί να επηρεάσουν ορισμένες ανοσομεθόδους που βασίζονται σε στρεπταβιδίνη-βιοτίνη.
Μεταβλητότητα ινσουλίνης: λόγω παλμικής έκκρισης, το αρχικό μοντέλο του Matthews χρησιμοποιούσε μέσο όρο τριών δειγμάτων νηστείας με απόσταση 5 λεπτών. Στην κλινική πράξη χρησιμοποιείται ένα δείγμα, με αντίστοιχα μεγαλύτερη μεταβλητότητα.
Πότε ο HOMA-IR Δεν Υπολογίζεται
- Ασθενείς υπό θεραπεία με ινσουλίνη
- ΣΔ τύπου 1
- Γλυκόζη νηστείας σε επίπεδα εγκατεστημένου μη ελεγχόμενου διαβήτη, όπου η ινσουλίνη αντανακλά κυρίως εξάντληση των β-κυττάρων
Συχνές Ερωτήσεις
Το εργαστήριο δίνει ινσουλίνη σε mIU/L — χρειάζεται μετατροπή; Όχι. Το mIU/L είναι αριθμητικά ισοδύναμο με το µU/mL και εισάγεται απευθείας στον τύπο.
Πρέπει να επαναληφθεί η μέτρηση σε οριακό αποτέλεσμα; Ναι, σε τιμές κοντά στο όριο ερμηνείας συνιστάται επανάληψη υπό τυποποιημένες συνθήκες και στο ίδιο εργαστήριο, πριν από κλινικά συμπεράσματα.
Πηγές
- Matthews DR, et al. Homeostasis model assessment: insulin resistance and beta-cell function from fasting plasma glucose and insulin concentrations in man. Diabetologia. 1985;28(7):412–419.
- Wallace TM, Levy JC, Matthews DR. Use and abuse of HOMA modeling. Diabetes Care. 2004;27(6):1487–1495.
- Miller WG, et al. Toward standardization of insulin immunoassays. Clin Chem. 2009;55(5):1011–1018.
