HOMA-IR σε Παιδιά και Εφήβους με Παχυσαρκία
Η παιδική παχυσαρκία συνοδεύεται συχνά από ινσουλινοαντίσταση, ηπατική στεάτωση και πρώιμες καρδιομεταβολικές διαταραχές. Ο HOMA-IR χρησιμοποιείται ευρέως σε παιδιατρικές μελέτες, όμως η ερμηνεία του στο παιδί διαφέρει σημαντικά από τον ενήλικα. Η εφηβεία, το φύλο και η εθνικότητα επηρεάζουν έντονα τις τιμές.
HOMA-IR — Εκτίμηση αντίστασης ινσουλίνης
Υπολογισμός HOMA-IR για εκτίμηση ινσουλινοαντίστασης — βάσει γλυκόζης νηστείας και ινσουλίνης
Επίδραση της Εφηβείας
Κατά την εφηβεία παρατηρείται φυσιολογική, παροδική ινσουλινοαντίσταση, που οφείλεται κυρίως στην αύξηση της αυξητικής ορμόνης και του IGF-1:
- Η ευαισθησία στην ινσουλίνη μειώνεται περίπου κατά 30 % από το στάδιο Tanner I προς τα μέσα στάδια της εφηβείας
- Η ινσουλινοαντίσταση κορυφώνεται γύρω στο στάδιο Tanner III και υποχωρεί προς το τέλος της εφηβείας
- Ο HOMA-IR τείνει να είναι υψηλότερος στα κορίτσια σε σχέση με τα αγόρια της ίδιας ηλικίας
Κατά συνέπεια, ένα όριο που ισχύει για ενήλικες (π.χ. 2,5) δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτούσιο σε εφήβους.
Κατώφλια στη Βιβλιογραφία
Δεν υπάρχει καθολικά αποδεκτό παιδιατρικό όριο. Ενδεικτικά:
| Μελέτη / πληθυσμός | Προτεινόμενο όριο HOMA-IR |
|---|---|
| Keskin 2005, παχύσαρκα παιδιά και έφηβοι (Τουρκία) | 3,16 |
| Διάφορες ευρωπαϊκές μελέτες | 2,5–4,0 ανάλογα με ηλικία και στάδιο Tanner |
Τα όρια εξαρτώνται από τη μέθοδο μέτρησης ινσουλίνης του εκάστοτε εργαστηρίου και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως διαγνωστικά κριτήρια.
Τι Συνιστούν οι Κατευθυντήριες
- Η ομόφωνη δήλωση για την ινσουλινοαντίσταση στα παιδιά (2010) κατέληξε ότι δεν τεκμηριώνεται ρουτίνα σκρίνινγκ ινσουλινοαντίστασης σε παιδιά με παχυσαρκία
- Η Endocrine Society (2017) συνιστά να μη μετράται η ινσουλίνη κατά την αξιολόγηση παιδιών και εφήβων με παχυσαρκία, λόγω μεταβλητότητας και έλλειψης θεραπευτικών συνεπειών
- Αντί αυτού, προτείνεται σκρίνινγκ για τις επιπλοκές: HbA1c ή γλυκόζη νηστείας/OGTT για προδιαβήτη και διαβήτη, λιπιδαιμικό προφίλ, ALT για ηπατική στεάτωση, αρτηριακή πίεση
Πότε ο HOMA-IR Έχει Χρησιμότητα
- Ερευνητικά πρωτόκολλα και μελέτες παρέμβασης στην παιδική παχυσαρκία
- Παρακολούθηση ανταπόκρισης σε εντατικό πρόγραμμα αλλαγής τρόπου ζωής σε εξειδικευμένα κέντρα
- Συμπληρωματική εκτίμηση σε κορίτσια με υποψία PCOS ή σε παιδιά με acanthosis nigricans, χωρίς να καθορίζει μόνος τη θεραπεία
Κλινικά Σημεία Ινσουλινοαντίστασης στο Παιδί
- Acanthosis nigricans (αυχένας, μασχάλες)
- Κεντρική παχυσαρκία, αυξημένη περίμετρος μέσης για ηλικία
- Οικογενειακό ιστορικό ΣΔ τύπου 2 ή διαβήτης κύησης της μητέρας
- Πρόωρη αδρεναρχή, υπερανδρογονισμός σε κορίτσια
Συχνές Ερωτήσεις
Έφηβος 13 ετών με HOMA-IR 4,2 και φυσιολογική HbA1c — χρειάζεται μετφορμίνη; Όχι με βάση μόνο τον HOMA-IR. Η βάση της αντιμετώπισης είναι η αλλαγή τρόπου ζωής. Η φαρμακευτική αγωγή εξετάζεται σε διαγνωσμένο προδιαβήτη ή διαβήτη, σύμφωνα με τις παιδιατρικές κατευθυντήριες.
Θα ομαλοποιηθεί ο HOMA-IR μετά την εφηβεία; Το εφηβικό τμήμα της ινσουλινοαντίστασης υποχωρεί, όμως το τμήμα που οφείλεται στην παχυσαρκία επιμένει όσο παραμένει το υπερβάλλον βάρος.
Πηγές
- Levy-Marchal C, et al. Insulin resistance in children: consensus, perspective, and future directions. J Clin Endocrinol Metab. 2010;95(12):5189–5198.
- Styne DM, et al. Pediatric Obesity—Assessment, Treatment, and Prevention: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2017;102(3):709–757.
- Keskin M, et al. Homeostasis model assessment is more reliable than the fasting glucose/insulin ratio and quantitative insulin sensitivity check index for assessing insulin resistance among obese children and adolescents. Pediatrics. 2005;115(4):e500–e503.
