SCORE2 και Κάπνισμα: Επίδραση της Διακοπής στον Καρδιαγγειακό Κίνδυνο
Το κάπνισμα είναι ο σημαντικότερος τροποποιήσιμος παράγοντας στο SCORE2, ιδίως σε νεότερες ηλικίες. Η σύγκριση του αποτελέσματος ως «καπνιστής» και ως «μη καπνιστής» δείχνει με απλό τρόπο στον ασθενή το δυνητικό όφελος της διακοπής. Οι κατευθυντήριες οδηγίες ESC 2021 συνιστούν τη διακοπή κάθε μορφής καπνού σε όλους τους καπνιστές (σύσταση κλάσης I).
Αριθμομηχανή SCORE2 και SCORE2-OP – 10ετής καρδιαγγειακός κίνδυνος (ESC 2021)
Estimation of 10-year cardiovascular risk, treatment goals
• Low-risk countries: Belgium, Denmark, France, Israel, Luxembourg, Norway, Spain, Switzerland, the Netherlands, and the United Kingdom;
• Moderate-risk countries: Austria, Cyprus, Finland, Germany, Greece, Iceland, Ireland, Italy, Malta, Portugal, San Marino, Slovenia, and Sweden;
• High-risk countries: Albania, Bosnia and Herzegovina, Croatia, Czech Republic, Estonia, Hungary, Kazakhstan, Poland, Slovakia, and Turkey;
• Very-high-risk countries: Algeria, Armenia, Azerbaijan, Belarus, Bulgaria, Egypt, Georgia, Kyrgyzstan, Latvia, Lebanon, Libya, Lithuania, Montenegro, Morocco, Republic of Moldova, Romania, Russian Federation, Serbia, Syria, TFYR (Macedonia), Tunisia, Ukraine, and Uzbekistan.
SCORE2: 10-year cardiovascular risk
Πώς Καταγράφεται το Κάπνισμα στο SCORE2
- Η μεταβλητή είναι δυαδική: τρέχων καπνιστής ή μη καπνιστής
- Στα αρχικά μοντέλα, ως τρέχων καπνιστής ορίζεται συνήθως όποιος κάπνιζε κατά την εκτίμηση· οι πρώην καπνιστές καταγράφονται ως μη καπνιστές
- Η ποσότητα (πακέτα-έτη) δεν λαμβάνεται υπόψη, αν και ο κίνδυνος αυξάνεται με την έκθεση
- Η σχετική επίδραση του καπνίσματος στο μοντέλο εξασθενεί με την ηλικία, ενώ ο απόλυτος κίνδυνος αυξάνεται
Επανυπολογισμός ως Μη Καπνιστής: Τι Σημαίνει
Ο υπολογισμός του SCORE2 με την ένδειξη «μη καπνιστής» δείχνει τον εκτιμώμενο κίνδυνο ενός ατόμου με τα ίδια χαρακτηριστικά που δεν καπνίζει. Αποτελεί χρήσιμο εργαλείο επικοινωνίας, με δύο επιφυλάξεις:
- Η μείωση του κινδύνου μετά τη διακοπή είναι προοδευτική και δεν επιτυγχάνεται αμέσως
- Μελέτες κοορτής δείχνουν ότι ο καρδιαγγειακός κίνδυνος μειώνεται σημαντικά ήδη μέσα στα πρώτα έτη μετά τη διακοπή, αλλά μπορεί να χρειαστούν πολλά έτη για να προσεγγίσει εκείνον των ατόμων που δεν κάπνισαν ποτέ
Η διακοπή ωφελεί σε κάθε ηλικία, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων.
Παρεμβάσεις Διακοπής Καπνίσματος
| Παρέμβαση | Σχόλιο |
|---|---|
| Σύντομη συμβουλευτική σε κάθε επίσκεψη | Προσέγγιση «Ρωτώ – Συμβουλεύω – Βοηθώ», αποτελεσματική και χαμηλού κόστους |
| Υποκατάστατα νικοτίνης | Συνδυασμός μακράς και βραχείας δράσης αυξάνει την αποτελεσματικότητα |
| Βαρενικλίνη | Από τις πιο αποτελεσματικές φαρμακευτικές επιλογές |
| Βουπροπιόνη | Εναλλακτική επιλογή |
| Κυτισίνη | Αποτελεσματική, διαθέσιμη σε ορισμένες χώρες |
| Εξειδικευμένα ιατρεία διακοπής | Για ασθενείς με υψηλή εξάρτηση ή προηγούμενες αποτυχίες |
Ο συνδυασμός φαρμακευτικής αγωγής και συμβουλευτικής υποστήριξης επιτυγχάνει υψηλότερα ποσοστά διακοπής από κάθε παρέμβαση μεμονωμένα.
Ηλεκτρονικά Τσιγάρα και Θερμαινόμενος Καπνός
Οι οδηγίες ESC 2021 αναφέρουν ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορεί να βοηθήσουν ορισμένους καπνιστές στη διακοπή, αλλά δεν είναι απαλλαγμένα από κινδύνους και η ταυτόχρονη χρήση με συμβατικά τσιγάρα πρέπει να αποθαρρύνεται. Τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού θεωρούνται προϊόντα καπνού και δεν ισοδυναμούν με διακοπή.
Συχνές Ερωτήσεις
Ασθενής που διέκοψε το κάπνισμα πριν από 6 μήνες καταγράφεται ως καπνιστής; Στο SCORE2 καταγράφεται ως μη καπνιστής. Επειδή όμως ο κίνδυνος δεν μειώνεται αμέσως, το αποτέλεσμα μπορεί να υποεκτιμά τον πραγματικό κίνδυνο πρόσφατων πρώην καπνιστών, κάτι που λαμβάνεται υπόψη στην κλινική κρίση.
Είναι χρήσιμη η μείωση του αριθμού τσιγάρων αντί για πλήρη διακοπή; Η μείωση έχει πολύ μικρότερο όφελος, επειδή η σχέση καπνίσματος και καρδιαγγειακού κινδύνου δεν είναι γραμμική — ακόμη και λίγα τσιγάρα ημερησίως αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο. Στόχος είναι η πλήρης διακοπή.
Πηγές
- Visseren FLJ, et al. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. Eur Heart J. 2021;42(34):3227–3337.
- Duncan MS, et al. Association of Smoking Cessation With Subsequent Risk of Cardiovascular Disease. JAMA. 2019;322(7):642–650.
- Mons U, et al. Impact of smoking and smoking cessation on cardiovascular events and mortality among older adults: meta-analysis of individual participant data from prospective cohort studies of the CHANCES consortium. BMJ. 2015;350:h1551.
- Hackshaw A, et al. Low cigarette consumption and risk of coronary heart disease and stroke: meta-analysis of 141 cohort studies in 55 study reports. BMJ. 2018;360:j5855.
