GFR i Indikacije za Zamjensku Bubrežnu Terapiju
Zamjenska bubrežna terapija (ZBT) — hemodijaliza (HD), peritonealna dijaliza (PD) ili transplantacija bubrega — indicirana je u terminalnoj bubrežnoj bolesti (TBB). eGFR je ključni parametar, ali nije jedini kriterij za pokretanje ZBT-a. Klinički simptomi i znakovi uremije, volumenski status i metaboličke komplikacije su jednako odlučujući.
Indikacije za Pokretanje Dijalize
Hitne indikacije (AEIOU):
| Slovo | Indikacija |
|---|---|
| A | Acidoza (metabolička) — pH < 7,1 |
| E | Elektrolitski poremećaj (hiperkalijemija) > 6,5 mmol/L refraktornom na terapiju |
| I | Intoksikacija (dijalizabilni toksini — metanol, etilen glikol, salicilati) |
| O | Overload (volumensko opterećenje) — plućni edem refrakt. na diuretike |
| U | Uremija (perikarditis, encefalopatija, krvarenje) |
Elekttivna indikacija:
- eGFR < 10-15 mL/min uz simptome uremije (mučnina, povraćanje, svrbež, fatigue, kognitivno oštećenje)
- eGFR < 6-8 mL/min bez simptoma — razmotriti preventivno uvođenje ZBT-a
GFR u Planiranju Pripreme za ZBT
| eGFR (mL/min/1,73 m²) | Preporučene aktivnosti |
|---|---|
| 20-30 (G4) | Edukacija bolesnika o modalitetima ZBT-a; konzultacija transplantacije |
| 10-20 (G4-5) | Priprema za ZBT: AV fistula (HD) ili CAPD kateter; lista čekanja transplantacije |
| < 10-15 (G5) | Uvođenje ZBT-a uz uremijske simptome |
eGFR (CKD-EPI, MDRD)
Procijenjena brzina glomerularne filtracije
Modaliteti Zamjenske Bubrežne Terapije
| Modalitet | Prednosti | Nedostaci |
|---|---|---|
| Hemodijaliza (3×/tjedno) | Visok klirens toksina; nadziran medicinskim timom | Vascular access; ograničenja slobode |
| Peritonealna dijaliza (CAPD/APD) | Kontinuirana (blaga); veća sloboda; bolje čuva RBF | Peritonitis rizik; trbušni kateter |
| Transplantacija bubrega | Jedina kurativna opcija; najbolja kvaliteta života | Dugo čekanje; imunosupresija |
Ograničenja
- eGFR sam po sebi nije dovoljan za odluku o pokretanju ZBT-a — klinička procjena uremijskog sindroma je prioritetnija
- Brza progresija KBB (> 5 mL/min/god.) može indicirati raniji razvoj AV fistule čak i pri eGFR > 20 mL/min
- Transplantacija se razmatranje počinje dok je bolesnik još na dijalizi ili preventivno (pre-emptive transplantation) pri eGFR 10-15 mL/min
Često Postavljana Pitanja
Mora li bolesnik s eGFR 8 mL/min odmah početi dijalizom?
Ne nužno — ako nema uremijskih simptoma, acidoze ni hiperkalijemije, konzervativno liječenje je prihvatljivo uz blisko praćenje. Svakodnevno procjenjivati simptome i metaboličke parametre.
Je li transplantacija moguća bez prethodne dijalize?
Da — pre-emptive transplantacija (prije počeka dijalize) je optimalan scenarij i daje bolje dugoročne ishode od dijalize uz transplantaciju. Priprema počinje pri eGFR 15-20 mL/min evaluacijom kompatibilnosti i potragom za živim donatorom.
Koja je razlika u preživljenju između HD i PD?
Dugoročno preživljenje je slično za HD i PD pri usporedivim bolesnicima. PD bolje čuva rezidualnu bubrežnu funkciju u prvih 2-3 godine, ali dugotrajna PD ima lošiji peritonalni integritet. Odabir ovisi o kliničkim faktorima i preferenciji bolesnika.
Izvori
- KDIGO 2022 CKD Clinical Practice Guideline
- Tattersall J, et al. When to start dialysis: updated guidance following publication of the IDEAL study. Nephrol Dial Transplant. 2011.
- ERA-EDTA. European Renal Best Practice Guideline on preparation for renal replacement therapy. Nephrol Dial Transplant. 2021.
