Non-HDL Χοληστερόλη: Υπολογισμός και Στόχοι ESC/EAS
Η non-HDL χοληστερόλη αντιπροσωπεύει το σύνολο της χοληστερόλης που μεταφέρεται από αθηρογόνες λιποπρωτεΐνες που περιέχουν apoB: LDL, VLDL, υπολείμματα λιποπρωτεϊνών (remnants) και Lp(a). Υπολογίζεται εύκολα από το συνηθισμένο λιπιδαιμικό προφίλ. Οι κατευθυντήριες οδηγίες ESC/EAS 2019 τη χρησιμοποιούν ως δευτερεύοντα θεραπευτικό στόχο, κυρίως όταν τα τριγλυκερίδια είναι αυξημένα.
Υπολογισμός LDL Χοληστερόλης (Τύπος Friedewald)
Κλινικός υπολογισμός της LDL-C βάσει της ολικής χοληστερόλης, HDL και τριγλυκεριδίων.
LDL χοληστερόλη
Μη HDL χοληστερόλη
Υπολογισμός
non-HDL-C = Ολική χοληστερόλη − HDL χοληστερόλη
- Δεν απαιτεί τριγλυκερίδια ούτε δείγμα νηστείας
- Παραμένει αξιόπιστη ακόμη και όταν τα τριγλυκερίδια είναι > 400 mg/dL (4,5 mmol/L), όπου ο τύπος Friedewald δεν εφαρμόζεται
- Μετατροπή μονάδων: mg/dL ÷ 38,67 = mmol/L
Παράδειγμα: Ολική χοληστερόλη 220 mg/dL, HDL 40 mg/dL, τριγλυκερίδια 350 mg/dL. Friedewald LDL = 220 − 40 − 70 = 110 mg/dL. Non-HDL = 180 mg/dL. Η διαφορά των 70 mg/dL αντανακλά τη χοληστερόλη των πλούσιων σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεϊνών.
Στόχοι non-HDL κατά ESC/EAS 2019
| Κατηγορία κινδύνου | Στόχος LDL-C | Στόχος non-HDL-C |
|---|---|---|
| Πολύ υψηλός | < 1,4 mmol/L (55 mg/dL) | < 2,2 mmol/L (85 mg/dL) |
| Υψηλός | < 1,8 mmol/L (70 mg/dL) | < 2,6 mmol/L (100 mg/dL) |
| Μέτριος | < 2,6 mmol/L (100 mg/dL) | < 3,4 mmol/L (130 mg/dL) |
Οι στόχοι non-HDL είναι κατά προσέγγιση 0,8 mmol/L (30 mg/dL) πάνω από τους αντίστοιχους στόχους LDL. Η διαφορά αντιστοιχεί στη χοληστερόλη VLDL σε τριγλυκερίδια περίπου 150 mg/dL.
Πότε Προτιμάται η non-HDL
- Υπερτριγλυκεριδαιμία (τριγλυκερίδια > 2,3 mmol/L ή 200 mg/dL)
- Σακχαρώδης διαβήτης, μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, όπου αφθονούν τα remnants
- Πολύ χαμηλή LDL υπό θεραπεία, όπου ο τύπος Friedewald υποεκτιμά την LDL
- Δείγματα μη νηστείας
Η apoB είναι ισοδύναμη ή λίγο καλύτερη δείκτης κινδύνου, αλλά δεν μετράται παντού. Η non-HDL είναι μια δωρεάν εναλλακτική από το υπάρχον λιπιδαιμικό προφίλ.
Περιορισμοί
- Δεν ξεχωρίζει την LDL από τα remnants, που μπορεί να έχουν διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση
- Σε υπερχυλομικροναιμία (τριγλυκερίδια > 10 mmol/L) περιλαμβάνει και χυλομικρά, με μικρότερη αθηρογόνο σημασία
- Οι κλινικές μελέτες των υπολιπιδαιμικών φαρμάκων έχουν ως πρωτεύον καταληκτικό σημείο την LDL, όχι τη non-HDL
Συχνές Ερωτήσεις
Ασθενής πολύ υψηλού κινδύνου με LDL 52 mg/dL και non-HDL 110 mg/dL: είναι εντός στόχου; Ο στόχος LDL επιτυγχάνεται, αλλά ο στόχος non-HDL (< 85 mg/dL) όχι. Αυτό δείχνει υπολειπόμενο κίνδυνο από πλούσιες σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεΐνες. Οι επόμενες κινήσεις είναι βελτίωση του τρόπου ζωής, ρύθμιση του διαβήτη και εξέταση ικοσαπεντικού αιθυλεστέρα σε επιλεγμένους ασθενείς.
Χρειάζεται νηστεία για τη non-HDL; Όχι. Η ολική και η HDL χοληστερόλη μεταβάλλονται ελάχιστα μετά το γεύμα, οπότε η non-HDL είναι κατάλληλη για δείγματα μη νηστείας.
Αντικαθιστά η non-HDL την LDL ως πρωτεύοντα στόχο; Κατά ESC/EAS 2019 η LDL παραμένει ο πρωτεύων στόχος και η non-HDL δευτερεύων. Σε υψηλά τριγλυκερίδια η non-HDL αποκτά μεγαλύτερη κλινική βαρύτητα.
Πηγές
- Mach F, Baigent C, Catapano AL, et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. Eur Heart J. 2020;41(1):111-188.
- Nordestgaard BG, Langsted A, Mora S, et al. Fasting is not routinely required for determination of a lipid profile: clinical and laboratory implications including flagging at desirable concentration cut-points—a joint consensus statement from the European Atherosclerosis Society and European Federation of Clinical Chemistry and Laboratory Medicine. Eur Heart J. 2016;37(25):1944-1958.
- Friedewald WT, Levy RI, Fredrickson DS. Estimation of the concentration of low-density lipoprotein cholesterol in plasma, without use of the preparative ultracentrifuge. Clin Chem. 1972;18(6):499-502.
