Παρακολούθηση LDL υπό Στατίνη: Πότε Επανελέγχεται το Λιπιδαιμικό
Η υπολογισμένη LDL χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της απόκρισης στη θεραπεία με στατίνη και για τον έλεγχο της επίτευξης του στόχου. Οι κατευθυντήριες οδηγίες ESC/EAS 2019 προτείνουν συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ελέγχου λιπιδίων και ασφάλειας. Η συνεπής μέθοδος υπολογισμού είναι απαραίτητη για αξιόπιστη σύγκριση των τιμών στον χρόνο.
Υπολογισμός LDL Χοληστερόλης (Τύπος Friedewald)
Κλινικός υπολογισμός της LDL-C βάσει της ολικής χοληστερόλης, HDL και τριγλυκεριδίων.
LDL χοληστερόλη
Μη HDL χοληστερόλη
Χρονοδιάγραμμα Παρακολούθησης κατά ESC/EAS 2019
| Εξέταση | Πότε |
|---|---|
| Λιπίδια | Πριν από την έναρξη (τουλάχιστον 2 μετρήσεις με απόσταση 1–12 εβδομάδων, εκτός αν χρειάζεται άμεση θεραπεία) |
| 8 (± 4) εβδομάδες μετά την έναρξη ή την αλλαγή δόσης, έως την επίτευξη του στόχου | |
| Στη συνέχεια ετησίως, ή συχνότερα σε ζητήματα συμμόρφωσης | |
| ALT | Πριν από την έναρξη και μία φορά 8–12 εβδομάδες μετά την έναρξη ή την αύξηση δόσης |
| Ρουτίνα έλεγχος στη συνέχεια δεν συνιστάται | |
| CK | Πριν από την έναρξη. Ρουτίνα έλεγχος δεν συνιστάται. Μέτρηση σε μυαλγίες |
Αν η ALT είναι < 3 × ULN, η αγωγή συνεχίζεται. Αν είναι > 3 × ULN, επιβεβαιώνεται με επανάληψη και εξετάζεται μείωση της δόσης ή διακοπή.
Νηστεία ή Όχι;
Σύμφωνα με τη συναινετική δήλωση EAS/EFLM, το λιπιδαιμικό προφίλ δεν απαιτεί νηστεία ως ρουτίνα. Μετά από ένα συνηθισμένο γεύμα η LDL μειώνεται ελάχιστα, κατά περίπου 0,2 mmol/L (≈ 8 mg/dL), ποσό χωρίς κλινική σημασία. Νηστεία συνιστάται όταν τα τριγλυκερίδια μη νηστείας είναι > 5 mmol/L (440 mg/dL), σε υπερτριγλυκεριδαιμία υπό παρακολούθηση και σε επανέλεγχο οριακών τιμών.
Αξιολόγηση Απόκρισης
- Υπολογίστε την ποσοστιαία μείωση από την τιμή πριν από τη θεραπεία, όχι μόνο την απόλυτη τιμή
- Με στατίνη υψηλής έντασης αναμένεται μείωση περίπου 50%
- Μείωση < 15–20% υποδηλώνει συνήθως κακή συμμόρφωση και σπανιότερα γενετική αντοχή
Διερεύνηση Ανεπαρκούς Απόκρισης
- Συμμόρφωση: η συχνότερη αιτία. Συζητήστε ανεπιθύμητες ενέργειες και φόβους του ασθενούς
- Μέθοδος: βεβαιωθείτε ότι οι τιμές πριν και μετά υπολογίστηκαν με τον ίδιο τρόπο
- Δευτεροπαθή αίτια: υποθυρεοειδισμός, νεφρωσικό σύνδρομο, χολόσταση, φάρμακα
- Υψηλά τριγλυκερίδια ή πολύ χαμηλή LDL: εξετάστε τον τύπο Martin-Hopkins ή την άμεση μέτρηση
- Υψηλή Lp(a): η χοληστερόλη της Lp(a) περιλαμβάνεται στην υπολογισμένη LDL και δεν επηρεάζεται από τις στατίνες
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορώ να ελέγξω το λιπιδαιμικό 2 εβδομάδες μετά την έναρξη στατίνης; Η μέγιστη μείωση της LDL εμφανίζεται μέσα σε 4–6 εβδομάδες περίπου. Ο πρώιμος έλεγχος μπορεί να υποεκτιμήσει την τελική απόκριση. Το ESC προτείνει έλεγχο στις 8 (± 4) εβδομάδες.
Χρειάζεται ρουτίνα έλεγχος CK σε ασυμπτωματικό ασθενή; Όχι. Η CK μετράται πριν από την έναρξη, ιδίως σε ασθενείς υψηλού κινδύνου για μυοπάθεια, και όταν εμφανιστούν μυϊκά συμπτώματα.
Αλλάζει η στατίνη τα τριγλυκερίδια και επηρεάζει έτσι τον υπολογισμό; Οι στατίνες μειώνουν μέτρια τα τριγλυκερίδια. Επειδή ο τύπος Friedewald χρησιμοποιεί τα τριγλυκερίδια, οι αλλαγές τους επηρεάζουν ελαφρά την υπολογισμένη LDL. Σε τριγλυκερίδια < 150 mg/dL η επίδραση είναι μικρή.
Πηγές
- Mach F, Baigent C, Catapano AL, et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. Eur Heart J. 2020;41(1):111-188.
- Nordestgaard BG, Langsted A, Mora S, et al. Fasting is not routinely required for determination of a lipid profile: clinical and laboratory implications including flagging at desirable concentration cut-points—a joint consensus statement from the European Atherosclerosis Society and European Federation of Clinical Chemistry and Laboratory Medicine. Eur Heart J. 2016;37(25):1944-1958.
- Martin SS, Blaha MJ, Elshazly MB, et al. Comparison of a novel method vs the Friedewald equation for estimating low-density lipoprotein cholesterol levels from the standard lipid profile. JAMA. 2013;310(19):2061-2068.
