PESI στον Αλγόριθμο ESC 2019: Στρωματοποίηση Κινδύνου ΠΕ
Οι κατευθυντήριες ESC 2019 για οξεία πνευμονική εμβολή τοποθετούν τον PESI και sPESI στο επίκεντρο της στρωματοποίησης κινδύνου σε αιμοδυναμικά σταθερούς ασθενείς. Ο αλγόριθμος ενσωματώνει κλινική αξιολόγηση (PESI), απεικονιστικά ευρήματα (υπερηχοκαρδιογράφημα/CT) και βιοδείκτες.
PESI — Δείκτης βαρύτητας πνευμονικής εμβολής
Ταξινόμηση κινδύνου σε οξεία PE — πλήρης PESI κλίμακα (Κατηγορίες I–V), βάσει ESC
Demographic characteristics
Comorbid illnesses
Clinical findings
Τέσσερις Κατηγορίες Κινδύνου κατά ESC 2019
Υψηλός Κίνδυνος
- Κριτήριο: Αιμοδυναμική αστάθεια (καταπληξία, υπόταση — ΣΑΠ < 90 mmHg ή πτώση > 40 mmHg > 15 λεπτά)
- PESI: Δεν απαιτείται — ο κίνδυνος είναι υψηλός εξ ορισμού
- Δράση: Άμεση επαναιμάτωση (συστηματική θρομβόλυση ή καθετήρας)
Μέτριος-Υψηλός Κίνδυνος
- Κριτήρια: Αιμοδυναμικά σταθερός + PESI III–V ή sPESI ≥ 1 + ΔΚ δυσλειτουργία (υπερηχοκαρδιογράφημα/CT) ΚΑΙ αυξημένη τροπονίνη
- Δράση: Νοσηλεία — εντατική παρακολούθηση — «διάσωση» θρομβόλυση αν επιδεινωθεί
Μέτριος-Χαμηλός Κίνδυνος
- Κριτήρια: PESI III–V ή sPESI ≥ 1 + ένα ή κανένα (ΔΚ δυσλειτουργία ή αυξημένη τροπονίνη)
- Δράση: Νοσηλεία — τυπική αντιπηκτική αγωγή — παρακολούθηση
Χαμηλός Κίνδυνος
- Κριτήρια: PESI I–II ή sPESI = 0 + χωρίς ΔΚ δυσλειτουργία + αρνητικοί βιοδείκτες
- Δράση: Πρώιμη έξοδος ή εξωνοσοκομειακή αγωγή σε επιλεγμένους ασθενείς
Ρόλος της Δεξιοκοιλιακής Δυσλειτουργίας
Υπερηχοκαρδιογραφικά κριτήρια ΔΚ δυσλειτουργίας:
- Λόγος ΔΚ/ΑΚ > 0,9 σε τομή 4 κοιλιών
- ΔΚ υποκινησία
- TAPSE < 16 mm
CT κριτήρια:
- Λόγος ΔΚ/ΑΚ > 0,9 σε αξονική τομή
Βιοδείκτες στη Στρωματοποίηση
| Βιοδείκτης | Κατώφλι θετικότητας | Σημασία |
|---|---|---|
| Τροπονίνη | hs-TnT > 14 ng/L (ή > ανώτερο όριο) | Μυοκαρδιακή βλάβη |
| NT-proBNP | ≥ 600 ng/L | Πρόσθετη προγνωστική πληροφορία |
| Γαλακτικό | > 2 mmol/L | Ιστική υποαιμάτωση |
Πρακτικός Αλγόριθμος
Επιβεβαιωμένη ΠΕ
↓
Αιμοδυναμική αστάθεια;
ΝΑΙ → Υψηλός κίνδυνος → Επαναιμάτωση
ΟΧΙ ↓
PESI I–II ή sPESI = 0;
ΝΑΙ → Χαμηλός κίνδυνος → Εξωνοσοκομειακή/πρώιμη έξοδος
ΟΧΙ ↓
ΔΚ δυσλειτουργία + αυξημένη τροπονίνη;
ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ → Μέτριος-Υψηλός → Παρακολούθηση + έτοιμοι για επαναιμάτωση
ΕΝΑ Ή ΚΑΝΕΝΑ → Μέτριος-Χαμηλός → Τυπική αντιπηκτική αγωγή
Συχνές Ερωτήσεις
Απαιτείται υπερηχοκαρδιογράφημα σε όλους τους ασθενείς με ΠΕ και PESI III; Σε PESI III διαφοροποιεί μέτριο-υψηλό από μέτριο-χαμηλό κίνδυνο. Σε PESI I–II χωρίς θετικούς βιοδείκτες είναι λιγότερο προτεραιοτικό.
Πότε να χορηγηθεί «διάσωση» θρομβόλυση; Σε κλινική επιδείνωση (αύξηση καρδιακής συχνότητας, υπόταση, επιδείνωση SpO₂) παρά την αντιπηκτική αγωγή. Απαιτείται πολυεπιστημονική εκτίμηση.
Είναι το NT-proBNP μέρος του ορισμού του μέτριου-υψηλού κινδύνου; Όχι — κατά ESC 2019 ο μέτριος-υψηλός κίνδυνος ορίζεται από ΔΚ δυσλειτουργία (υπερηχοκαρδιογράφημα/CT) και αυξημένη τροπονίνη. Το NT-proBNP παρέχει πρόσθετη προγνωστική πληροφορία.
Πηγές
- Konstantinides SV, et al. 2019 ESC Guidelines for the diagnosis and management of acute pulmonary embolism. Eur Heart J. 2020;41(4):543–603.
- Meyer G, et al. Fibrinolysis for patients with intermediate-risk pulmonary embolism. N Engl J Med. 2014;370(15):1402–1411.
