BMI Kalkulator – Izračunavanje Indeksa Telesne Mase
Indeks telesne mase (ITM, eng. BMI) je parametar koji se koristi u kliničkoj proceni uhranjenosti odraslih pacijenata. Vrednost se izračunava iz telesne mase i visine i razvrstava pacijenta u WHO kategorije: pothranjenost, normalna telesna masa, prekomerna telesna masa i gojaznost. Mediately kalkulator pruža brz uvid u ITM vrednost i odgovarajuću kategoriju za svakog pacijenta.
Formula za izračunavanje BMI
BMI [kg/m²] = telesna masa (kg) / visina² (m²)
Primer: Pacijent mase 85 kg i visine 1,75 m ima BMI = 85 / (1,75 × 1,75) = 27,8 kg/m².
WHO klasifikacija uhranjenosti
| BMI (kg/m²) | Kategorija |
|---|---|
| < 18,5 | Pothranjenost |
| 18,5 – 24,9 | Normalna telesna masa |
| 25,0 – 29,9 | Prekomerna telesna masa |
| 30,0 – 34,9 | Gojaznost I stepena |
| 35,0 – 39,9 | Gojaznost II stepena |
| ≥ 40,0 | Gojaznost III stepena (morbidna) |
Klasifikacija prema: World Health Organization. Obesity: preventing and managing the global epidemic. WHO Technical Report Series 894. Geneva: WHO; 2000.
BMI kalkulator — indeks telesne mase
Procena uhranjenosti i gojaznosti prema WHO kategorijama za odrasle
Kada primeniti BMI kalkulator
- Inicijalna procena uhranjenosti odraslog pacijenta u ambulantnoj i bolničkoj praksi
- Praćenje promena telesne mase tokom lečenja ili rehabilitacije
- Skrining gojaznosti pre uvođenja farmakološke ili nefarmakološke intervencije
- Procena kardiovaskularnog i metaboličkog rizika u kombinaciji sa drugim kliničkim parametrima
- Kao deo dokumentacije za specijalističko upućivanje (endokrinolog, dijabetolog, bariatrijski hirurg)
Ograničenja BMI u kliničkoj proceni
- BMI ne razlikuje masno tkivo od mišićne mase: sportisti s velikom mišićnom masom mogu biti pogrešno svrstani u kategoriju prekomerne telesne mase.
- Ne uzima u obzir raspodelu masnog tkiva. Abdominalna gojaznost (obim struka kod muškaraca >94 cm, kod žena >80 cm) predstavlja veći kardiovaskularni rizik od uniformno raspoređene masne mase pri istom BMI.
- Kod starijih pacijenata, smanjenje mišićne mase uz normalnu telesnu masu može maskirati sarkopenijsku gojaznost.
- Etničke razlike: populacije azijskog porekla pokazuju veći kardiometabolički rizik pri nižim BMI vrednostima (granica za intervenciju može biti niža).
- Primenjuje se isključivo za odrasle (≥18 godina); za decu i adolescente koriste se percentilne krivulje specifične za uzrast i pol.
Često postavljana pitanja
Koja je razlika između ITM i BMI? ITM (Indeks telesne mase) i BMI (Body Mass Index) označavaju isti klinički parametar. ITM je srpski akronim, BMI je internacionalni engleski akronim. U kliničkoj dokumentaciji u Srbiji koriste se oba oblika.
Da li je BMI dovoljan za procenu gojaznosti? BMI je koristan parametar za skrining, ali se za sveobuhvatnu kliničku procenu koristi u kombinaciji sa merenjem obima struka, anamnezom, laboratorijskim nalazima i procenom pratećih bolesti. Konsultujte smernice relevantnog kliničkog udruženja za detaljne protokole procene.
Koliko često treba pratiti BMI? Konsultujte nacionalne i evropske smernice za upravljanje gojaznošću. Opšte preporuke ukazuju na godišnje ili polugodišnje praćenje kod pacijenata u riziku, uz prilagođavanje u zavisnosti od kliničkog konteksta.
Izvori
- World Health Organization. Obesity: preventing and managing the global epidemic. WHO Technical Report Series 894. Geneva: WHO; 2000.
- Obesity: guidance on the prevention, identification, assessment and management of overweight and obesity in adults and children. NICE Clinical Guideline 43. London: NICE; 2006. Updated 2014.
- Durrer Schutz D, et al. European Practical and Patient-Centred Guidelines for Adult Obesity Management in Primary Care. Obes Facts. 2019;12(1):40–66.
