Doziranje Lekova prema Klirensu Kreatinina

Prilagođavanje doze lekova kod pacijenata sa narušenom bubrežnom funkcijom zasniva se na izračunatom klirensu kreatinina (CrCl) po Cockcroft-Gault formuli. Ovaj parametar naveden je u sažecima karakteristika većine lekova eliminisanih renalno.

Izračunajte CrCl →

Cockcroft-Gault Formula

CrCl [mL/min] = [(140 − Starost) × Telesna masa] / (72 × Scr) × 0,85 [ako je ženski pol]

Rezultat se izražava u mL/min (apsolutna vrednost), bez korekcije na telesnu površinu.

Lekovi koji zahtevaju prilagođavanje prema CrCl

• Direktni oralni antikoagulansi: dabigatran, rivaroksaban, apiksaban, edoksaban
• Antibiotici: aminoglikozidi (gentamicin, amikacin), vankomicin, cefalosporini, meropenem, piperacilin/tazobaktam
• Antidijabetici: DPP-4 inhibitori (npr. sitagliptin); za metformin i SGLT2 inhibitore EU sažeci karakteristika navode pragove eGFR
• Antiaritmici i kardiovaskularni lekovi: digoksin, sotalol, atenolol
• Citostatici: karboplatin (Calvertova formula), cisplatin, metotreksat
• Niskomolekularni heparini: enoksaparin (redukcija doze pri CrCl <30 mL/min)

Ograničenja kliničke primene

• Mnogi sažeci karakteristika (posebno starijih lekova i DOAK) navode pragove CrCl po Cockcroft-Gaultu; noviji sažeci sve češće koriste eGFR, pa uvek proverite koji parametar navodi konkretan lek.
• Kod gojaznih pacijenata (BMI >30 kg/m²), upotreba idealne ili prilagođene telesne mase može znatno uticati na izračunat CrCl.
• Kod akutnog bubrežnog oštećenja izračunat CrCl ne odražava realno stanje funkcije bubrega.
• Kod pacijenata sa ekstremnim telesnim kompozicijama i kaheksijom, savetuje se dodatna klinička procena.

Često postavljana pitanja

Zašto se za doziranje koristi CrCl, a ne eGFR? Mnogi lekovi su u farmakokinetičkim studijama ispitivani uz Cockcroft-Gault formulu, pa njihovi sažeci karakteristika navode CrCl u mL/min. Savremene smernice FDA i EMA dopuštaju i eGFR, zato je merodavan parametar koji navodi sažetak konkretnog leka.

Može li se eGFR koristiti kao aproksimacija CrCl? U nekim kliničkim situacijama eGFR (CKD-EPI) daje uporedive rezultate, ali za zvanično doziranje prema odobrenom sažetku karakteristika savetuje se primena CrCl.

Kako prilagoditi dozu kod hemodijalize? Kod pacijenata na hemodijalizi Cockcroft-Gault formula nije primenljiva. Doziranje se zasniva na specifičnim preporukama za dijalizne pacijente i farmakokinetičkim parametrima konkretnog leka.

Kalkulator CrCl →

Izvori

• Cockcroft DW, Gault MH. Prediction of creatinine clearance from serum creatinine. Nephron. 1976;16(1):31–41.
• FDA Guidance for Industry (draft): Pharmacokinetics in Patients with Impaired Renal Function – Study Design, Data Analysis, and Impact on Dosing, 2020.
• EMA Guideline on the evaluation of the pharmacokinetics of medicinal products in patients with decreased renal function.
• Matzke GR, Aronoff GR, et al. Drug dosing consideration in patients with acute and chronic kidney disease. Kidney Int. 2011;80(11):1122–37.